গৰমৰ প্ৰভাৱ আৰু প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যজনিত সজাগতা
প্ৰেম বৈষ্ণৱ ,বিহালী, বিশ্বনাথ
বৰ্তমান সময়ত সমগ্ৰ ৰাজ্যজুৰি চলি থকা অতিপাত গৰমে জনজীৱন বিপৰ্যস্ত কৰি তুলিছে। প্ৰখৰ ৰ’দ আৰু অসহনীয় উষ্ণতাই কেৱল আমাৰ দৈনন্দিন কাম-কাজতে বাধাৰ সৃষ্টি কৰা নাই, ই আমাৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে এক গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছে। তাপমাত্ৰাৰ এই উৰ্ধগামী প্ৰৱণতাই প্ৰতিটো শ্ৰেণীৰ লোকৰ মাজত উদ্বেগ বৃদ্ধি কৰিছে। এনে প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিত নিজকে নিৰোগী আৰু সুস্থ কৰি ৰাখিবলৈ কিছুমান বিশেষ নিয়ম আৰু সতৰ্কতা অৱলম্বন কৰাটো আজিৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য হৈ পৰিছে। গৰমৰ দিনত শৰীৰৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আমাৰ শৰীৰৰ পৰা ঘামৰ জৰিয়তে প্ৰচুৰ পৰিমাণে পানী আৰু খনিজ লৱণ ওলাই যায়। ইয়াৰ ফলত মানুহ সোনকালে নিৰ্জলীকৰণ বা ডিহাইড্ৰেচন সমস্যাত ভুগিব পাৰে। এই সমস্যাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ পানীৰ ভূমিকা সৰ্বাধিক। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, গৰমৰ দিনত দৈনিক কমেও তিনিৰ পৰা চাৰি লিটাৰ পানী খোৱাটো স্বাস্থ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়। কেৱল পানীয়েই নহয়, ডাবৰ পানী, ঘৰত বনোৱা ফলৰ ৰস, নেমু পানী, ঘোল আদি পান কৰিলে শৰীৰত ইলেকট্রোলাইটৰ মাত্ৰা ভাৰসাম্য অৱস্থাত থাকে। বজাৰত পোৱা কৃত্রিম ৰঙৰ কোমল পানীয় বা অত্যধিক চেনিযুক্ত পানীয়ৰ পৰা বিৰত থকাটো স্বাস্থ্যৰ বাবে উপকাৰী। এনে পানীয়ই সাময়িক তৃপ্তি দিলেও ই শৰীৰৰ বাবে মুঠেও উপকাৰী নহয়।
গৰমৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কেৱল পানী গ্ৰহণ কৰাই যথেষ্ট নহয়, আমি কেনেদৰে পানী পান কৰি আছোঁ, সেয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ। একেলগে বহু পৰিমাণৰ পানী খোৱাতকৈ সৰু সৰু গিলাচত নিয়মীয়াকৈ পানী সেৱন কৰিলে শৰীৰত জলীয় অংশৰ মাত্ৰা স্থিৰ হৈ থাকে। ইয়াৰ উপৰি, গৰমৰ সময়ত চাহ বা কফিৰ দৰে কেফেইনযুক্ত পানীয়ৰ পৰা আঁতৰি থকা উচিত, কিয়নো এনে খাদ্যই আমাৰ শৰীৰৰ পৰা পানীৰ পৰিমাণ দ্ৰুত গতিত হ্ৰাস কৰিব পাৰে। আমাৰ খাদ্যাভ্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই শৰীৰৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা নিৰ্ভৰ কৰে। এই সময়ত আমি যিমান পাৰোঁ সিমান ঘৰুৱা খাদ্য গ্ৰহণ কৰিব লাগে। গৰমৰ দিনত শৰীৰৰ তাপমান স্বাভাৱিক ৰখাত বিভিন্ন শাক-পাচলিৰ অৱদান অপৰিসীম। সেউজীয়া শাক-পাচলিত থকা পানীৰ পৰিমাণে শৰীৰৰ উষ্ণতা হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে। দুপৰীয়াৰ আহাৰত চাউল বা সিজোৱা আহাৰৰ লগত মচুৰ দাইল আৰু পানীৰ পৰিমাণ বেছি থকা পাচলি যেনে- লাও, জিকা, পটল আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাটো স্বাস্থ্যসন্মত।
বাহিৰত কাম কৰা লোকসকলৰ বাবে এই সময়ছোৱা খুবেই জটিল। অতি প্ৰয়োজন নহ’লে দুপৰীয়াৰ সময়ত বাহিৰলৈ ওলোৱাৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে। যদি ওলাব লগা হয়, তেন্তে ছাতি ব্যৱহাৰ কৰাটো অতিকৈ প্ৰয়োজনীয়। মানৱ শৰীৰৰ বাবে উপযুক্ত তাপমাত্ৰা অতিৰিক্ত হ’লে ই হৃদযন্ত্ৰৰ ওপৰত চাপ পেলায়। সেয়েহে শৰীৰৰ তাপমাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিবলৈ ঘৰৰ পৰিৱেশটো শীতল কৰি ৰখাৰ বাবে প্ৰাকৃতিক বায়ু চলাচলৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। যদি আমি পৰিৱেশৰ লগত নিজকে খাপ খুৱাই ল’ব নোৱাৰোঁ, তেন্তে শৰীৰৰ অংগ-প্ৰত্যংগই বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া দেখুৱাব পাৰে। বিশেষকৈ বৃদ্ধাৱস্থাত থকা লোকসকলৰ বাবে এই গৰম অধিক ভয়াৱহ হ’ব পাৰে, কাৰণ তেওঁলোকৰ শৰীৰত পানী সংৰক্ষণ কৰা ক্ষমতা হ্ৰাস পায়।
আমি মন কৰিব লাগিব যে গৰমৰ দিনত আমাৰ পাকস্থলীৰ হজম শক্তি কমে। ফলত গধুৰ বা বহুত সময় ধৰি তৈয়াৰ কৰি থোৱা খাদ্য খালে এচিডিটি বা গেছৰ সমস্যা হোৱাটো স্বাভাৱিক। সেয়েহে, যিমান সম্ভৱ সিমান সতেজ আৰু পাতল আহাৰ গ্ৰহণ কৰাত গুৰুত্ব দিব লাগে। প্ৰকৃতিয়ে আমাক এই গৰমৰ সময়ত এনেকুৱা খাদ্যই প্ৰদান কৰে যি আমাৰ শৰীৰৰ উত্তাপ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে। তৰমুজ, তিঁয়হ, পকা অমিতা আৰু অন্যান্য জলীয় ফলবোৰ এই ঋতুৰ বাবে আশীৰ্বাদস্বৰূপ। এইবোৰ খালে শৰীৰে অতিৰিক্ত শক্তি লাভ কৰাৰ লগতে ডিহাইড্ৰেচনৰ পৰাও ৰক্ষা পায়। শৰীৰৰ চৰ্ম বা ছালৰ যত্ন লোৱাটোও এই সময়ত এক প্ৰত্যাহ্বান। সূৰ্যৰ অতিবেঙুনী ৰশ্মিৰ পৰা বাচিবলৈ আমি সম্পূৰ্ণ সাৱধান হ’ব লাগে। ক’লা বা ডাঠ ৰঙৰ কাপোৰে তাপ শোষণ কৰে, সেয়েহে পাতল ৰঙৰ কপাহী কাপোৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো বাঞ্ছনীয়। ই শৰীৰক শীতল ৰখাত সহায় কৰে আৰু ঘাম সোনকালে শুকালে ছালৰ খজুৱতি আদি সমস্যাৰ পৰা মুক্তি দিয়ে। প্ৰতিগৰাকী সচেতন নাগৰিকৰ দায়িত্ব হ’ল নিজৰ স্বাস্থ্যৰ যতন লোৱাৰ লগতে সমাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰা। গৰমৰ এই প্ৰত্যাহ্বান অকলশৰে মোকাবিলা কৰাতকৈ পৰিয়াল আৰু চুবুৰীয়াৰ মাজত একতা আৰু সহায়ৰ মনোভাৱ থাকিলে এই সময়ছোৱা সহজ হৈ পৰে।
আমি কেৱল খাদ্য আৰু পানীয় গ্ৰহণতেই আমাৰ সচেতনতা সীমাবদ্ধ থকা উচিত নহয়। আমাৰ দৈনন্দিন কৰ্মক্ষেত্ৰ আৰু বাহিৰত চলাচল কৰা সময়খিনিতো বিশেষ সাৱধানতা অৱলম্বন কৰাটো অতি দৰকাৰী। বিশেষকৈ যিসকল লোক দিনটোৰ বেছিভাগ সময় বাহিৰত বা ৰ’দত কাম কৰিবলগীয়া হয়, তেওঁলোকৰ বাবে হিট ষ্ট্ৰোকৰ আশংকা সৰ্বাধিক থাকে। কৰ্মক্ষেত্ৰত শৰীৰক সতেজ কৰি ৰাখিবলৈ মাজে মাজে চুটি বিৰতি লোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। নিৰন্তৰ গৰমত কাম কৰি থাকিলে শৰীৰৰ আভ্যন্তৰীণ তাপমাত্ৰা বৃদ্ধি পায় আৰু ইয়াৰ ফলত মস্তিষ্কৰ কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস পাব পাৰে। গতিকে কামৰ মাজতে ছাঁ থকা ঠাইত কিছু সময় জিৰণি লৈ পানী বা জুলীয়া আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰতো আমি সচেতন হোৱা উচিত। ব্যক্তিগত বাহন বা ৰাজহুৱা পৰিবহণত যাত্ৰা কৰোঁতে যিমান সম্ভৱ খিৰিকী খুলি বায়ু চলাচলৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। গৰমৰ দিনত বন্ধ কোঠাত বা গৰম গাড়ীত থকাটো স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক। যদি আপুনি নিজা গাড়ী ব্যৱহাৰ কৰে, তেন্তে গাড়ীখন ৰ’দত ৰখাৰ পৰা বিৰত থাকক। ৰ’দত থকা গাড়ীত উঠিলেই শৰীৰৰ তাপমাত্ৰা হঠাতে বাঢ়ি যায়, যিটো হৃদৰোগীৰ বাবে অতি বিপদজনক। বাহিৰলৈ ওলালে মূৰত টুপি বা গামোচাৰ সহায়ত মূৰটো ঢাকি ৰখাটো এটা উত্তম অভ্যাস। ই প্ৰত্যক্ষ সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে মূৰৰ বিষ বা মূৰ ঘূৰোৱাৰ দৰে সমস্যা প্ৰতিৰোধ কৰাত সহায় কৰে।
ব্যক্তিগত হাইজিন বা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত এই সময়ত অধিক গুৰুত্ব দিব লাগে। অত্যাধিক গৰম আৰু ঘামৰ ফলত শৰীৰত বেক্টেৰিয়াৰ সংক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সেয়েহে, দৈনিক কমেও দুবাৰকৈ গা ধোৱাটো জৰুৰী। গা ধোৱাৰ সময়ত অত্যধিক গৰম পানীৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণ বা কুহুমীয়া পানী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। ঘামচি বা চৰ্মৰোগৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ এণ্টি-বেক্টেৰিয়েল চাবোনৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ঘৰৰ ভিতৰত থাকিলে পাংখা বা বাতানুকূল যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, কিন্তু এচি (AC) ৰ পৰা হঠাতে বাহিৰৰ প্ৰখৰ ৰ’দলৈ ওলাই যোৱাৰ পৰা সাৱধান হ’ব লাগে। এই হঠাতে হোৱা তাপমাত্ৰাৰ পৰিৱৰ্তনে শৰীৰৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায়।
গৰমৰ দিনত মানুহৰ শৰীৰত পানীৰ লগতে খনিজ পদাৰ্থৰ অভাৱ হোৱা দেখা যায়। বিশেষকৈ কেলচিয়াম, পটাছিয়াম আৰু মেগনেছিয়ামৰ ভাৰসাম্য হেৰাই গ’লে শৰীৰত দুৰ্বলতা আহে। গতিকে খাদ্য তালিকাত নেমু, ডাব, বা ফলমূলৰ ৰসৰ উপৰি প্ৰাকৃতিক লৱণযুক্ত পানীৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। বজাৰত পোৱা কৃত্রিম চেনিযুক্ত পানীয় বা এনাৰ্জি ড্ৰিংকছৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত নহৈ ঘৰতে তৈয়াৰী পানী বা ঘোল খোৱাটো অধিক স্বাস্থ্যসন্মত। এই পানীয়বোৰে শৰীৰক তাৎক্ষণিক শক্তি প্ৰদান কৰাৰ লগতে শৰীৰৰ উত্তাপো নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
সামাজিকভাৱে আমি আমাৰ কৰ্মস্থলী বা অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানত গৰমৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কিছুমান পদক্ষেপ ল’ব পাৰোঁ। যেনে- কৰ্মক্ষেত্ৰত পানীৰ উপলব্ধতা সুনিশ্চিত কৰা আৰু কামৰ সময়ত কিছু শিথিলতা অৱলম্বন কৰা। যদি কোনোবাই গৰমৰ প্ৰকোপত অসুস্থ বোধ কৰে, তেন্তে তেওঁক ততালিকে পৰিচৰ্যা কৰাটো আমাৰ সামাজিক দায়িত্ব। তীব্ৰ মূৰৰ বিষ, বমিভাৱ বা অসাৰতা অনুভৱ হ’লে লগে লগে তেওঁক শীতল ঠাইলৈ নি চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। মনত ৰাখিব, হিট ষ্ট্ৰোক কোনো সাধাৰণ সমস্যা নহয়, ইয়াৰ প্ৰতি সময় থাকোঁতেই সতৰ্ক হোৱা উচিত। পৰিষ্কাৰ কাপোৰ পৰিধান কৰা আৰু নিয়মিত হাত-মুখ ধোৱাটো কেৱল ব্যক্তিগত স্বাস্থ্যৰ বাবেই নহয়, ই আমাৰ মানসিক সতেজতাৰ বাবেও গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই সৰু সৰু অভ্যাসসমূহে আমাক এই দুৰ্যোগৰ দিনবোৰত সুস্থ হৈ থকাত সহায় কৰিব।
এতিয়া আহোঁ আমাৰ জীৱনশৈলীৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশটোৰ ফালে- সেয়া হ’ল মানসিক স্থিৰতা আৰু পৰিয়ালৰ প্ৰতি দায়িত্ববোধ। অসহনীয় গৰমৰ প্ৰভাৱ কেৱল আমাৰ শৰীৰতেই নহয়, আমাৰ মনতো পৰে। প্ৰখৰ তাপমাত্ৰাই মানুহক খিংখিঙীয়া, বিৰক্ত আৰু অৱসাদগ্ৰস্ত কৰি তোলে। কামৰ মাজত হোৱা এই মানসিক চাপ হ্ৰাস কৰিবলৈ আমি কিছুমান বিশেষ কৌশল অৱলম্বন কৰিব লাগে। গৰমৰ দিনত নিশাৰ টোপনি সঠিক হোৱাটো অতি জৰুৰী। টোপনিৰ অভাৱে শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা হ্ৰাস কৰে আৰু দিনটোৰ কাম-কাজত মনোযোগৰ অভাৱ ঘটায়। গতিকে নিশা শোৱাৰ আগত লঘু আহাৰ গ্ৰহণ কৰি এখন শান্ত আৰু শীতল পৰিৱেশত শৰীৰক জিৰণি দিয়াটো আৱশ্যক।
পৰিয়ালৰ শিশু আৰু বয়সস্থ সদস্যসকলৰ ক্ষেত্ৰত এই সময়ছোৱা অধিক সংবেদনশীল। শিশুসকলৰ শৰীৰৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ ক্ষমতা পূৰ্ণবয়স্ক লোকতকৈ কম হয়, ফলত তেওঁলোকে অতি সোনকালে নিৰ্জলীকৰণৰ চিকাৰ হয়। একেদৰে, বয়সস্থসকলৰ শৰীৰত ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা তুলনামূলকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰে। এনে অৱস্থাত পৰিয়ালৰ সকলোৱে লগ লাগি তেওঁলোকৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰখা উচিত। ঘৰৰ ভিতৰত য’ত বায়ু চলাচল ভাল, তেনে স্থানত তেওঁলোকক ৰখাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। তেওঁলোকক নিয়মীয়াকৈ পানী, ফলৰ ৰস বা পাতল আহাৰ খুৱাই থকাটো আমাৰ দায়িত্ব। কোনো ধৰণৰ অস্বাভাৱিকতা যেনে- অতিপাত ঘাম ওলোৱা বা নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰিলে পলম নকৰি চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ লোৱাটো বাঞ্ছনীয়।
গৰমৰ এই প্ৰত্যাহ্বানৰ মাজতো আমি ইতিবাচক মানসিকতা ধৰি ৰখা উচিত। প্ৰকৃতিৰ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ আমি আমাৰ জীৱনশৈলীত সৰু সৰু পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰোঁ। গৰমৰ দিনত আমি যিমান পাৰোঁ সিমান গছপুলি ৰোপণ কৰা আৰু পৰিৱেশ সেউজীয়া কৰি ৰখাৰ বাবে প্ৰয়াস কৰা উচিত। গছে আমাৰ চৌপাশৰ তাপমাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে। কেৱল নিজৰ বাবে নহয়, সামাজিক হিচাপে আমি পথৰ দাঁতিত থকা জীৱ-জন্তু আৰু পক্ষীসকলৰ বাবে পানীৰ পাত্ৰ ৰাখিব পাৰোঁ। এই সৰু কামবোৰেও আমাৰ মনত শান্তি দিয়ে আৰু সমাজত এক সচেতনতাৰ বাৰ্তা বিলায়।
পৰিশেষত ক’ব পাৰি যে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বা তীব্ৰ গৰমৰ প্ৰভাৱ আমি সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিৰোধ কৰিব নোৱাৰিলেও, আমাৰ সতৰ্কতা আৰু সচেতনতাই নিশ্চিতভাৱে আমাক সুস্থ কৰি ৰাখিব। নিয়মীয়া বিশ্ৰাম, পৰ্যাপ্ত পানীৰ যোগান আৰু সুষম খাদ্যাভ্যাসে আমাক এই দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব। মনত ৰাখিব, “সুস্বাস্থ্যই জীৱনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সম্পদ।” সেয়েহে, নিজৰ শৰীৰক সময় দিয়ক আৰু এই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰিবলৈ মানসিকভাৱে সাজু থাকক। অনাগত দিনবোৰত আমি যদি নিজৰ আৰু নিজৰ পৰিয়ালৰ স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি নজৰ ৰাখিব পাৰোঁ, তেন্তে যিকোনো কঠিন পৰিস্থিতিক আমি সাহসেৰে অতিক্ৰম কৰিবলৈ সক্ষম হ’ম। সচেতনতা আৰু সাৱধানতাই হৈছে এই দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ আচল পথ।