শাওণ মাহ দেৱাদিদেৱ শিৱ আৰু প্ৰকৃতি
শচীন্দ্ৰ কুমাৰ দাস,পলাশবাৰী
ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ঋতুচক্ৰত শ্ৰাৱণ বা শাওণ মাহৰ এক সুকীয়া মহত্ত্ব আছে। শাওণ মাহ কেৱল এটা অসমীয়া কেলেণ্ডাৰৰ মাহেই নহয়, ই হ’ল প্ৰকৃতিৰ নৱৰূপ আৰু আধ্যাত্মিক চেতনাৰ এক অপূৰ্ব সংমিশ্ৰণ। বৰ্ষা কালৰ ধাৰাসাৰ বৃষ্টিপাত আৰু দেৱাদিদেৱ মহাদেৱৰ পূজা-অৰ্চনা—এই দুই উপাদানে মিলি শাওণ মাহক এক পবিত্ৰ আৰু উছৱমুখৰ পৰিৱেশলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।
বৰ্ষা কালত শাওণ মাহৰ আগমনত ধৰা যেন জিপাল হৈ উঠে । গ্ৰীষ্মৰ প্ৰচণ্ড উত্তাপৰ পিছত বৰষুণৰ টোপালবোৰে শুকান ধৰিত্ৰীক নতুন জীৱন দিয়ে। এই সময়ত গছ-লতা, তৰু-তৃণ আদি সকলো সেউজীয়া আৰু সজীৱ হৈ উঠে। নদী-বিলসমূহ পানীৰে উপচি পৰে আৰু প্ৰকৃতিৰ বিনন্দীয়া শ্ৰাৱণ ৰূপত সমগ্ৰ ধৰা নাচি উঠে। এই প্ৰাকৃতিক পৰিৱৰ্তনে মানুহৰ মনলৈকো এক গভীৰ প্ৰশান্তি কঢ়িয়াই আনে।
শাওণ মাহ আৰু ভগৱান শিৱৰ আৰাধনাৰ মাজত এক গভীৰ পৌৰাণিক সংযোগ আছে। হিন্দু শাস্ত্ৰ অনুসৰি, এই শাওণ মাহতে মহা সমুদ্ৰ মন্থনৰ সময়ত আটাইতকৈ ভয়াৱহ বিষ ‘হলাহল’ ওলাইছিল। সৃষ্টি ধ্বংস হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ভগৱান শিৱই সেই মাৰাত্মক বিষ নিজৰ কণ্ঠত ধাৰণ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ‘নীলকণ্ঠ’ নামেৰে পৰিচিত হয়। বিষৰ তীব্ৰ উত্তেজনা শান্ত কৰিবলৈ দেৱতাসকলে শিৱৰ শিৰত পবিত্ৰ জল অৰ্পণ কৰিছিল। বৰ্ষা কালৰ ধাৰাসাৰ বৃষ্টিপাতক প্ৰকৃতিয়ে মহাদেৱক শীতল কৰাৰ এক চিৰন্তন প্ৰক্ৰিয়া বুলি গণ্য কৰা হয়। এই বিশ্বাসৰ আধাৰতে ভক্তসকলে শাওণ মাহত শিৱলিংগত জল আৰু গাখীৰ ঢালি পূজা কৰে।
শাওণ মাহৰ প্ৰতিটো সোমবাৰে শিৱ মন্দিৰ বিলাকত ভক্তৰ অভূতপূৰ্ব ভিৰ দেখা যায়। অসমৰ ঐতিহাসিক শিৱদৌল, মহাকাল থান বা বিভিন্ন স্থানীয় শিৱ মন্দিৰসমূহত ‘বোল বোম’ ধ্বনিৰে পৰিৱেশ মুখৰিত হৈ পৰে। ভক্তসকলে দূৰ-দূৰণিৰ পৰা পবিত্ৰ নদীৰ জল আনি খালী ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি গৈ শিৱৰ জল অভিষেক কৰি ধূপ-ধূনা, বেলপাত আৰু ধতুৰা ফুলেৰে মন্দিৰসমূহ সুবাসিত কৰি তোলে।
অসম তথা সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ এক কৃষিভিত্তিক সমাজ। শাওণ মাহ হ’ল মূল খেতি বা শালি ধান ৰোৱাৰ প্ৰধান সময়। পৰ্যাপ্ত বৰষুণৰ ওপৰতে কৃষকৰ সোণালী ফচল নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়ে, ভাল খেতি আৰু সমাজৰ মংগলৰ বাবে কৃষকসকলে প্ৰকৃতিৰ অধিনায়ক মহাদেৱৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা জনায়। ইয়াত আধ্যাত্মিকতা আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা একাকাৰ হৈ পৰে।
শাওণ মাহ কেৱল ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়, ই প্ৰকৃতি আৰু মানুহৰ মাজৰ নিবিড় সম্পৰ্কৰো প্ৰতীক। বৰ্ষাৰ পানীয়ে যেনেকৈ বাহ্যিক জগতখন নিকা আৰু সেউজীয়া কৰে, ঠিক তেনেকৈ শাওণৰ শিৱ আৰাধনাই মানুহৰ অন্তৰৰ কলুষতা দূৰ কৰি মন পবিত্ৰ কৰে। প্ৰকৃতিৰ এই বিনন্দীয়া ৰূপ আৰু শিৱ ভক্তিৰ এই মিলন সঁচাকৈয়ে অনন্য।