আধুনিক সমাজত নাৰী নিৰ্যাতন আৰু ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ
প্ৰেম বৈষ্ণৱ,বিহালী, বিশ্বনাথ
মানৱ সভ্যতাৰ অগ্ৰগতিৰ সৈতে সমাজৰ প্ৰতিটো স্তৰতে নাৰীৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি পাইছে যদিও আধুনিক সমাজত নাৰী নিৰ্যাতনৰ ঘটনা এক গুৰুতৰ সামাজিক সমস্যা হিচাপে থিয় দিছে। একবিংশ শতিকাৰ প্ৰযুক্তিনিৰ্ভৰ সমাজত আমি যিমান আগুৱাই গৈছোঁ, তাৰ সমান্তৰালকৈ নাৰীৰ প্ৰতি থকা বৈষম্য আৰু হিংসা এক জটিল ৰূপত ধৰা দিছে। নাৰী নিৰ্যাতন শাৰীৰিক হিংসাত সীমাবদ্ধ নাথাকি মানসিক, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু অনলাইন জগতলৈকে বিয়পি পৰিছে। এই সমস্যাটো কোনো এখন ৰাজ্য বা দেশৰ নাথাকি, এক বিশ্বজনীন চিন্তনীয় বিষয় হৈ পৰিছে। আমাৰ সমাজত নাৰী নিৰ্যাতনৰ মূল শিপা বিচাৰি উলিয়াই তাৰ প্ৰতিকাৰ কৰাটো আজিৰ সময়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। প্ৰাচীন কালত নাৰীক দেৱীৰ ৰূপত পূজা কৰা সমাজখনত আজি কিয় এনে অৱস্থা হ’ল, সেয়া গভীৰ বিশ্লেষণৰ দাবী ৰাখে। আমাৰ সমাজত নাৰীক সন্মান দিয়াৰ কথা কোৱা হয়, কিন্তু বাস্তৱত বহু ক্ষেত্ৰত তাৰ বিপৰীত ছবিখনহে প্ৰকাশ পায়।
নাৰী নিৰ্যাতনৰ প্ৰধান কাৰণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে পিতৃতান্ত্ৰিক সমাজ ব্যৱস্থা আৰু পুৰুষতান্ত্ৰিক মানসিকতা। যুগ-যুগ ধৰি চলি অহা এই মানসিকতাই নাৰীক পুৰুষৰ অধীনস্থ বুলি গণ্য কৰে। ঘৰৰ ভিতৰৰ পৰা সমাজৰ চৰম পৰ্যায়লৈকে নাৰীৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব চলোৱাৰ এই কু-অভ্যাসটোৱে হিংসাত্মক ৰূপ ধাৰণ কৰে। নাৰীক অৱনত কৰি ৰাখিব পাৰিলে পুৰুষৰ আধিপত্য অটুট থাকিব – এনে সংকীৰ্ণ চিন্তাৰ পৰাই নাৰী নিৰ্যাতনৰ জন্ম হয়। শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে যদিও সমাজৰ গভীৰত শিপাই থকা এই মানসিকতাৰ পৰিৱৰ্তন এতিয়াও সন্তোষজনক নহয়। ল’ৰা সন্তানক ঘৰত যি ধৰণৰ প্ৰাধান্য দিয়া হয়, সিও পৰোক্ষভাৱে পুৰুষতান্ত্ৰিক অহমিকা বঢ়াত সহায় কৰে। সমাজৰ এনে এক ধাৰণা আছে যে পুৰুষ ঘৰৰ মুৰব্বী আৰু নাৰী নিৰ্দেশ পালন কৰিবলগীয়া এগৰাকী সহায়ক মাত্ৰ। এই ধাৰণাই নাৰীৰ মৌলিক স্বাধীনতা খৰ্ব কৰে। নাৰীৰ প্ৰতি থকা এই পুৰণি চিন্তাৰ পৰিৱৰ্তন অবিহনে সমাজৰ বিকাশ সম্ভৱ নহয়।
পাৰিবাৰিক হিংসা নাৰী নিৰ্যাতনৰ আটাইতকৈ ভয়ংকৰ দিশ। বহু নাৰীয়ে নিজৰ ঘৰতেই নিৰাপত্তাহীনতাত ভোগে। প্ৰায়ে দেখা যায় যে ঘৰৰ ভিতৰত হোৱা নিৰ্যাতনসমূহ লোকচক্ষুৰ আঁৰত থাকে আৰু সামাজিক মান-সন্মানৰ ভয়ত নাৰীয়ে সেই বিষয়ে মুখ খুলিবলৈ সাহস নকৰে। স্বামীৰ দ্বাৰা নিৰ্যাতন, যৌতুক প্ৰথা, আৰু পৰিয়ালৰ অন্যান্য সদস্যৰ দ্বাৰা হোৱা মানসিক প্ৰতাৰণা নাৰীৰ বাবে নৰক সদৃশ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে। এই নিৰ্যাতনৰ ফলত নাৰীৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত যি নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰে, তাৰ প্ৰভাৱ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোৰ ওপৰত পৰে। বিশেষকৈ ল’ৰা-ছোৱালীৰ মানসিক বিকাশত এই হিংসাত্মক পৰিৱেশে সুদূৰপ্ৰসাৰী কু-প্ৰভাৱ পেলায়। বহু ক্ষেত্ৰত দেখা যায় যে যৌতুকৰ বাবে নাৰীক মানসিকভাৱে অত্যাচাৰ কৰা হয়, যিটো সমাজৰ বাবে চৰম লজ্জাজনক বিষয়। ঘৰখন য’ত সুৰক্ষাৰ প্ৰতীৰূপ হ’ব লাগিছিল, তাত নিৰ্যাতনৰ বলি হোৱাটো সামাজিক বিসংগতি। পৰিয়ালৰ প্ৰতিটো সদস্যই নাৰীৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিলেহে এই হিংসাৰ অন্ত পৰিব।
আধুনিক সমাজত চাইবাৰ অপৰাধৰ জৰিয়তে হোৱা নাৰী নিৰ্যাতন এক উদ্বেগজনক নতুন অধ্যায়। সামাজিক মাধ্যমৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে-লগে নাৰীৰ চৰিত্ৰহন, ব্লেকমেইলিং, আৰু অশ্লীল ফটো বা ভিডিঅ’ প্ৰচাৰৰ দৰে ঘটনা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত বহু নাৰীয়ে মানসিক হতাশাত ভুগি আত্মহননৰ দৰে চৰম সিদ্ধান্ত লবলৈ বাধ্য হয়। এইক্ষেত্ৰত আইনৰ প্ৰয়োগ আৰু প্ৰযুক্তিৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰাটো বৰ্তমানৰ চৰকাৰ আৰু প্ৰশাসনৰ বাবে ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছে। অনলাইন জগতত নাৰীৰ গোপনীয়তা আৰু সুৰক্ষা আজিৰ যুগৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্ন। ইণ্টাৰনেটত নাৰীৰ প্ৰতি অশালীন মন্তব্য বা হুমকি প্ৰদান কৰাটো মানসিক নিৰ্যাতন। এইক্ষেত্ৰত ভুক্তভোগীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে তাৎক্ষণিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা উচিত। আইনৰ প্ৰণয়ন কৰি অপৰাধীক বিচাৰি উলিয়াই দৃষ্টান্তমূলক শাস্তি প্ৰদান কৰাটো প্ৰয়োজনীয়। মানুহে অনলাইন মাধ্যমক যিমান গঠনমূলক কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, অপৰাধীয়ে তাৰ সুযোগ লৈ নাৰীক হেয় প্ৰতিপন্ন কৰাৰ চেষ্টা চলায়।
অৰ্থনৈতিক নিৰ্ভৰশীলতাও নাৰী নিৰ্যাতনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ। বহুক্ষেত্ৰত অৰ্থৰ বাবে পুৰুষৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ থকাৰ ফলত নাৰীয়ে নিৰ্যাতন সহ্য কৰিবলৈ বাধ্য হয়। যদি নাৰী অৰ্থনৈতিকভাৱে স্বাৱলম্বী হয়, তেন্তে তেওঁলোকে নিজৰ ওপৰত হোৱা অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিবলৈ সাহস গোটাব পাৰে। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, এতিয়াও বৃহৎ সংখ্যক নাৰী কৰ্মক্ষেত্ৰৰ পৰা আঁতৰত বা পৰিয়ালৰ আৰ্থিক পৰিসীমাৰ ভিতৰতে আবদ্ধ হৈ আছে। অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতা অবিহনে নাৰীৰ সামাজিক স্বাধীনতা সম্ভৱ নহয়। কৰ্মক্ষেত্ৰত নাৰীৰ প্ৰতি কৰা বৈষম্য যেনে – একে কামৰ বাবে কম পাৰিশ্ৰমিক দিয়া বা পদোন্নতিৰ ক্ষেত্ৰত বাধা দিয়াটো অৰ্থনৈতিক নিৰ্যাতনৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইক্ষেত্ৰত নাৰীক বিভিন্ন বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰি স্বাৱলম্বী কৰাটো চৰকাৰৰ দায়িত্ব। স্বাৱলম্বী নাৰীয়ে নিজৰ পৰিয়াল আৰু সমগ্ৰ সমাজখনক আগুৱাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
নাৰী নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিকাৰৰ বাবে আটাইতকৈ প্ৰয়োজনীয় পদক্ষেপ হৈছে সচেতনতা আৰু শিক্ষা। ল’ৰা আৰু ছোৱালীক শৈশৱৰ পৰাই সমমৰ্যাদাৰ শিক্ষা দিব লাগে। ঘৰৰ পৰিৱেশত যেতিয়া ল’ৰাই মাতৃ বা ভগ্নীক সন্মান কৰিবলৈ শিকে, তেতিয়া ভৱিষ্যতে তেওঁ নাৰীৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ শিকিব। সমাজৰ পুৰুষতান্ত্ৰিক মানসিকতা সলনি কৰিবলৈ সুস্থ আৰু আধুনিক সমাজ গঢ়ি তুলিব লাগিব য’ত নাৰীক ব্যক্তি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। লিংগ বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ আমাৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত অধিক গুৰুত্ব দিব লাগিব। বিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰমত নাৰীৰ অধিকাৰ আৰু সন্মানৰ বিষয়ে বিশেষ পাঠ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা প্ৰয়োজন। পুথিগত বিদ্যাৰ সমান্তৰালকৈ ব্যৱহাৰিক জীৱনতো নাৰীক সমমৰ্যাদা দিয়াৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলিব লাগিব। শিক্ষাৰ পোহৰ বিয়পি পৰিলে কু-সংস্কাৰসমূহ নিজে নিজে বিলুপ্ত হ’ব।
আইনৰ কঠোৰ প্ৰয়োগ নাৰী নিৰ্যাতন ৰোধৰ বাবে আন এক চৰ্ত। দেশত বহু আইন আছে, কিন্তু তাৰ সঠিক ৰূপায়নৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন সীমাবদ্ধতা থাকে। নিৰ্যাতনকাৰীয়ে যাতে আইনৰ সুৰুঙাৰে সাৰি যাব নোৱাৰে, সেয়া নিশ্চিত কৰিব লাগিব। দ্ৰুত বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰু দোষীৰ বাবে কঠোৰ শাস্তিৰ ব্যৱস্থা থাকিলে এনে অপৰাধৰ পৰিমাণ নিশ্চিতভাৱে হ্ৰাস পাব বুলি আশা কৰিব পাৰি। লগতে, আৰক্ষী আৰু প্ৰশাসনে নাৰীৰ অভিযোগৰ প্ৰতি অধিক সংবেদনশীল হ’ব লাগিব। বিশেষকৈ থানাত নাৰীৰ বাবে পৃথক মহিলা কোষ বা মহিলা আৰক্ষীৰ উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিলে নাৰীয়ে নিৰ্ভয়ে অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰিব। আইনৰ প্ৰতি সাধাৰণ মানুহৰ আস্থা বৃদ্ধি কৰাটো প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ কৰ্তব্য। আইনৰ শাসন যিমানে শক্তিশালী হ’ব, সমাজত ভয়াতুৰ পৰিৱেশ সিমানেই নাইকীয়া হ’ব।
নাৰীৰ আত্মৰক্ষাৰ প্ৰশিক্ষণ আজিৰ সমাজত অপৰিহাৰ্য। ছোৱালীসকলক স্কুল-কলেজৰ পৰাই আত্মৰক্ষাৰ প্ৰশিক্ষণ দিলে তেওঁলোকৰ আত্মবিশ্বাস বাঢ়িব। সমাজৰ সকলো স্তৰত নাৰীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে হেল্পলাইন সেৱা আৰু কাউন্সিলিং কেন্দ্ৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰিব লাগিব। যেতিয়া কোনো নাৰীয়ে অনুভৱ কৰিব যে তেওঁ অকলে নাই আৰু সহায়ৰ বাবে সমাজ আৰু প্ৰশাসন তেওঁৰ কাষত আছে, তেতিয়াই তেওঁ নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিবলৈ সক্ষম হব। ইয়াৰ উপৰিও, এনজিঅ’ আৰু সামাজিক সংগঠনে গ্ৰাম্য অঞ্চলত নাৰীক তেওঁলোকৰ আইনী অধিকাৰ সম্পৰ্কে সজাগ কৰিব লাগিব। সমাজৰ সচেতন নাগৰিকসকলেও এনে কাৰ্যত হস্তক্ষেপ কৰি ভুক্তভোগীক সাহস দিব লাগে। আত্মৰক্ষাৰ কৌশল জানিলে নাৰীয়ে যিকোনো বিপদৰ সময়ত মানসিকভাৱে শক্তিশালী হৈ থাকিব পাৰে।
অসমৰ প্ৰেক্ষাপটত নাৰী নিৰ্যাতনৰ ধৰণটো কেতিয়াবা অতি জটিল হয়। পাহাৰীয়া বা চাহ বাগিচা অঞ্চলত মহিলাসকলে যি ধৰণৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয়, সেয়া চহৰীয়া অঞ্চলৰ পৰা সুকীয়া। আমাৰ ৰাজ্যত নাৰী নিৰ্যাতন ৰোধৰ বাবে থকা সামাজিক পৰম্পৰা বা ৰীতি-নীতিসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যা দূৰ কৰিবলৈও প্ৰচেষ্টা চলোৱা উচিত। পৰম্পৰাৰ নামত নাৰীক কোনো কাৰণতে নিৰ্যাতন কৰাৰ অধিকাৰ কোনেও দিব নোৱাৰে। এই কথাটো সমাজৰ জ্যেষ্ঠসকলক বুজোৱাটো অতি জৰুৰী। অসমৰ গাঁওসমূহত মহিলা সমিতিৰ দৰে সংগঠনসমূহে এই ক্ষেত্ৰত এক শক্তিশালী ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে তৃণমূল পৰ্যায়ত সজাগতা সভা পাতি নাৰীৰ অধিকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব পাৰে।
নাৰী নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে এখন যুদ্ধৰ প্ৰয়োজন। এই যুদ্ধত নাৰীৰ লগতে প্ৰতিজন পুৰুষেও অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগিব। সমাজৰ পৰা অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰ আঁতৰ কৰিব লাগিব যিবোৰক আজিও নাৰী নিৰ্যাতনৰ বাবে ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সংবাদ মাধ্যম আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ দৰে শক্তিশালী মাধ্যমসমূহক ব্যৱহাৰ কৰি নাৰীৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঠন কৰিব লাগিব। যিখন সমাজে নিজৰ নাৰীক সুৰক্ষা দিব নোৱাৰে, সেই সমাজ উন্নত হ’ব নোৱাৰে। আমাৰ সংস্কৃতিৰ মূল ভেটি হৈছে নাৰীৰ সন্মান আৰু এই সন্মান ৰক্ষা কৰাটো নৈতিক দায়িত্ব। প্ৰতিটো পৰিয়ালে নিজৰ ঘৰৰ পৰা সজাগতাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিলেহে সমাজৰ পৰা এই ব্যাধি দূৰ হ’ব।
আজিৰ সমাজত নাৰী নিৰ্যাতন ৰোধৰ বাবে চৰকাৰী আঁচনিসমূহ যেনে ‘বেটি বচাও বেটি পঢ়াও’ বা অন্যান্য মহিলা সুৰক্ষা আইনসমূহৰ বিষয়ে তৃণমূল পৰ্যায়ত প্ৰচাৰ চলাব লাগিব। চৰকাৰী পৰ্যায়ৰ লগতে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহতো নাৰীৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত সুৰক্ষাৰ বাবে শক্তিশালী নীতি প্ৰণয়ন কৰা প্ৰয়োজন। কৰ্মক্ষেত্ৰত নিৰ্যাতন ৰোধৰ বাবে প্ৰতিটো প্ৰতিষ্ঠানত এক অভিযোগ সুৰক্ষা সমিতি থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিব লাগে। এই সমিতিত মহিলা প্ৰতিনিধিৰ উপস্থিতি নিশ্চিত কৰি তেওঁলোকৰ কথা শুনাৰ নিৰাপদ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিব লাগিব। নাৰীৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাটো কেৱল চৰকাৰৰ কাম নহয়, এইয়া আমাৰ প্ৰত্যেকৰে সামাজিক দায়বদ্ধতা বুলি মানিব লাগিব।
নাৰীৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি থকা অৱহেলাও নিৰ্যাতন। প্ৰায়ে দেখা যায় যে ঘৰৰ নাৰীয়ে নিজৰ কষ্ট বা মানসিক যন্ত্ৰণাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰে। তেওঁলোকৰ বাবে মুক্ত পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰাটো পৰিয়ালৰ প্ৰত্যেক সদস্যৰ দায়িত্ব। সুস্থ পৰিয়াল এখন গঢ়ি তোলাৰ বাবে নাৰীৰ মতামতক গুৰুত্ব দিব লাগে। যেতিয়া এজনী নাৰীয়ে ঘৰৰ ভিতৰত সন্মান লাভ কৰে, তেতিয়া তেওঁৰ আত্মবিশ্বাস বহুগুণে বৃদ্ধি পায়। এই আত্মবিশ্বাসে তেওঁক সমাজৰ যিকোনো বাধা অতিক্ৰম কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগায়। মানসিকভাৱে সবল নাৰীয়ে নিৰ্যাতনৰ বিৰুদ্ধে সাহসেৰে মাত মতাৰ শক্তি সঞ্চয় কৰে।
সামৰণিত ক’ব পাৰি যে নাৰী নিৰ্যাতনৰ দৰে সামাজিক ব্যাধিক প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ প্ৰয়োজন সামগ্ৰিক সামাজিক বিপ্লৱ। সমাজৰ দৃষ্টিভংগী সলনি কৰাৰ দায়িত্ব প্ৰত্যেকজন নাগৰিকৰ। নাৰী নিৰ্যাতনৰ পাত্ৰ নহয়, তেওঁ এই সমাজৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু পৰিচালিকা। নাৰীৰ সুৰক্ষা মানে সমাজৰ সুৰক্ষা আৰু নাৰীৰ প্ৰগতি মানেই দেশৰ প্ৰগতি। আমি সকলোৱে লগ লাগি এনে এক পৰিৱেশ গঢ়ি তুলিব লাগিব য’ত নাৰীয়ে ভয়মুক্ত হৈ জীয়াই থাকিব পাৰে। নিজৰ অধিকাৰৰ প্ৰতি সচেতন হৈ নাৰীয়ে যিদৰে নিজৰ মাত উচ্চস্বৰূপ কৰিব লাগিব, একেদৰে সমাজৰ পুৰুষ সমাজেও নাৰীক সমমৰ্যাদা প্ৰদান কৰি হাতত হাত মিলাই আগবাঢ়িব লাগিব। সেই দিনটোৱেই হ’ব আমাৰ সমাজৰ প্ৰকৃত আধুনিকতাৰ প্ৰতীক যিদিনা কোনো নাৰীয়ে নিৰ্যাতনৰ ভয়ত নিজৰ জীৱন আৰু সপোনক বিসৰ্জন দিবলগীয়া নহ’ব। আমাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি হওক – নাৰীৰ সুৰক্ষা আৰু সন্মান, সমাজৰ প্ৰধান লক্ষ্য। এনে এক সংকল্পৰ মাজেৰেই আমি ভৱিষ্যত প্ৰজন্মক নিৰাপদ আৰু ন্যায়পৰায়ণ পৃথিৱী উপহাৰ দিবলৈ সক্ষম হ’ম। একতা আৰু সজাগতাই সমাজৰ পৰা সকলো অন্ধকাৰ আঁতৰাই নতুন পোহৰৰ সৃষ্টি কৰিব। আমি সকলোৱে লগ হৈ নাৰীৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজ দিব লাগিব, যাতে ভৱিষ্যতে আমাৰ কন্যা-সন্তানসকলে এটা সুৰক্ষিত আৰু শ্ৰদ্ধাপূৰ্ণ পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হ’ব পাৰে। এয়াই আমাৰ আজিৰ প্ৰতিজ্ঞা হোৱা উচিত।