উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত ল’ৰাৰ অংশগ্ৰহণ হ্ৰাস পাইছে নেকি?
ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা
মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ, অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়
আজাৰা,গুৱাহাটী
২০০৫ চনৰ পৰা অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ শিক্ষাৰ্থী আৰু অভিভাৱকসকলক কেৰিয়াৰৰ বিভিন্ন দিশত পৰামৰ্শ আগবঢ়াই আহিছো। এই সময়ছোৱাত ২০০খনতকৈ অধিক কেৰিয়াৰ বিষয়ক কৰ্মশালা আৰু আলোচনা-চক্ৰত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ লগতে ১৫০খনতকৈ অধিক ৱেবিনাৰত সমল ব্যক্তি হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰি শিক্ষাৰ্থীসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছোঁ। এই অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত মোৰ মনলৈ অহা এটা প্ৰশ্ন হৈছে—কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শ বিচাৰি যোগাযোগ কৰা শিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত ছোৱালীৰ উপস্থিতি তুলনামূলকভাৱে বেছি নেকি? মই অংশগ্ৰহণ কৰা কিছুমান কৰ্মশালা আৰু আলোচনা-চক্ৰতো ছোৱালীৰ উপস্থিতি উৎসাহজনক বুলি অনুভৱ কৰিছো। অৱশ্যে, এইবোৰ মোৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাভিত্তিক পৰ্যবেক্ষণহে। ইয়াৰ পৰা অসমৰ সামগ্ৰিক শিক্ষাব্যৱস্থাত ল’ৰা আৰু ছোৱালীৰ অংশগ্ৰহণৰ বিষয়ে নিশ্চিত সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব নোৱাৰি। তথাপি, এই পৰ্যবেক্ষণৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়—অসমত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত ল’ৰাসকলৰ অংশগ্ৰহণ হ্ৰাস পাইছে নেকি? এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচৰাটো কেৱল ল’ৰা-ছোৱালীৰ শৈক্ষিক অগ্ৰগতিৰ তুলনাৰ বিষয় নহয়; ইয়াৰ সৈতে যুৱপ্ৰজন্মৰ শিক্ষাৰ সুযোগ, দক্ষতা বিকাশ আৰু ভৱিষ্যতৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ সম্ভাৱনাও জড়িত।
যদি নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্যৰ বিশ্লেষণত ল’ৰাসকলৰ উচ্চ শিক্ষাত নামভৰ্তি বা শিক্ষা অব্যাহত ৰখাৰ হাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ প্ৰৱণতা দেখা যায়, তেন্তে ইয়াৰ অন্তৰালৰ কাৰণসমূহ পদ্ধতিগতভাৱে অনুসন্ধান কৰা প্ৰয়োজন। আৰ্থিক অসুবিধা আৰু সোনকালে উপাৰ্জন কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাই কিছুমান যুৱকক উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণৰ পৰিৱৰ্তে কৰ্মজীৱনত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰে। পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা আৰু সামাজিক দায়িত্বয়েও তেওঁলোকৰ শিক্ষাগ্ৰহণত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
আনহাতে, কাৰিকৰী শিক্ষা, বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ, দক্ষতাভিত্তিক পাঠ্যক্ৰম বা স্ব-নিয়োজনৰ প্ৰতি আগ্ৰহে শিক্ষাৰ্থীৰ শিক্ষাগত সিদ্ধান্তত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। উচ্চ শিক্ষাৰ ব্যয়, কৰ্মসংস্থাপনৰ অনিশ্চয়তা আৰু শিক্ষাগত অৰ্হতাৰ ব্যৱহাৰিক উপযোগিতাৰ বিষয়ে থকা ধাৰণাও বিবেচনাৰ যোগ্য। অৱশ্যে, এইবোৰ সম্ভাৱ্য কাৰণহে। তথ্য আৰু গৱেষণাৰ অবিহনে কোনো এটা কাৰকক ল’ৰাসকলৰ উচ্চ শিক্ষাত অংশগ্ৰহণ হ্ৰাস পোৱাৰ মূল কাৰণ বুলি চিহ্নিত কৰাটো উচিত নহ’ব।
ছোৱালীসকলে শিক্ষা, প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষা আৰু কেৰিয়াৰৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি অহাটো এক ইতিবাচক সামাজিক পৰিৱৰ্তন। এই অগ্ৰগতিত উৎসাহ যোগোৱাৰ লগতে ল’ৰাসকলৰ শৈক্ষিক অৱস্থাও নিৰপেক্ষভাৱে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰয়োজন। এখন সমাজৰ সামগ্ৰিক অগ্ৰগতি নিৰ্ভৰ কৰে সকলোৰে বাবে শিক্ষা, দক্ষতা বিকাশ আৰু জীৱিকাৰ সুযোগ কিমান সুলভ, তাৰ ওপৰত। উচ্চ শিক্ষা আৰু দক্ষতা বিকাশে ব্যক্তিৰ কৰ্মসংস্থাপন, আৰ্থিক স্বাৱলম্বিতা আৰু জীৱনৰ বিভিন্ন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতা বৃদ্ধিত সহায় কৰে। সেয়েহে, যুৱপ্ৰজন্মৰ কোনো এটা অংশে যদি আৰ্থিক বা সামাজিক বাধাৰ বাবে এই সুযোগসমূহৰ পৰা আঁতৰি থাকে, তেন্তে তাৰ প্ৰভাৱ ব্যক্তিগত জীৱনৰ লগতে সমাজৰ মানৱ সম্পদৰ বিকাশতো পৰিব পাৰে।
উচ্চ শিক্ষা, পেছাগত লক্ষ্য আৰু পাৰিবাৰিক জীৱনৰ মাজতো কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত সম্পৰ্ক থাকিব পাৰে। শিক্ষাগত অৰ্হতা, পেছাগত লক্ষ্য আৰু জীৱনসংগী নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত ব্যক্তিগত পছন্দ আৰু পাৰস্পৰিক সামঞ্জস্যই ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে। কিন্তু ল’ৰাসকলৰ উচ্চ শিক্ষাত অংশগ্ৰহণৰ সম্ভাৱ্য পৰিৱৰ্তনে ভৱিষ্যতৰ বিবাহ বা পাৰিবাৰিক জীৱনত কেনে প্ৰভাৱ পেলাব, সেয়া কেৱল অনুমানৰ ভিত্তিত নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি। এই বিষয়ত পৃথক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন।
ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাই কোনো বিষয়ৰ প্ৰতি মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে; কিন্তু সামগ্ৰিক প্ৰৱণতা নিৰ্ণয় কৰিবলৈ নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্যৰ প্ৰয়োজন। সেয়েহে, অসমৰ বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত লিংগভিত্তিক নামভৰ্তিৰ হাৰ, শিক্ষা অব্যাহত ৰখাৰ হাৰ, শিক্ষা ত্যাগৰ হাৰ আৰু শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণ কৰা উচিত। লগতে, গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া অঞ্চলৰ পাৰ্থক্য, পাৰিবাৰিক আৰ্থিক অৱস্থা, শিক্ষাৰ সুবিধা, কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ কেৰিয়াৰ সম্পৰ্কীয় পছন্দসমূহো অধ্যয়ন কৰিব লাগিব। ল’ৰা আৰু ছোৱালীৰ মাজত দেখা দিয়া পাৰ্থক্য কেৱল লিংগৰ সৈতে জড়িত নে সামাজিক-অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতিৰ ফল, সেয়া নিৰ্ণয় কৰাটো বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ইয়াৰ উপৰি, উচ্চ শিক্ষাৰ পৰিৱৰ্তে বৃত্তিমূলক বা কাৰিকৰী শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা শিক্ষাৰ্থীসকলকো অধ্যয়নৰ আওতালৈ আনিব লাগিব। কাৰণ, শিক্ষাৰ এটা পথৰ পৰা আন এটা পথলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাটোক শিক্ষাৰ প্ৰতি অনীহা বুলি ব্যাখ্যা কৰাটো সঠিক নহ’ব। সামগ্ৰিক ছবিখন বুজিবলৈ শিক্ষাৰ বিভিন্ন পথ আৰু সেইবোৰৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কও বিবেচনা কৰা প্ৰয়োজন।
যদি গৱেষণাত ল’ৰাসকলৰ উচ্চ শিক্ষাত অংশগ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্দিষ্ট বাধা বা পিছপৰি থকাৰ প্ৰৱণতা চিনাক্ত হয়, তেন্তে সেই অনুসৰি ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা উচিত। আৰ্থিক অসুবিধাত ভোগা শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে বৃত্তি আৰু আৰ্থিক সাহায্য, কৰ্মমুখী পাঠ্যক্ৰমৰ বিষয়ে সঠিক তথ্য, দক্ষতাভিত্তিক প্ৰশিক্ষণ আৰু কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শৰ সুবিধা বৃদ্ধি কৰাটো এনে পদক্ষেপৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে।
অভিভাৱক, শিক্ষক, শিক্ষাবিদ, সমাজকৰ্মী আৰু নীতিনিৰ্ধাৰকসকলেও শিক্ষাৰ্থীৰ ব্যক্তিগত আগ্ৰহ, সামৰ্থ্য আৰু পৰিস্থিতি অনুসৰি উপযুক্ত শিক্ষাগত পথ বাছনি কৰাত সহায় কৰিব লাগিব। লক্ষ্য সকলোকে একে ধৰণৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰাটো নহয়; বৰং কোনো শিক্ষাৰ্থীয়েই যাতে তথ্যৰ অভাৱ, আৰ্থিক বাধা বা উপযুক্ত পৰামৰ্শৰ অভাৱত নিজৰ সম্ভাৱনা বিকাশৰ সুযোগৰ পৰা বঞ্চিত নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰাহে।
সামগ্ৰিকভাৱে, মূল প্ৰশ্নটো ছোৱালী আগবাঢ়িছে নে ল’ৰা পিছ পৰিছে, সেয়া নহয়; বৰং অসমৰ যুৱপ্ৰজন্মৰ সকলো অংশই উচ্চ শিক্ষা, দক্ষতা বিকাশ আৰু কৰ্মজীৱনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সুযোগ লাভ কৰিছে নে নাই, সেয়াহে। ২০০৫ চনৰ পৰা লাভ কৰা মোৰ কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদানৰ অভিজ্ঞতাত দেখা দিয়া কিছুমান ব্যক্তিগত পৰ্যবেক্ষণে এই বিষয়টোৰ প্ৰতি মোৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰিছে। অৱশ্যে, এই পৰ্যবেক্ষণসমূহক সামগ্ৰিক প্ৰৱণতাৰ প্ৰমাণ হিচাপে নহয়, অধিক অনুসন্ধানৰ প্ৰাৰম্ভিক ভিত্তি হিচাপেহে গ্ৰহণ কৰা উচিত।
নিৰ্ভৰযোগ্য পৰিসংখ্যা, পদ্ধতিগত গৱেষণা আৰু শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ বিশ্লেষণৰ জৰিয়তেহে অসমৰ উচ্চ শিক্ষাত ল’ৰা আৰু ছোৱালীৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰকৃত অৱস্থা স্পষ্ট হ’ব। সেই অনুসৰি সময়োপযোগী পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিব পাৰিলেহে অসমৰ যুৱপ্ৰজন্মৰ শৈক্ষিক আৰু পেছাগত বিকাশৰ বাবে অধিক সমতাপূৰ্ণ পৰিৱেশ গঢ়ি তোলা সম্ভৱ হ’ব।