‘বল বৌম’ : শাওণ মাহৰ পবিত্ৰতা, আধ্যাত্মিক পটভূমি আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰত্যাহ্বান
প্ৰেম বৈষ্ণৱ ,বিহালী, বিশ্বনাথ
আমাৰ হিন্দু ধৰ্মৰ বাৰ মাহৰ ক্ৰমৰ ভিতৰত শাওণ মাহৰ এক সুকীয়া আধ্যাত্মিক মহিমা বিৰাজমান। এই মাহটো দেৱাদিদেৱ মহাদেৱৰ চৰণত অৰ্পণ কৰা আৰাধনাৰ মাহ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত। ভাৰতবৰ্ষৰ বিভিন্ন ৰাজ্যতৰ বিভিন্ন ঠাইত ভক্তসকলে গংগা অথবা স্থানীয় পৱিত্ৰ নদীসমূহৰ পৰা পৱিত্ৰ জল সংগ্ৰহ কৰি শিৱলিংগত অৰ্পণ কৰাৰ এক পৰম্পৰা যুগ যুগ ধৰি অব্যাহত আছে। এই বিশেষ যাত্ৰা “কাৱৰ যাত্ৰা” অথবা “বল বৌম” নামেৰে জনাজাত। এই যাত্ৰাৰ মূল ভেটি হৈছে অসীম ভক্তি, ত্যাগ, কৃচ্ছ্ৰসাধন আৰু আত্মসংযম। আধ্যাত্মিক উত্তৰণৰ পথত এই প্ৰক্ৰিয়া হৈছে এক অনন্য প্ৰতীক। যি সময়ত সমাজত নীতি-আদৰ্শৰ চৰ্চা সজীৱ হৈ থকা বাঞ্ছনীয়, সেই সময়ত এক পৱিত্ৰ পৰম্পৰাই ধৰ্মীয় আৱৰণ গ্ৰহণ কৰি বিকৃত ৰূপ ধাৰণ কৰাটো চিন্তাশীল ব্যক্তিৰ বাবে এক গভীৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰিছে।
কাৱৰ যাত্ৰাৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য আছিল নিজৰ অহংকাৰ বিসৰ্জন দি পৰমাত্মাৰ চৰণত নিজক সমৰ্পণ কৰা। এয়া আছিল ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি গৈ দুখ-কষ্টৰ মাজেৰে ঈশ্বৰক বিচাৰিবলৈ কৰা এক প্ৰয়াস। এই যাত্ৰাই মানুহক শিকাইছিল যে ঈশ্বৰক লাভ কৰিবলৈ বাহ্যিক আড়ম্বৰৰ প্ৰয়োজন নাই, প্ৰয়োজন পৱিত্ৰ অন্তৰৰ। বৰ্তমান সময়ত একাংশ লোকৰ মানসিকতাত পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। তেওঁলোকৰ বাবে এই পৱিত্ৰ যাত্ৰা ভক্তিৰ পৰিৱৰ্তে এক ধৰণৰ উৎসৱৰ ৰূপ লৈছে। আধুনিকতাৰ দোহাই দি উচ্চস্বৰত ডিজে (DJ) বা যন্ত্ৰচালিত শব্দৰ প্ৰাবল্যই সমাজত এক অদ্ভূত পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে। ৰাজপথত নাচি-বাগি যোৱাটো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সৈতে সংগতিহীন। এই শব্দ প্ৰদূষণে সাধাৰণ ৰাইজৰ যাতায়াতত বাধা সৃষ্টি কৰাৰ উপৰি পৱিত্ৰতাৰ পৰিৱেশো বিনষ্ট কৰে। অধ্যয়ণৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক দিশতো ইয়াৰ কু-প্ৰভাৱ স্পষ্টভাৱে দৃষ্টিগোচৰ হয়। ধৰ্মীয় আৱেগক ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি যি অৰাজকতা সৃষ্টি কৰা হৈছে, সেয়া সমাজৰ বাবে অশনি সংকেত।
পৰম্পৰা আৰু ভক্তিৰ এই পৱিত্ৰ সুঁতিটো কিদৰে এক বিকৃত প্ৰদৰ্শনীলৈ পৰিৱৰ্তিত হ’ল, সেয়া এক ডাঙৰ প্ৰশ্ন। ধৰ্মই মানুহক শৃংখলাবদ্ধ হ’বলৈ শিক্ষা দিয়ে, কিন্তু ‘কাৱৰ যাত্ৰা’ৰ নামত চলা কিছুমান কাৰ্যই শৃংখলাক ধূলিস্যাৎ কৰিছে। মহাদেৱৰ প্ৰতি থকা অটল বিশ্বাসৰ বিনিময়ত আজি একাংশই যি উন্মাদনা প্ৰদৰ্শন কৰিছে, সেয়া সমাজৰ বাবে শুভ লক্ষণ নহয়। পৱিত্ৰ গৈৰিক বসন পৰিধান কৰি একাংশ লোকে নিজৰ আচৰণৰ দ্বাৰা ধৰ্মৰ গৰিমা লাঘৱ কৰিছে। যাত্ৰাৰ মৰ্যাদা ৰক্ষা কৰাটো প্ৰত্যেকজন ভকতৰ কৰ্তব্য। আজি ধৰ্মৰ আৱৰণত নিজৰ স্বাৰ্থ সিদ্ধিৰ এক প্ৰৱণতা প্ৰবল হৈ পৰিছে। সমাজৰ নৈতিক ভেটিটো শক্তিশালী কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এনেবোৰ কাৰ্যই ইয়াক দুৰ্বল কৰাত অৰিহণা যোগাইছে। আমাৰ সংস্কৃতিৰ এই চানেকি চিৰদিনৰ বাবে কলুষিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা স্পষ্ট হৈ পৰিছে। কোনো উৎসৱ বা পৰ্বৰ আঁৰত যদি সমাজৰ শান্তি বিঘ্নিত হয়, তেন্তে সেয়া ধৰ্মৰ অপব্যাখ্যা বুলি গণ্য কৰিব লাগিব।
শাওণ মাহৰ এই পৱিত্ৰতা কেৱল জল অৰ্পণৰ মাজত সীমাবদ্ধ নহয়। আচলতে এইয়া হৈছে আত্ম-বিশ্লেষণৰ মাহ। মহাদেৱৰ ভস্মবিভূতি আৰু নীলাকণ্ঠ হোৱাৰ কাহিনীয়ে আমাক ত্যাগৰ শিক্ষা দিয়ে। তেনেস্থলত ভক্তিৰ নামত চলোৱা এই প্ৰদৰ্শনমূলক কাৰ্যই আমাৰ পৌৰাণিক ঐতিহ্যক প্ৰশ্নৰ মুখলৈ ঠেলি দিছে। আমাৰ সমাজৰ বুনিয়াদসমূহ প্ৰাচীন কালৰ পৰাই নৈতিকতাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। সেই ভেটিটো যাতে কালৰ সোঁতত হেৰাই নাযায়, তাৰ বাবে সচেতন মহলে চিন্তিত হোৱা জৰুৰী। ধৰ্ম কেতিয়াও ৰাজপথত হাই-উৰুমি কৰি প্ৰদৰ্শন কৰা বিষয় নহয়। এই পৱিত্ৰতাৰ যাত্ৰাক পুনৰ নিজৰ কক্ষপথলৈ ঘূৰাই অনাৰ সময় সমাগত। আমি কিদৰে এই পৱিত্ৰ পৰম্পৰাক তাৰ প্ৰকৃত ৰূপত ধৰি ৰাখিব পাৰোঁ, সেই বিষয়ে গভীৰভাৱে চিন্তা কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। ভক্তিৰ আৱেগক কেতিয়াও ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শনৰ মাধ্যমেৰে জোখ-মাপ কৰিব নোৱাৰি। আন্তৰিকতাৰ অভাৱত যিকোনো ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আড়ম্বৰপূৰ্ণ হ’লেও তাৰ আধ্যাত্মিক প্ৰভাৱ শূণ্য হয়।
কাৱৰ যাত্ৰাৰ প্ৰতিটো খোজত যি ভক্তিৰ সুবাস বিয়পি থাকিব লাগিছিল, বৰ্তমান সময়ত তাৰ স্থানত অশুভ উন্মাদনাৰ এক বাতাৱৰণ গঢ়ি উঠিছে। ধৰ্মীয় আৱৰণত নিচাজাতীয় দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাটো সমাজৰ নৈতিক ভেটিটোৰ বাবে এক ডাঙৰ ভাবুকি। পৱিত্ৰ গৈৰিক বসন পৰিধান কৰি একাংশ লোকে ৰাজহুৱা স্থানত মদ আৰু ভাং সেৱন কৰি মাতাল হৈ পৰা দৃশ্যই ধৰ্মৰ অপমান কৰিছে। এয়া ধৰ্মৰ স্বৰূপ নহয়, ই এক ভয়াবহ অৱক্ষয়ৰ ইংগিত। বহু স্থানত যুৱক-যুৱতীয়ে অশ্লীল গীতৰ তালে তালে অশালীন নৃত্যত লিপ্ত হৈ যাত্ৰাৰ মৰ্যাদা ধূলিস্যাৎ কৰিছে। যি সময়ত শিৱৰ দৰ্শন হ’ব লাগে আত্মিক শান্তিৰ মাধ্যম, সেই সময়ত এই হুলস্থূলীয়া আৰু অসামাজিক পৰিৱেশে সমাজৰ সচেতন অংশক শংকিত কৰি তুলিছে। ধৰ্মই কেতিয়াও উন্মাদনা বা অশালীনতাক প্ৰশ্ৰয় নিদিয়ে। আজিকালি কাৱৰ যাত্ৰা এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সলনি যেন নিজৰ শক্তি আৰু প্ৰভাৱ প্ৰদৰ্শনৰ এক মাধ্যম হৈ পৰিছে। এই বিকৃত প্ৰৱণতাই যুৱ প্ৰজন্মৰ মাজত ধৰ্মৰ ভুল ধাৰণা গঢ়ি তুলিছে, যিয়ে ভৱিষ্যতে সমাজখনক এক বিশৃংখল দিশলৈ লৈ যাব পাৰে।
শব্দ প্ৰদূষণৰ প্ৰসংগটো এই ক্ষেত্ৰত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাৱৰ যাত্ৰাত ব্যৱহৃত উচ্চস্বৰৰ ডিজে (DJ) বা যন্ত্ৰচালিত শব্দৰ প্ৰাবল্যই অকল যাতায়াত ব্যৱস্থাকেই প্ৰভাৱিত কৰা নাই, ইয়াৰ ফলত বৃদ্ধ-বৃদ্ধা, অসুস্থ ব্যক্তি আৰু শিশুসকলৰ মানসিক অৱস্থা শোচনীয় হৈ পৰে। শিক্ষাৰ্থীসকলৰ শৈক্ষিক পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে ই এক বাধা হিচাপে থিয় দিয়ে। ধৰ্মৰ নামত ৰাজহুৱা স্থানত সংগীতৰ নামত যি অশালীনতা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, তাৰ দ্বাৰা আধ্যাত্মিকতাৰ প্ৰকৃত মূলবোধ হেৰাই যায়। শান্তি আৰু ধৈৰ্যৰ প্ৰতীক মহাদেৱৰ উপাসনাৰ নামত এই ধৰণৰ কোলাহল অতি বেদনাদায়ক। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ অন্তৰালত ঘটা এনে অসামাজিক কাৰ্যৰ বাবে সমাজত এক নেতিবাচক বাৰ্তা প্ৰৱাহিত হয়। কাৱৰ যাত্ৰাৰ প্ৰতিটো ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা সংযত আৰু শান্তিপূৰ্ণ হোৱাটো পৰম্পৰাৰ নীতি। অথচ, আজিকালি ইয়াক এক প্ৰতিযোগিতামূলক প্ৰদৰ্শনৰ মঞ্চ বুলি গণ্য কৰা হয়। যি প্ৰদৰ্শনত অহংকাৰৰ প্ৰকাশ ঘটে, তাত ভক্তিৰ স্থান ক’ত?
অশালীনতা আৰু নিচাজাতীয় দ্ৰব্যৰ সেৱনে ধৰ্মীয় পৰিৱেশটো কলুষিত কৰিছে। পৱিত্ৰ নদীৰ পৰা জল সংগ্ৰহ কৰাৰ পাছত ভক্তসকলে যি নিৰ্মলতা বজাই ৰখা উচিত আছিল, তাৰ বিপৰীতে বহুতে মদ্যপানৰ দৰে কু-অভ্যাসবোৰক ধৰ্মৰ সৈতে সাঙুৰি পেলাইছে। ই ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা শ্ৰদ্ধাক প্ৰশ্নৰ মুখলৈ আনে। এনে কাৰ্যই সমাজৰ সামগ্ৰিক শৃংখলা বিনষ্ট কৰিছে। যুৱ প্ৰজন্মৰ একাংশই ধৰ্মক কেৱল আমোদ-প্ৰমোদৰ এক আহিলা বুলি ভাবিবলৈ লৈছে। এই ভ্ৰান্ত ধাৰণাই সমাজৰ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ ওপৰত এক দুৰ্ভাগ্যজনক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু পোছাকৰ ব্যৱহাৰ কৰি যি ধৰণৰ অশ্লীল নৃত্য আৰু অসামাজিক আচৰণ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, তাৰ দ্বাৰা ধৰ্মীয় অনুভূতিৰ গভীৰ অপৰাধ কৰা হয়। সমাজৰ সচেতন মহলে এই অৰাজকতাৰ বিৰুদ্ধে মাত মতাটো অপৰিহাৰ্য হৈ পৰিছে।
প্ৰশাসনৰ ভূমিকাৰ দিশতো আঙুলীয়াব লগা বহু কথা আছে। ৰাজহুৱা স্থানত নিচাজাতীয় দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰ আৰু অশালীন কাৰ্যকলাপ ৰোধ কৰাত চৰকাৰী পক্ষই কঠোৰ স্থিতি গ্ৰহণ কৰিব লাগিব। শব্দ প্ৰদূষণৰ ক্ষেত্ৰত দিয়া নিৰ্দেশনাসমূহ কাৰ্যকৰী কৰাৰ দায়িত্বও সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষৰ। যি সময়ত সমগ্ৰ দেশত শান্তি আৰু শৃংখলাৰ বাবে চেষ্টা চলোৱা হয়, তেনে সময়ত ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰাৰ নামত চলা এই অৰাজকতা কোনোমতে গ্ৰহণযোগ্য নহয়। ই ধৰ্মীয় সন্ত্ৰাসৰ দৰে হৈ পৰিছে, যিয়ে আনৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰ খৰ্ব কৰে। ধৰ্মৰ পথ হ’ব লাগে প্ৰীতি আৰু সহমৰ্মিতাৰ। তাৰ পৰিৱৰ্তে যি পথত হিংসা, উত্তেজনা আৰু অশালীনতা বিৰাজ কৰে, সেই পথ কেতিয়াও পৱিত্ৰ হ’ব নোৱাৰে। আমি প্ৰতিজনে নিজৰ বিবেকৰ ওচৰত উত্তৰ দিব লাগিব যে আমি সঁচাকৈয়ে ধৰ্ম পালন কৰিছোঁ নে ধৰ্মৰ আৱৰণত নিজৰ কু-প্ৰবৃত্তিৰ চৰ্চা চলাইছোঁ। সমাজৰ বাবে এই প্ৰশ্নটো আজি অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ভক্তিৰ পৱিত্ৰতা আৰু প্ৰদৰ্শনৰ প্ৰতিযোগিতাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যটো প্ৰতিজন মানুহে বুজিবলৈ চেষ্টা কৰা প্ৰয়োজন। যি যাত্ৰাই মানুহক আত্মকেন্দ্ৰিক কৰি তোলে, সেয়া কেতিয়াও ধৰ্ম হ’ব নোৱাৰে। আধুনিকতাৰ দোহাই দি পৰম্পৰাক কলুষিত কৰাটো এক ধৰণৰ অপৰাধ। আমাৰ সমাজত যিসকল বয়োজ্যেষ্ঠ লোক আছে, তেওঁলোকে এই বিকৃত পৰিৱেশ দেখি শোকাহত হয়। তেওঁলোকৰ আশা আছিল, ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই ভক্তিৰ প্ৰকৃত পথটো গ্ৰহণ কৰিব। কিন্তু এই বিশৃংখলতা দেখিলে ভৱিষ্যৎ অন্ধকাৰ যেন লাগে। ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ নামত যি ধৰণৰ ধনৰ অপব্যয় আৰু অনাৱশ্যকীয় আড়ম্বৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, সেই ধনেৰে কোনো দুখীয়া মানুহক সেৱা কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। সেয়াই আছিল মহাদেৱৰ প্ৰকৃত উপাসনা। কিন্তু আমাৰ আজিৰ সমাজত দেখুৱাবলৈ যি প্ৰতিযোগিতা চলিছে, তাৰ বাবে আমি মূল্যবোধ হেৰুৱাই পেলাইছোঁ।
শাওণ মাহৰ এই পৱিত্ৰতা ধৰ্মীয় দিশৰ লগতে প্ৰকৃতিৰ সংৰক্ষণৰ সৈতেও জড়িত। নদীৰ পৰা জল সংগ্ৰহ কৰাৰ সময়ত নদীখনৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা থাকিব লাগে। কিন্তু কাৱৰ যাত্ৰাৰ নামত নদীৰ পাৰত প্লাষ্টিক আৱৰ্জনা আৰু অন্যান্য অপৰিষ্কাৰ বস্তু পেলাই প্ৰদূষণ বঢ়োৱা হয়। প্ৰকৃতিৰ উপাদানক লৈ কৰা এনে হেতালি খেলা ধৰ্মই কেতিয়াও ক্ষমা নকৰে। আমি নদীক মাতৃজ্ঞান কৰোঁ, অথচ তেওঁৰ পৱিত্ৰতা ৰক্ষা কৰাত ব্যৰ্থ হৈছোঁ। এনে কাৰ্যই আমাৰ পৰম্পৰাক ভেঙুচালি কৰা বাবে সমাজৰ প্ৰতিটো স্তৰতে সচেতনতা সৃষ্টিৰ প্ৰয়োজন আছে। শিক্ষা আৰু ধৰ্মীয় চিন্তাক একেলগে আগুৱাই নিবলৈ আমি সকলোৱে প্ৰয়াস কৰিব লাগিব। অৰাজকতাৰ পৰিৱৰ্তে শৃংখলাবদ্ধ যাত্ৰাইহে ধৰ্মৰ গৌৰৱ বৃদ্ধি কৰিব। কাৱৰ যাত্ৰাই যেন ভৱিষ্যতে এক সুস্থ সংস্কৃতিৰ বাহক হৈ পৰে, তাৰ বাবে আমি প্ৰতিজনে সচেতন হোৱাটো প্ৰয়োজন। ধৰ্ম হৈছে অন্তৰৰ বিষয়, প্ৰদৰ্শনৰ নহয়। এই সত্যটো যিমানেই সোনকালে আমি গ্ৰহণ কৰিব পাৰিম, সিমানেই সমাজৰ হিত হ’ব। অশালীনতাৰ অৱসান ঘটাই ভক্তিৰ সুঁতিটো নিৰ্মল কৰি ৰখাটোৱেই আজিৰ সময়ৰ মূল দাবী। আমাৰ এই প্ৰচেষ্টা যেন ব্যৰ্থ নহয়, সেয়াই আশা।
সাম্প্ৰতিক সমাজত কাৱৰ যাত্ৰাৰ যি বিকৃত ৰূপ প্ৰতিফলিত হৈছে, সেয়া কেৱল এটা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ অৱক্ষয় নহয়, বৰঞ্চ আমাৰ সামগ্ৰিক নৈতিক বিচ্যুতিৰ এক প্ৰতীক। ধৰ্মৰ নামত চলা এই অসামাজিক কাৰ্যকলাপ ৰোধ কৰাত কেৱল চৰকাৰ বা প্ৰশাসনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিলে ফলাফল শূন্য হ’ব। পৰিয়ালৰ প্ৰতিটো স্তৰতে অভিভাৱকসকলে নিজৰ সন্তানক ধৰ্মৰ আচল শিক্ষা দিয়াটো অতি জৰুৰী। ঘৰৰ পৰাই যদি শুদ্ধ ধৰ্মীয় মূল্যবোধৰ ভেটি গঢ়ি নুঠে, তেন্তে বাহিৰৰ প্ৰভাৱত যুৱ প্ৰজন্ম সহজেই বিপথে পৰিচালিত হ’ব। সমাজৰ সচেতন ব্যক্তিসকলে এই বিষয়ত মুকলিকৈ মাত মাতিবলৈ সাহস গোটাব লাগিব। মৌনতাই কেতিয়াও সমাজৰ অশুভ শক্তিবোৰক প্ৰশমিত কৰিব নোৱাৰে, মৌনতাই সিহঁতৰ স্পৰ্দ্ধা বঢ়াই তোলে। এই প্ৰসংগত স্থানীয় ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহ আৰু পুৰোহিত সমাজৰ দায়িত্ব অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেওঁলোকে জনসাধাৰণক ধৰ্মৰ প্ৰকৃত অৰ্থ আৰু মহাদেৱৰ ত্যাগৰ মহিমা বুজাই দিয়াটো দায়বদ্ধতাৰ ভিতৰত পৰে।
অনাগত দিনত কাৱৰ যাত্ৰাই নিজৰ হেৰুৱা পৱিত্ৰতা আৰু ভক্তিৰ ধাৰা ঘূৰাই পোৱাটো অতি জৰুৰী। মহাদেৱ ত্যাগ আৰু বৈৰাগ্যৰ প্ৰতীক। তেওঁৰ পূজাৰ নামত ভোগ-বিলাস, অশ্লীলতা আৰু অসামাজিক কাৰ্যকলাপক কোনো কাৰণতে প্ৰশ্ৰয় দিব নোৱাৰি। আমি সকলোৱে বুজি পাব লাগিব যে ধৰ্ম ব্যক্তিগত ভক্তিৰ বিষয়, কোনো প্ৰদৰ্শনৰ সামগ্ৰী নহয়। যদি আমি সময় থাকোতে সচেতন নহওঁ, তেন্তে আমাৰ পৱিত্ৰ সংস্কৃতিৰ এই চানেকি চিৰদিনৰ বাবে কলুষিত হৈ পৰিব। ধৰ্মীয় আৱেগক ভক্তিৰ নিৰ্মল সুঁতিৰে বৈ যাবলৈ দিয়াই হ’ব প্ৰকৃত ধৰ্মপ্ৰাণ ব্যক্তিৰ পৰিচয়। ভক্তিৰ পথত অহা সকলো ধৰণৰ অপশক্তিক আমি নিজৰ অন্তৰৰ পৰাই বৰ্জন কৰিব লাগিব। আমাৰ চিন্তাৰ পৰিৱৰ্তনেহে সমাজৰ আমূল পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰিব। কাৱৰ যাত্ৰা কেৱল এক যাত্ৰা নহয়, কাৱৰ যাত্ৰা জীৱনৰ পৱিত্ৰতাৰ দিশত কৰা এক প্ৰয়াস। এই প্ৰয়াসক কলুষিত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰাটো আজিৰ প্ৰজন্মৰ মূল প্ৰত্যাহ্বান।
পৰিশেষত এয়াই ক’ব পাৰি যে মহাদেৱৰ আশিস কেৱল বাহ্যিক আড়ম্বৰৰ মাজেৰে নাহে, ই আহে মানুহৰ কৰ্ম আৰু আচৰণৰ মাজেৰে। অৰাজকতাৰ পৰিৱৰ্তে যি যাত্ৰাত ভক্তি আৰু শ্ৰদ্ধা থাকে, সেই যাত্ৰাইহে আত্মাৰ তৃপ্তি দিয়ে। আমি এনে এক সমাজ গঢ়িবলৈ সংকল্প ল’ব লাগিব য’ত ধৰ্মৰ নামত কোনো বিভ্ৰান্তি নাথাকে। প্ৰকৃতি, সমাজ আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ মাজত এক সুন্দৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি চলিব পাৰিলেই আমি প্ৰকৃত ভক্ত হিচাপে পৰিগণিত হ’ম। ধৰ্মীয় আৱেগক সমাজৰ অহিতৰ কাৰণ হ’বলৈ নিদি, তাক শান্তি আৰু প্ৰগতিৰ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময় আহি পৰিছে। শাওণৰ এই পৱিত্ৰ মাহটোৱে আমাৰ জীৱনলৈ শান্তি আৰু শুদ্ধ চিন্তাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনক। ধৰ্মৰ নামত চলোৱা এই অন্ধ-পৰম্পৰাৰ অৱসান ঘটি, ভক্তিৰ এক নিৰ্মল বতাহ ববলৈ আমি প্ৰতিজনে নিজৰ স্থানৰ পৰা প্ৰয়াস কৰিব লাগিব। তেতিয়া হে আমাৰ সংস্কৃতিৰ এই অমূল্য সম্পদ অনাগত প্ৰজন্মৰ বাবেও গৌৰৱৰ বিষয় হৈ ৰ’ব। মহাদেৱৰ চৰণত এই প্ৰাৰ্থনা জনাই আমি ভক্তিৰ প্ৰকৃত অৰ্থ বুজিবলৈ চেষ্টা কৰাটোৱেই আজিৰ দিনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অৱদান হ’ব। আমাৰ এই প্ৰচেষ্টা যেন প্ৰতিজন সচেতন ব্যক্তিৰ অন্তৰত এটা সাৰ্বজনীন প্ৰেৰণা হৈ উজলি উঠে। ধৰ্মীয় আৱেগক সংযত ৰাখি, ভক্তিৰ পৱিত্ৰতাৰে সমাজখনক এক নতুন দিশেৰে আগুৱাই নিয়াৰ সংকল্প লোৱাটোৱেই প্ৰকৃত পূজা।