শিক্ষকতা: জীৱিকা নহয়, এক পবিত্ৰ জীৱন-ব্ৰত
প্ৰেম বৈষ্ণৱ,বিহালী, বিশ্বনাথ
মানৱ সভ্যতাৰ বিৱৰ্তনৰ সুদীৰ্ঘ ইতিহাসলৈ দৃষ্টিপাত কৰিলে দেখা যায় যে যিসমূহ উপাদানে মানুহক শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে, তাৰ ভিতৰত শিক্ষাৰ স্থান সকলোতকৈ ওপৰত। শিক্ষা হ’ল সেই আলোকবৰ্তিকা যিয়ে সমাজৰ পৰা অজ্ঞানতাৰ আন্ধাৰ দূৰ কৰি এক নতুন দিগন্তৰ সূচনা কৰে। এই পবিত্ৰ শিক্ষাৰ আলোক যিগৰাকী মহান ব্যক্তিৰ জৰিয়তে সমাজৰ প্ৰতিটো স্তৰলৈ নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে বিয়পি পৰে, তেৱেঁই হ’ল শিক্ষক। শিক্ষকতাৰ ধাৰণাটো এটা নিৰ্দিষ্ট দৰমহা থকা চৰকাৰী বা বেচৰকাৰী চাকৰিৰ মাজতে আৱদ্ধ কৰি ৰখাটো অতিশয় সংকীৰ্ণ মানসিকতা বুলি গণ্য কৰা হয়। সমাজৰ বৌদ্ধিক, নৈতিক আৰু মানসিক উত্তৰণৰ বাবে যি নিৰৱচ্ছিন্ন সাধনাৰ প্ৰয়োজন, সেই সাধনাৰ নামেই হ’ল শিক্ষকতা। ভাৰতীয় প্ৰাচীন পৰম্পৰাত গুৰুক ঈশ্বৰৰ সমতুল্য স্থান দিয়া হৈছে। ‘গু’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল অন্ধকাৰ আৰু ‘ৰু’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল পোহৰ; অৰ্থাৎ যিগৰাকী ব্যক্তিয়ে মানুহক অজ্ঞানতাৰ ঘোৰ অন্ধকাৰৰ পৰা জ্ঞানৰ উজ্জ্বল পোহৰলৈ পথ প্ৰদৰ্শন কৰে, তেৱেঁই হ’ল প্ৰকৃত গুৰু বা শিক্ষক। ইতিহাসৰ পাত লুটিয়ালে দেখা যায় যে পৃথিৱীৰ প্ৰতিগৰাকী মহান বিপ্লৱী, বিজ্ঞানী বা দাৰ্শনিকৰ উত্থানৰ অন্তৰালত এগৰাকী নীৰৱ শিক্ষকৰ প্ৰভাৱ চিৰকাল বিদ্যমান আছিল। শিক্ষকতা অকল এটা বৃত্তিত নপৰে, এয়া এক মহান সামাজিক দায়িত্ব। এজন সাধাৰণ চাকৰিয়াল এজনে নিজৰ কৰ্তব্য শেষ কৰি ঘৰলৈ উভতি আহিলে দায়িত্বৰ পৰা সাময়িক অব্যাহতি পায়, কিন্তু এগৰাকী প্ৰকৃত শিক্ষকৰ মনত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ চিন্তা আৰু ভৱিষ্যতৰ পৰিকল্পনা অহোৰাত্ৰি বিৰাজ কৰে। সমাজৰ নৈতিক মেৰুদণ্ড সবলভাৱে গঢ়াৰ যি কঠিন কাম, তাক শিক্ষকে অতি নীৰৱে পালন কৰে। আজিৰ যুগত যেতিয়া পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো বস্তু অৰ্থৰ দাপোণত জুখি চোৱাৰ এক প্ৰৱণতা আৰম্ভ হৈছে, তেনে সময়তো শিক্ষকতাৰ পবিত্ৰতা আৰু মহত্ব অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰ্বতকৈ অধিক বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছে।
শিক্ষকতাৰ এই মহান ব্ৰতৰ এক অতি উজ্জ্বল আৰু অনুপ্ৰেৰণাদায়ক নিদৰ্শন হ’ল ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি ড° সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ। তেওঁৰ সমগ্ৰ জীৱনটোৱেই আছিল শিক্ষা, দৰ্শন আৰু মানৱীয়তাৰ এক অপূৰ্ব মহামিলন। যেতিয়া তেওঁ ভাৰতবৰ্ষৰ সৰ্বোচ্চ সাংবিধানিক পদ অলংকৃত কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ একাংশ গুণমুগ্ধ আৰু প্ৰিয় ছাত্ৰই তেওঁৰ জন্মদিনটো অতি ধুমধামেৰে উদযাপন কৰিব বিচাৰিছিল। সেই বিৰল মুহূৰ্তত তেওঁ অতি বিনম্ৰতাৰে আৰু স্পষ্টকৈ কৈছিল যে মোৰ জন্মদিনটো সুকীয়াকৈ পালন কৰি মোক ব্যক্তিগত মৰ্যাদা দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে যদি এই বিশেষ দিনটো সমগ্ৰ দেশৰ শিক্ষকসকলৰ সন্মানত ‘শিক্ষক দিৱস’ হিচাপে পালন কৰা হয়, তেন্তে মই অন্তৰৰ পৰা অধিক গৌৰৱান্বিত হ’ম। তেওঁ সদায় দৃঢ়ভাৱে বিশ্বাস কৰিছিল যে ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ পদত অধিষ্ঠিত থাকিলেও তেওঁৰ মূল আৰু প্ৰকৃত পৰিচয় হ’ল এজন শিক্ষক। তেওঁৰ মতে শিক্ষকসকল হ’ল দেশৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বৌদ্ধিক মগজু যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মক গঢ় দিয়ে। ৰাধাকৃষ্ণণে কেতিয়াও শিক্ষকতাক অকল এটা জীৱিকাৰ উপায় হিচাপে গ্ৰহণ কৰা নাছিল। তেওঁৰ বাবে জ্ঞানদান আছিল এক পবিত্ৰ আধ্যাত্মিক সাধনা। তেওঁ পৃথিৱীৰ আগশাৰীৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত অতি নিপুণতাৰে শিক্ষা দান কৰি ভাৰতীয় দৰ্শন আৰু কৃষ্টি-সংস্কৃতিৰ ধ্বজা বিশ্ব দৰবাৰত এক উচ্চ আসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁৰ আদৰ্শৱান জীৱনৰ পৰা এটা কথাই অতি প্ৰাঞ্জল হয় যে এজন প্ৰকৃত শিক্ষকে কোনো পদবী, ক্ষমতা বা অৰ্থৰ মোহত নিজৰ মূল লক্ষ্য আৰু আদৰ্শৰ পৰা কেতিয়াও বিচ্যুত নহয়। শিক্ষকতাৰ জৰিয়তে সমাজৰ আমূল আৰু ইতিবাচক পৰিৱৰ্তন সম্ভৱ বুলি তেওঁ যি অটল বিশ্বাস কৰিছিল, সেই বিশ্বাসেই তেওঁক আজিৰ বিশ্বত এক অমৰ সত্তা হিচাপে জীয়াই ৰাখিছে। এজন শিক্ষকৰ মৰ্যাদা আৰু দায়িত্ব কেনেকুৱা হ’ব লাগে, সেয়া ড০ সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণৰ জীৱন দৰ্শনৰ পৰা শিক্ষা লোৱাটো বৰ্তমানৰ প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰ বাবে অতিশয় আৱশ্যকীয় হৈ পৰিছে।
শিক্ষা গ্ৰহণ আৰু দানৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল ব্যক্তিৰ অন্তৰ্নিহিত গুণসমূহৰ পূৰ্ণ বিকাশ সাধন কৰা। এজন শিক্ষকে যেতিয়া এজন নতুন ছাত্ৰক শ্ৰেণীকোঠাত লগ পায়, তেতিয়া তেওঁৰ সন্মানত এখন সম্পূৰ্ণ উকা কাগজৰ দৰে শিশুৰ নিৰ্মল মনটো উন্মুক্ত হৈ থাকে। সেই কোমল মনটোত জ্ঞানৰ আখৰ লিখাৰ আৰু এখন সুন্দৰ পৃথিৱীৰ সপোন অংকন কৰাৰ গুৰু দায়িত্ব শিক্ষকৰ ওপৰত ন্যস্ত হয়। এই নিৰ্মাণ কাৰ্যত এজন নিপুণ শিল্পীৰ নিচিনা অসীম ধৈৰ্য, একাগ্ৰতা আৰু সৃজনীশীলতাৰ প্ৰয়োজন পৰিলক্ষিত হয়। সমাজৰ প্ৰতিটো স্তৰতে শিক্ষকৰ উপস্থিতি আৰু প্ৰভাৱ অপৰিহাৰ্য বুলি ক’লে কোনো কাৰণতে অতিৰঞ্জিত কৰা নুবুজায়। শিক্ষকৰ প্ৰকৃত সফলতা তেওঁৰ ব্যক্তিগত সা-সম্পত্তি বা লাহ-বিলাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁৰ হাতত গঢ় লোৱা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ নৈতিক মৰ্যাদা আৰু সামাজিক অৱস্থিতিৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰ কৰে। শিক্ষকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যক্তিগত সততা হ’ল এক অবিচ্ছেদ্য আৰু বাধ্যতামূলক গুণ। যিজন শিক্ষকে নিজে সমাজৰ নীতি-নিয়মসমূহ মানি চলিবলৈ টান পায়, তেওঁ ছাত্ৰক অনুশাসন বা নৈতিকতাৰ পাঠ দিয়াটো সম্পূৰ্ণৰূপে অযুক্তিকৰ আৰু ফলহীন। সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে পৃথিৱীত যিমানবোৰ ইতিবাচক আৰু যুগান্তকাৰী আন্দোলন গঢ়ি উঠিছে, তাৰ নেতৃত্বত প্ৰায়ে শিক্ষকসকলক এক অগ্ৰণী ভূমিকাত দেখা পোৱা যায়। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল শিক্ষকসকলৰ সমাজৰ প্ৰতি থকা এক গভীৰ আৰু আন্তৰিক দায়বদ্ধতা। বৰ্তমানৰ প্ৰতিযোগিতামূলক শিক্ষা ব্যৱস্থাত অকল পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈ নম্বৰ সংগ্ৰহ কৰাৰ যি অহেতুক প্ৰতিযোগিতা চলিছে, সেই প্ৰতিযোগিতাই ছাত্ৰৰ মনৰ পৰা মৌলিক চিন্তা আৰু সৃজনীশীলতা নোহোৱা কৰি পেলাইছে। এনে এক জটিল আৰু যান্ত্ৰিক পৰিৱেশত এজন আদৰ্শ শিক্ষকে ছাত্ৰক অকল নম্বৰৰ পিচত দৌৰিবলৈ নিশিকাই জ্ঞানৰ প্ৰতিহে আচলতে আগ্ৰহী কৰি তুলিব লাগে। জ্ঞান আহৰণ কৰাটো অকল এটা চৰকাৰী চাকৰি পোৱাৰ মাধ্যম নপৰে, এয়া হ’ল এক গভীৰ উপলব্ধি আৰু জীৱনৰ অৰ্থ বিচাৰি পোৱাৰ এক দীঘলীয়া যাত্ৰা।
এজন শিক্ষকক কেতিয়া সমাজত আদৰ্শ বুলি স্বীকৃতি দিয়া হয়, সেইটো নিৰ্ভৰ কৰে তেওঁৰ মানৱীয় গুণসমূহৰ প্ৰকাশৰ ওপৰত। অকল পাঠ্যপুথিৰ যান্ত্ৰিক জ্ঞান থাকিল বুলিয়েই এগৰাকী ব্যক্তি সাৰ্থক শিক্ষক হ’ব নোৱাৰে। এগৰাকী শিক্ষকৰ মাজত মৰম, প্ৰগাঢ় সহানুভূতি আৰু অসীম ধৈৰ্যৰ উপস্থিতি থকাটো এক প্ৰকাৰ অপৰিহাৰ্য স্বৰ্ত। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিজৰ সন্তানৰ দৰে স্নেহ আৰু শাসন কৰিব পৰা গুণটোৱে শিক্ষকজনক তেওঁলোকৰ মাজত অতিশয় জনপ্ৰিয় আৰু শ্ৰদ্ধাৰ পাত্ৰ কৰি তোলে। সমাজত চলি থকা বিভিন্ন জাত-পাতৰ বিভেদ আৰু ঘৃণাৰ পৰা ছাত্ৰৰ কোমল মনটোক মুক্ত কৰি ৰখাটো শিক্ষকৰ অন্যতম দায়িত্ব হিচাপে বিবেচিত হয়। শ্ৰেণীকোঠাৰ ভিতৰত থকা প্ৰতিজন ছাত্ৰই সমান বুলি জ্ঞান কৰিব লাগে, ইয়াত কোনো আৰ্থিক অৱস্থাৰ উচ্চ-নীচ ভেদভাব থকাটো গৰিহণাযোগ্য। শিক্ষকৰ এই উদাৰ আৰু সমদৃষ্টিভংগীয়েই ছাত্ৰৰ মনত একতা আৰু ভ্ৰাতৃত্বৰ ভাৱ শক্তিশালীভাৱে গঢ়ি তোলে। চৰিত্ৰ গঠনৰ প্ৰধান স্থলী হিচাপে পৰিচিত শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ প্ৰধান খনিকৰ হিচাপে শিক্ষকৰ দায়িত্ব অতি গধুৰ। ছাত্ৰই শিক্ষকৰ প্ৰতিটো সৰু-বৰ কাম অতি নিবিড়ভাৱে নিৰীক্ষণ কৰি থাকে। তেওঁ কেনেকৈ সমাজৰ লগত কথা পাতে, তেওঁৰ আচাৰ-আচৰণ কেনেকুৱা, এই সকলোবোৰ ছাত্ৰৰ বাবে একো একোটা জীৱন্ত আৰু শক্তিশালী পাঠত পৰিণত হয়। গতিকে শিক্ষকৰ ব্যক্তিগত জীৱনটো সদায় স্বচ্ছ আৰু নিৰ্মল হোৱাটো সমাজৰ বাবে অতি আৱশ্যকীয়।
সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ যি শক্তিশালী চাবিকাঠি শিক্ষকে ধাৰণ কৰে, তাৰ দ্বাৰাই এখন আধুনিক ৰাষ্ট্ৰৰ উন্নতি নিৰূপণ কৰা হয়। এখন ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰকৃত উন্নতি অকল ভৌতিক বা অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে, বৰঞ্চ সেই ৰাষ্ট্ৰৰ নাগৰিকসকল কিমান দায়িত্বশীল, শিক্ষিত আৰু সচেতন, তাৰ ওপৰতহে আচলতে নিৰ্ভৰ কৰে। বিশেষকৈ গ্ৰাম্য আৰু পিছপৰা অঞ্চলসমূহৰ শিক্ষাৰ পোহৰ বিলাই দিয়াৰ বাবে যিসকল শিক্ষকে নিৰলস প্ৰচেষ্টা চলাই আছে, তেওঁলোকৰ ত্যাগক সমাজে সদায় শ্ৰদ্ধাৰে সোঁৱৰণ কৰিব লাগে। বৰ্তমান সময়ত আধুনিকতাৰ কৰাল গ্ৰাসত পৰি ড্ৰাগছৰ দৰে ভয়াবহ নিচাৰ পিনে ধাবিত হোৱা নৱ-প্ৰজন্মক ৰক্ষা কৰাৰ বাবে শিক্ষকসকলে এক শক্তিশালী প্ৰতিৰোধক হিচাপে ভূমিকা ল’ব পাৰে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি সঠিক নজৰ দিয়াটো বৰ্তমান সময়ত অতি আৱশ্যকীয় হৈ পৰিছে। আধুনিক সমাজত প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰচণ্ড হেঁচাত ছাত্ৰসকল প্ৰায়েই মানসিক চাপ আৰু হতাশাত ভোগা দেখা যায়। তেনে এক জটিল সময়ত এজন শিক্ষকে এগৰাকী নিৰ্ভৰযোগ্য বন্ধু আৰু পথ প্ৰদৰ্শকৰ দৰে তেওঁলোকৰ কাষত থিয় দিব লাগে। যান্ত্ৰিকতাৰ এই ধামখুমীয়াত মানৱীয় মূল্যবোধবোৰ যিহেতু ক্ৰমান্বয়ে কমি আহিছে, সেয়েহে শিক্ষকৰ দায়িত্ব এতিয়া অতীততকৈ বহুগুণে বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছে। জ্ঞানৰ বিস্তাৰৰ বাবে শিক্ষকে যি ত্যাগ স্বীকাৰ কৰে, তাক কোনো ধৰণৰ পাৰ্থিৱ অৰ্থেৰে জুখি চোৱাটো সম্ভৱ নপৰে। শিক্ষকতা এক পবিত্ৰ আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ দৰে, য’ত নিজৰ জ্ঞান আনৰ মাজত বিলাই দি এগৰাকী ব্যক্তিয়ে এক পৰম তৃপ্তি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। সমাজৰ পৰা অজ্ঞানতা আৰু কুসংস্কাৰ দূৰ কৰি এখন সুস্থ আৰু সবল সমাজ গঢ়াৰ যি সপোন, সেই সপোনৰ আচল সাৰথি হ’ল শিক্ষক। গতিকে এই মহান সেৱাক অকল এটা জীৱিকা বুলি অভিহিত কৰাটো একপ্ৰকাৰ অন্যায় বুলি গণ্য কৰা হ’ব পাৰে।
এগৰাকী প্ৰকৃত শিক্ষকৰ প্ৰধান কাম হ’ল ছাত্ৰৰ মাজত নিহিত হৈ থকা সুপ্ত প্ৰতিভাটোক চিনাক্ত কৰি তাক সঠিক দিশত বিকশিত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰা। সমাজৰ প্ৰতিটো কোণত জ্ঞানৰ পোহৰ বিলাই দিয়াৰ বাবে শিক্ষকে নিজকে নিৰন্তৰ অধ্যয়ন আৰু জ্ঞানৰ চৰ্চাত নিয়োজিত ৰাখিব লাগে। যিদৰে এডাল মমবাতিয়ে নিজে ক্ষয় হৈ জগতক পোহৰ দিয়ে, ঠিক তেনেকৈ এগৰাকী শিক্ষকেও নিজৰ শ্ৰম, মেধা আৰু সময়ৰ বিনিময়ত সমাজক শিক্ষিত কৰি তোলে। এই নিঃস্বাৰ্থ সেৱাৰ বাবেই শিক্ষকক সমাজৰ আটাইতকৈ মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু সন্মানীয় ব্যক্তি হিচাপে চিৰকাল গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাৰ মান উন্নত কৰাৰ লগতে ছাত্ৰৰ অন্তৰত নৈতিকতাৰ বীজ সিঁচি দিয়াটোৱেই শিক্ষকতাৰ আচল আৰু একমাত্ৰ মন্ত্ৰ। এই মন্ত্ৰ যিয়ে আন্তৰিকতাৰে গ্ৰহণ কৰে, তেওঁৰ বাবে শিক্ষকতা এক পবিত্ৰ কৰ্তব্যত পৰিণত হয়। এই যাত্ৰাত হয়তো বহুতো আৰ্থিক বা সামাজিক বাধা-বিঘিনি আহিব পাৰে, কিন্তু এজন নিষ্ঠাৱান শিক্ষকে কেতিয়াও নিজৰ মহান লক্ষ্যৰ পৰা বিচলিত নহয়। তেওঁৰ ধীৰ-স্থিৰ ব্যক্তিত্ব আৰু জ্ঞানৰ গভীৰতাই সমাজক এক নতুন প্ৰেৰণা আৰু দিশ প্ৰদান কৰে। শিক্ষকতাৰ এই পবিত্ৰ যাত্ৰা মানৱ সভ্যতা বিৰাজমান থকালৈকে অব্যাহত থাকিব। এজন শিক্ষকে যি জ্ঞানৰ বন্তি এবাৰ জ্বলাই দিয়ে, সেই বন্তিয়েই অন্ধকাৰ সমাজত পোহৰৰ বাট দেখুৱাই থাকে। শিক্ষকৰ অৱসৰ হয়তো বিভাগীয় চাকৰিৰ ফালৰ পৰা হয়, কিন্তু তেওঁৰ আদৰ্শ আৰু শিক্ষাৰ কেতিয়াও অৱসৰ নঘটে। এগৰাকী পুৰণি ছাত্ৰই যেতিয়া বহু বছৰৰ পিছত নিজৰ শিক্ষকজনক লগ পায়, তেতিয়া তেওঁৰ মনত যি শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তি জাগ্ৰত হয়, সেই শ্ৰদ্ধাক পৃথিৱীৰ কোনো দামী উপহাৰৰ সৈতে তুলনা কৰিব নোৱাৰি। এই শ্ৰদ্ধা আৰু মৰমেই হ’ল শিক্ষকতাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সম্পত্তি।
বৰ্তমানৰ গোলকীয় প্ৰেক্ষাপটত সমাজত শিক্ষকৰ মৰ্যাদা ৰক্ষা কৰাটো প্ৰতিজন সচেতন নাগৰিকৰ এক নৈতিক কৰ্তব্য। এখন সমাজে শিক্ষকক যিমান বেছি সন্মান দিব পাৰিব, সেই সমাজখন বৌদ্ধিকভাৱে সিমানেই উচ্চস্তৰলৈ গতি কৰিব পাৰিব। বৰ্তমান সমাজত মূল্যবোধৰ যি ঘোৰ সংকট দেখা গৈছে, তাৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ হ’লে আমি পুনৰ শিক্ষকৰ নীতি-শিক্ষা আৰু আদৰ্শৰ আশ্ৰয় ল’বই লাগিব। নৈতিক শিক্ষা অবিহনে লাভ কৰা দামী ডিগ্ৰীসমূহ সমাজৰ বাবে কেতিয়াবা বিপজ্জনক হৈ উঠিব পাৰে। সেয়েহে শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ পৰিৱেশত নৈতিকতাৰ শিক্ষাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়াটো দৰকাৰ। এজন আদৰ্শ শিক্ষকে ভালদৰে জানে যে তেওঁৰ কাম অকল এজন ছাত্ৰক পাঠ্যপুথি পঢ়োৱাই নপৰে, বৰঞ্চ এখন শক্তিশালী দেশৰ ভৱিষ্যৎ নিৰ্মাণ কৰাটোও তেওঁৰ জীৱনৰ মূল লক্ষ্য। এই লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ তেওঁ যি নিৰলস শ্ৰম আৰু সাধনা কৰে, তাৰ বাবে সমগ্ৰ মানৱ জাতি তেওঁৰ ওচৰত চিৰকাল ঋণী হৈ থাকিব।
শিক্ষা গ্ৰহণৰ পবিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াত মানৱীয় আৱেগ আৰু মৰমৰ এক বিশেষ স্থান আছে। এজন শিক্ষকে ছাত্ৰৰ চকুত ধৰা পৰা ভয়, শংকা বা দ্বিধা অতি সহজে বুজি পায় আৰু তাক মৰমেৰে দূৰ কৰিবলৈ অন্তৰেৰে যত্ন কৰে। এই উমাল মানৱীয় স্পৰ্শ কোনো যান্ত্ৰিক মাধ্যম বা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ পৰা পোৱা নাযায়। ইয়াৰ উপৰি সমাজত চলি থকা বিভিন্ন অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ বাবে শিক্ষকসকল সজাগ আৰু প্ৰস্তুত হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। সমাজৰ এগৰাকী সজাগ প্ৰহৰী হিচাপে তেওঁলোকৰ এক সুকীয়া মৰ্যাদা আছে। দেশৰ আইন, সংবিধান আৰু গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতি সন্মান জনোৱাৰ শিক্ষা শিক্ষানুষ্ঠানৰ শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। এজন দায়িত্বশীল আৰু সুনাগৰিক হিচাপে এজন ব্যক্তিক গঢ় দিয়াটো শিক্ষকৰ এক অনস্বীকাৰ্য সামাজিক দায়বদ্ধতা। আজিৰ অতি আধুনিক ডিজিটেল যুগত চাইবাৰ অপৰাধৰ দৰে নতুন নতুন সামাজিক সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছে। এই সমস্যাবোৰৰ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক কেনেকৈ মানসিক আৰু কাৰিকৰীভাৱে সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিব পাৰি, তাৰ বাবে শিক্ষকসকলে এক বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা উচিত।
এজন সফল আৰু সাৰ্থক শিক্ষক সেইজনেই যিয়ে ছাত্ৰক জীৱনৰ যুঁজত জিকিবলৈ শিকাৰ লগতে হাৰ মানিলেও কেনেকৈ পুনৰ আত্মবিশ্বাসেৰে থিয় হ’ব লাগে, সেই চৰম শিক্ষা প্ৰদান কৰে। জীৱনৰ কঠিন সময়ত শিক্ষকৰ এষাৰ উপদেশ বা এষাৰ মৰমৰ মাত ছাত্ৰৰ বাবে পৰম আশীৰ্বাদ হৈ পৰে। সমাজত শান্তি, একতা আৰু সম্প্ৰীতি বৰ্তাই ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষকৰ দান অপৰিসীম বুলি বিবেচিত হয়। তেওঁৰ ব্যক্তিগত চৰিত্ৰৰ দৃঢ়তাই সমাজৰ আন দহজনক ভাল কাম কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে। এজন শিক্ষকৰ জীৱনটো এক মুকলি কিতাপৰ দৰে হ’ব লাগে, য’ৰ পৰা সকলো স্তৰৰ মানুহে কিবা নাৰ কিবা জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰে। এই পবিত্ৰতা আৰু মহানতাৰ বাবেই শিক্ষকতা অকল এটা বৃত্তি নপৰে, বৰঞ্চ এয়া এজন ব্যক্তিৰ জীৱনৰ চৰম লক্ষ্য আৰু সাফল্যত পৰিণত হয়। সমাজ গঢ়াৰ এই মহান খনিকৰসকলক আমি সকলোৱে সদায় শ্ৰদ্ধাৰে মূৰ দোৱাওঁ। তেওঁলোকৰ আশীৰ্বাদ আৰু শিক্ষাই আমাক এক উন্নত, সুস্থ আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব গঢ়াত সহায় কৰিব। এই মহান ব্ৰতৰ মৰ্যাদা যুগে যুগে অক্ষুণ্ণ থকাটো সমাজৰ বাবে অত্যন্ত জৰুৰী। য’ত শিক্ষকৰ সন্মান অটুট থাকে, সেই ঠাইতে প্ৰকৃত উন্নতি আৰু সমৃদ্ধিৰ বাস হয়।
শিক্ষকতা এক পবিত্ৰ আধ্যাত্মিক যাত্ৰাৰ দৰে, য’ত নিজৰ জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতা আনৰ মাজত বিলাই দি এগৰাকী ব্যক্তিয়ে যি পৰম তৃপ্তি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তাৰ কোনো বিকল্প নাই। সমাজৰ পৰা অজ্ঞানতা, ধৰ্মীয় সংকীৰ্ণতা আৰু কুসংস্কাৰ দূৰ কৰি এখন সুস্থ সমাজ গঢ়াৰ যি পবিত্ৰ সপোন, সেই সপোনৰ আচল সাৰথি হ’ল শিক্ষক। গতিকে এই মহান সেৱাক অকল জীৱিকা বুলি অভিহিত কৰাটো ভুল হ’ব পাৰে। এয়া এক জীৱনজোৰা ব্ৰত, যিটো ব্ৰত পালন কৰিবলৈ এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সমগ্ৰ জীৱন আৰু মেধা উৎসৰ্গা কৰিবলগীয়া হয়। জ্ঞানৰ বিস্তাৰৰ বাবে শিক্ষকে যি ত্যাগ স্বীকাৰ কৰে, তাক কোনো অৰ্থেৰে জুখি চোৱাটো অসম্ভৱ কথা। শিক্ষকতাৰ জৰিয়তে যি বৌদ্ধিক সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ সৃষ্টি হয়, সেয়াই যিকোনো ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰকৃত শক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। এজন প্ৰকৃত শিক্ষকে কোনোদিন নিজৰ কৰ্তব্যত গাফিলতি নকৰে, কাৰণ তেওঁ হৃদয়েৰে জানে যে তেওঁৰ হাততে দেশৰ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ ভাগ্য সুৰক্ষিত হৈ আছে।
মানৱ সভ্যতাৰ অগ্ৰগতিৰ প্ৰতিটো খোজত শিক্ষকৰ অবদান অনস্বীকাৰ্য। সেয়ে শিক্ষকতাক অকল এটা জীৱিকা বুলি কোৱা নহয় শিক্ষকতা হ’ল মানৱ আত্মাৰ নিৰ্মাণৰ এক মহান কাৰখানা। এজন শিক্ষকে সমাজত যি পোহৰৰ বীজ সিঁচি দিয়ে, সেই বীজে ভৱিষ্যতে একো একোপাত বিশাল মহীৰূহ হৈ সমাজক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰে। আজিৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনশীল পৃথিৱীত শিক্ষকৰ ভূমিকা অধিক প্ৰত্যাহ্বানমূলক হৈ পৰিছে যদিও ইয়াৰ পবিত্ৰতা আৰু গুৰুত্ব অলপো ম্লান পৰা নাই। শিক্ষক হ’ল সেইজন ব্যক্তি যিয়ে নিজে জ্বলি সমাজক পোহৰ দিয়ে আৰু নিজে স্থিতপ্ৰজ্ঞ হৈ আনক আগুৱাই যোৱাৰ সাহস যোগায়। এজন আদৰ্শ শিক্ষকৰ আদৰ্শই ছাত্ৰৰ জীৱনত চিৰস্থায়ী প্ৰভাৱ পেলায় আৰু এক সুস্থ সমাজ গঢ়াত সহায় কৰে। শিক্ষকতাৰ এই মহান ব্ৰত যিসকল ব্যক্তিয়ে আন্তৰিকতাৰে পালন কৰিছে, তেওঁলোকৰ চৰণত আমাৰ অলেখ শ্ৰদ্ধা। তেওঁলোকৰ নিৰলস সাধনাই আমাৰ পৃথিৱীখনক আজিও সুন্দৰ আৰু বাসযোগ্য কৰি ৰাখিছে। অনাগত দিনবোৰত আমাক এনে একো একোটা নিভাঁজ আৰু নিস্বাৰ্থ চৰিত্ৰৰ শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে আমাক অন্ধকাৰৰ মাজতো সঁচা পোহৰৰ পথ দেখুৱাব পাৰিব। শিক্ষকতা অকল এটা জীৱিকা বুলি ধৰি লোৱাটো আমাৰ সমাজৰ বাবে দুৰ্ভাগ্যজনক হ’ব পাৰে, কাৰণ ই হ’ল এক মহৎ উদ্দেশ্যৰ বাবে কৰা এক নিৰৱচ্ছিন্ন জীৱনজোৰা সংগ্ৰাম। এই সংগ্ৰামৰ জৰিয়তেহে সমাজত সত্য, ন্যায় আৰু প্ৰজ্ঞাৰ জয় হ’ব। প্ৰতিজন শিক্ষকেই যেন নিজৰ এই মহান আৰু ঈশ্বৰীয় দায়িত্বৰ কথা হৃদয়েৰে অনুভৱ কৰিব পাৰে, সেয়াই আমাৰ একান্ত কামনা। সমাজ গঢ়াৰ এই মহান খনিকৰসকলৰ আশীৰ্বাদ আৰু শিক্ষাই আমাক এক উন্নত আৰু শান্তিপূৰ্ণ বিশ্ব গঢ়াত সহায় কৰিব। এই মহান ব্ৰতৰ মৰ্যাদা যুগে যুগে অক্ষুণ্ণ থাকক আৰু শিক্ষকৰ সন্মান সমাজত সদায় অটুট থাকক।