ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক শক্তি খণ্ডত বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ্থীৰ কেৰিয়াৰ সুযোগ
ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা
মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ,
অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়
আজাৰা,গুৱাহাটী
বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক শক্তি আৰু উচ্চ প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ এক উল্লেখযোগ্য সুযোগ হৈছে পাৰমাণৱিক শক্তি বিভাগৰ অধীনত বৈজ্ঞানিক বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰা। ভাবা পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয়সমূহৰ জৰিয়তে অনুষ্ঠিত হোৱা অভিযান্ত্ৰিক স্নাতক আৰু বিজ্ঞান স্নাতকোত্তৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে অ’চিইএছ (OCES) আৰু অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলৰ বাবে ডি জি এফ এছ (DGFS) এই ক্ষেত্ৰৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যসূচী। এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে প্ৰশিক্ষণ, উচ্চ শিক্ষা, গৱেষণা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ কামৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰিব পাৰি।
পাৰমাণৱিক শক্তি কেৱল বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত নহয়। পাৰমাণৱিক শক্তি উৎপাদন, গৱেষণা ৰিয়েক্টৰ, ত্বৰক, পাৰমাণৱিক ইন্ধন চক্ৰ, বিকিৰণ আৰু আইসোটোপ প্ৰযুক্তি, পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, জৈৱ বিজ্ঞান, ভূতত্ত্ব, ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞান, কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান, ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু বিভিন্ন অভিযান্ত্ৰিক শাখা ইয়াৰ সৈতে জড়িত। সেয়েহে বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক বিষয়ৰ প্ৰতি গভীৰ আগ্ৰহ থকা শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে এই খণ্ডত গৱেষণা, প্ৰযুক্তি বিকাশ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণৰ যথেষ্ট সুযোগ আছে।
অ’চিইএছ (Orientation Course for Engineering Graduates and Science Postgraduates) হৈছে অভিযান্ত্ৰিক স্নাতক আৰু বিজ্ঞান স্নাতকোত্তৰসকলৰ বাবে এক বছৰৰ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী। এই প্ৰশিক্ষণ ভাবা পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয়সমূহৰ মুম্বাই আৰু হায়দৰাবাদস্থিত কেন্দ্ৰত অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰশিক্ষণ সফলভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰি নিৰ্ধাৰিত শৈক্ষিক মানদণ্ড পূৰণ কৰা প্ৰশিক্ষাৰ্থীসকলে পাৰমাণৱিক শক্তি বিভাগৰ বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানত বৈজ্ঞানিক বিষয়া “চি” হিচাপে নিযুক্তিৰ সুযোগ লাভ কৰে।
অ’চিইএছৰ জৰিয়তে ভাবা পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মুম্বাই; ইন্দিৰা গান্ধী পৰমাণু গৱেষণা কেন্দ্ৰ, কল্পাক্কম; ৰাজা ৰমনা চেণ্টাৰ ফৰ এডভান্সড টেকন’লজি, ইন্দোৰ; ভেৰিয়েবল এনাৰ্জি চাইক্ল’ট্ৰন চেণ্টাৰ, কলকাতা; হেভি ৱাটাৰ ব’ৰ্ড, মুম্বাই; নিউক্লিয়াৰ ফুৱেল কম্প্লেক্স, হায়দৰাবাদ; ব’ৰ্ড অৱ ৰেডিয়েচন এণ্ড আইছ’ট’প টেকন’লজি, মুম্বাই; নিউক্লিয়াৰ পাৱাৰ কৰ্প’ৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া লিমিটেড, মুম্বাই; ভাৰতীয় নাভিকীয়া বিদ্যুৎ নিগম লিমিটেড, কল্পাক্কম; ইউৰেনিয়াম কৰ্প’ৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া লিমিটেড, যাদুগুদা; এটমিক মিনাৰেলছ ডাইৰেক্টৰেট ফৰ এক্সপ্ল’ৰেচন এণ্ড ৰিছাৰ্চ, হায়দৰাবাদ; আৰু ডাইৰেক্টৰেট অৱ কনষ্ট্ৰাকচন, চাৰ্ভিচেছ এণ্ড ইষ্টেট মেনেজমেণ্ট, মুম্বাই আদি প্ৰতিষ্ঠানত কাম কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়। অৱশ্যে চূড়ান্ত নিযুক্তি পাৰমাণৱিক শক্তি বিভাগৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু প্ৰশিক্ষণকালীন প্ৰদৰ্শনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
ডি এ ই স্নাতক ফেল’শ্বিপ আঁচনি (DGFS) অভিযান্ত্ৰিক স্নাতকসকলৰ বাবে এক বিশেষ সুযোগ। অ’চিইএছৰ নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াত উৎকৃষ্ট প্ৰদৰ্শন কৰা আৰু নিৰ্দিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানত নিৰ্ধাৰিত এম.টেক. পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তিৰ সুযোগ লাভ কৰা প্ৰাৰ্থীসকলে এই আঁচনিৰ সুবিধা লাভ কৰিব পাৰে। ডি জি এফ এছৰ অধীনত দুবছৰৰ বাবে ষ্টাইপেণ্ড আৰু এম.টেক. পাঠ্যক্ৰমৰ টিউচন মাচুলৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হয়। পাঠ্যক্ৰমৰ অংশ হিচাপে প্ৰাৰ্থীসকলে পাৰমাণৱিক শক্তি বিভাগে নিৰ্ধাৰণ কৰা প্ৰকল্পৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু সংশ্লিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানৰ গাইডৰ তত্বাৱধানত গৱেষণামূলক কাম কৰে। এম.টেক. সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিৰ্ধাৰিত চৰ্ত পূৰণ কৰা প্ৰাৰ্থীসকলে পাৰমাণৱিক শক্তি বিভাগত বৈজ্ঞানিক বিষয়া “চি” হিচাপে নিযুক্তিৰ সুযোগ লাভ কৰে।
অ’চিইএছ আৰু ডি জি এফ এছৰ অভিযান্ত্ৰিক শাখাসমূহৰ ভিতৰত মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং, কেমিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং, মেটালাৰ্জিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং, ইলেক্ট্ৰিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং, ইলেক্ট্ৰনিক্স ইঞ্জিনিয়াৰিং, কম্পিউটাৰ চায়েন্স ইঞ্জিনিয়াৰিং, ইনষ্ট্ৰুমেণ্টেচন ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু চিভিল ইঞ্জিনিয়াৰিং আদি অন্তৰ্ভুক্ত। যোগ্য অভিযান্ত্ৰিক প্ৰাৰ্থীৰ ক্ষেত্ৰত বি.ই., বি.টেক., বি.এছ.চি. (ইঞ্জিনিয়াৰিং) অথবা পাঁচ বছৰীয়া ইন্টিগ্ৰেটেড এম.টেক. ডিগ্ৰী আদি নিৰ্ধাৰিত অৰ্হতা থাকিব লাগে আৰু সাধাৰণতে নূন্যতম ৬০ শতাংশ নম্বৰ বা সমতুল্য ৬.০ চিজিপিএৰ প্ৰয়োজন হয়।
বিজ্ঞান শাখাৰ ভিতৰত পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, জৈৱ বিজ্ঞান, ভূতত্ত্ব আৰু ভূ-পদাৰ্থ বিজ্ঞান আদি অন্তৰ্ভুক্ত। পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ বাবে এম.এছ.চি. বা ইন্টিগ্ৰেটেড এম.এছ.চি. পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ বাবে সংশ্লিষ্ট এম.এছ.চি. বা ইন্টিগ্ৰেটেড এম.এছ.চি. আৰু আন শাখাৰ বাবে বিজ্ঞপ্তিত নিৰ্ধাৰিত স্নাতকোত্তৰ অৰ্হতাৰ প্ৰয়োজন হয়।
ইয়াত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা মনত ৰখা উচিত—পাঠ্যক্ৰমৰ নাম একে বা ওচৰ-চপা হ’লেই আবেদন কৰিবলৈ যোগ্যতা লাভ কৰা নাযায়। ভাবা পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ সংশ্লিষ্ট বিজ্ঞপ্তিত কোনবোৰ ডিগ্ৰী গ্ৰহণযোগ্য আৰু কোনবোৰ ডিগ্ৰী গ্ৰহণযোগ্য নহয়, সেই কথা স্পষ্টকৈ উল্লেখ থাকে। সেয়েহে আবেদন কৰাৰ পূৰ্বে [ভাবা পাৰমাণৱিক গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট(https://www.barc.gov.in/)ত প্ৰকাশিত সংশ্লিষ্ট বিজ্ঞপ্তিৰ যোগ্যতা আৰু ডিগ্ৰীৰ তালিকা ভালদৰে পৰীক্ষা কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
অ’চিইএছ আৰু ডি জি এফ এছৰ নিৰ্বাচন সাধাৰণতে দুটা মুখ্য পৰ্যায়ত সম্পন্ন হয়—স্ক্ৰীনিং আৰু নিৰ্বাচনী সাক্ষাৎকাৰ। স্ক্ৰীনিঙৰ বাবে অনলাইন পৰীক্ষা অথবা গ্ৰেজুৱেট এপটিটিউড টেষ্ট ইন ইঞ্জিনিয়াৰিং (GATE) নম্বৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিজ্ঞপ্তিত উল্লেখ কৰা প্ৰযোজ্য GATE কাকতৰ নম্বৰহে বিবেচনা কৰা হয়।
প্ৰাৰ্থীসকলে অনলাইন পৰীক্ষা আৰু GATE—দুয়োটা স্ক্ৰীনিং চেনেল ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুযোগ থাকিলে, উপযুক্ত নিয়ম অনুসৰি দুয়োটাৰে জৰিয়তে নিজৰ বাছনিৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
অনলাইন পৰীক্ষাত সংশ্লিষ্ট অভিযান্ত্ৰিক বা বিজ্ঞান বিষয়ৰ বস্তুনিষ্ঠ বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন থাকে। উল্লেখিত পৰীক্ষা-পদ্ধতি অনুসৰি প্ৰতিটো শুদ্ধ উত্তৰৰ বাবে ৩ নম্বৰ আৰু ভুল উত্তৰৰ বাবে ১ নম্বৰ কৰ্তন কৰা হয়। মুঠ ১০০টা প্ৰশ্নৰ বাবে পৰীক্ষাৰ সময়সীমা ১২০ মিনিট। প্ৰশ্নসমূহৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে বিষয়ভিত্তিক মৌলিক জ্ঞান, ধাৰণাগত স্পষ্টতা আৰু সমস্যা সমাধানৰ দক্ষতা মূল্যায়ন কৰা। সাধাৰণ ইংৰাজী, সাধাৰণ জ্ঞান বা সাধাৰণ এপটিটিউড সাধাৰণতে এই বিষয়ভিত্তিক পৰীক্ষাৰ মূল কেন্দ্ৰ নহয়।
স্ক্ৰীনিঙৰ পিছত চৰ্টলিষ্ট হোৱা প্ৰাৰ্থীসকলক নিৰ্বাচনী সাক্ষাৎকাৰৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। সেয়েহে কেৱল লিখিত পৰীক্ষাত ভাল নম্বৰ পোৱাই যথেষ্ট নহয়। সাক্ষাৎকাৰৰ বাবে মূল বিষয়ৰ ধাৰণা, প্ৰকল্প, প্ৰশিক্ষণ, পৰীক্ষাগাৰৰ কাম, সমস্যা সমাধানৰ পদ্ধতি আৰু বিষয়টোৰ প্ৰয়োগমূলক দিশৰ ওপৰত স্পষ্ট জ্ঞান থকা প্ৰয়োজন। বিশেষকৈ কোনো সমস্যাৰ উত্তৰ জনাৰ লগতে “কিয়” আৰু “কেনেকৈ” সেই উত্তৰলৈ উপনীত হোৱা যায়, সেইটো যুক্তিসংগতভাৱে ব্যাখ্যা কৰিব পৰা দক্ষতা গঢ়ি তোলা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। চূড়ান্ত নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত চিকিৎসাগতভাৱে উপযুক্ত হোৱাটোও প্ৰয়োজনীয়।
অ’চিইএছৰ প্ৰশিক্ষাৰ্থীসকলক এক বছৰৰ প্ৰশিক্ষণকালত প্ৰতিমাহে ৭৪,০০০ টকা ষ্টাইপেণ্ড আৰু এবাৰলৈ ৩০,০০০ টকাৰ কিতাপ ক্ৰয়ৰ ভাট্টা প্ৰদান কৰা হয়। ডি জি এফ এছৰ অধীনতো দুবছৰৰ বাবে প্ৰতিমাহে ৭৪,০০০ টকাৰ ষ্টাইপেণ্ড লাভ কৰাৰ সুবিধা থাকে। ইয়াৰ উপৰি এম.টেক. পাঠ্যক্ৰমৰ শিক্ষামাচুল পুনৰভৰ্তি আৰু প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় নিৰ্দিষ্ট সুবিধাও প্ৰদান কৰা হয়।
প্ৰশিক্ষণ বা এম.টেক. সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত নিৰ্ধাৰিত চৰ্ত পূৰণ কৰা সফল প্ৰাৰ্থীসকলে লেভেল-১০ পে মেট্ৰিক্সত বৈজ্ঞানিক বিষয়া “চি” হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিব পাৰে। প্ৰযোজ্য ভাট্টা, যেনে মহাৰ্ঘ ভাট্টা, ঘৰভাড়া ভাট্টা আৰু পৰিবহণ ভাট্টা আদি সংযোজনৰ পিছত যোগদানৰ সময়ত মুঠ মাহিলী পাৰিতোষিক উল্লেখযোগ্য পৰিমাণৰ হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি ছুটী ভ্ৰমণ ৰেহাই, সন্তানৰ শিক্ষা ভাট্টা, পেছাদাৰী জ্ঞান উন্নয়ন, কৰ্মক্ষমতা-সম্পৰ্কীয় প্ৰৰোচনা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ দৰে বিভিন্ন সুবিধাও থাকিব পাৰে। এই সুবিধাসমূহ সময়ে সময়ে সংশ্লিষ্ট নিয়ম আৰু চৰকাৰী নিৰ্দেশনা অনুসৰি পৰিৱৰ্তিত হ’ব পাৰে।
এই কেৰিয়াৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে চাকৰি, উচ্চ শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ মাজৰ সংযোগ। অভিযান্ত্ৰিক শাখাৰ সফল অ’চিইএছ প্ৰশিক্ষাৰ্থী বৈজ্ঞানিক বিষয়াসকলে নিৰ্ধাৰিত কৰ্মক্ষমতাৰ মাপকাঠী পূৰণ কৰিলে হোমী ভাবা নেচনেল ইনষ্টিটিউটৰ অধীনত এম.টেক. অধ্যয়নৰ সুযোগ লাভ কৰিব পাৰে। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা বা বিশেষায়িত প্ৰশিক্ষণৰ সুযোগো থাকিব পাৰে।অৰ্থাৎ এই ক্ষেত্ৰটো কেৱল এটা চাকৰিৰ পথ নহয়; ই উচ্চ শিক্ষা, গৱেষণা আৰু বিশেষায়িত প্ৰযুক্তিগত জ্ঞান আহৰণৰ সৈতে জড়িত এক দীঘলীয়া কেৰিয়াৰ পথ।
অ’চিইএছ/ডি জি এফ এছৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে আবেদন কৰা বৰ্ষৰ ১ আগষ্টত সৰ্বাধিক বয়সসীমা ২৬ বছৰ, অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণীৰ নন-ক্ৰিমি লেয়াৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে ২৯ বছৰ আৰু অনুসূচিত জাতি/অনুসূচিত জনজাতিৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে ৩১ বছৰ হ’ব পাৰে। নিয়ম অনুসৰি দিব্যাংগ প্ৰাৰ্থীৰ বাবেও অতিৰিক্ত বয়সৰ ৰেহাইৰ ব্যৱস্থা থাকে। সাধাৰণ আৰু অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণীৰ নিৰ্দিষ্ট পুৰুষ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে আবেদন মাচুল ৫০০ টকা আৰু প্ৰযোজ্য বেংক মাচুল থাকিব পাৰে। মহিলা, ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ, অনুসূচিত জাতি, অনুসূচিত জনজাতি আৰু অন্যান্য মাচুল-ৰেহাইপ্ৰাপ্ত শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীসকলৰ বাবে আবেদন মাচুল ৰেহাইৰ ব্যৱস্থা থাকে। অৱশ্যে বয়স, মাচুল আৰু অন্যান্য চৰ্ত প্ৰতিটো বছৰৰ সংশ্লিষ্ট বিজ্ঞপ্তি অনুসৰি পৰীক্ষা কৰাটো বাধ্যতামূলক।
এই প্ৰতিযোগিতামূলক সুযোগৰ বাবে প্ৰস্তুতি লওঁতে শিক্ষাৰ্থীয়ে প্ৰথমে নিজৰ অভিযান্ত্ৰিক বা বিজ্ঞান বিষয়ৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহ সুদৃঢ় কৰিব লাগে। সংখ্যাগত আৰু ধাৰণাভিত্তিক সমস্যাৰ নিয়মীয়া অনুশীলন, GATEৰ উপযোগী পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ প্ৰশ্ন সমাধান কৰাটো সহায়ক হ’ব পাৰে। সময় ব্যৱস্থাপনা আৰু ঋণাত্মক নম্বৰৰ কথা মনত ৰাখি নিয়মীয়াকৈ অনুশীলনী পৰীক্ষা দিয়াও প্ৰয়োজনীয়।
সাক্ষাৎকাৰৰ বাবে নিজৰ প্ৰকল্প, প্ৰশিক্ষণ, পৰীক্ষাগাৰৰ কাম আৰু মূল বিষয়ৰ প্ৰয়োগমূলক জ্ঞানৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিব লাগে। মুখস্থ উত্তৰতকৈ ধাৰণাসমূহ স্পষ্টভাৱে বুজি যুক্তিসংগতভাৱে ব্যাখ্যা কৰিব পৰা সামৰ্থ্য অধিক মূল্যৱান। সেয়েহে “উত্তৰটো কি?”ৰ লগতে “কিয়?” আৰু “কেনেকৈ?”—এই দুয়োটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পৰা ধৰণে প্ৰস্তুতি লোৱাটো ফলপ্ৰসূ।
বৰ্তমান বহু শিক্ষাৰ্থীয়ে অভিযান্ত্ৰিক বা বিজ্ঞান শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তথ্য-প্ৰযুক্তি খণ্ড, ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠান বা সাধাৰণ চৰকাৰী চাকৰিৰ কথাহে প্ৰথমে চিন্তা কৰে। কিন্তু পাৰমাণৱিক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ দৰে বিশেষায়িত ক্ষেত্ৰতো দেশৰ ভিতৰতে উন্নতমানৰ কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ যথেষ্ট সুযোগ আছে। অ’চিইএছ আৰু ডি জি এফ এছৰ দৰে কাৰ্যসূচীয়ে বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে উচ্চ প্ৰযুক্তিৰ প্ৰশিক্ষণ, গৱেষণা, উচ্চ শিক্ষা আৰু বৈজ্ঞানিক বিষয়া হিচাপে দায়িত্বশীল কেৰিয়াৰৰ পথ মুকলি কৰে।
পাৰমাণৱিক শক্তি খণ্ডত সফল হ’বলৈ গভীৰ বিষয়ভিত্তিক জ্ঞান, ধাৰণাগত স্পষ্টতা, সমস্যা সমাধানৰ দক্ষতা, নিয়মীয়া অনুশীলন, সুসংগঠিত প্ৰস্তুতি আৰু সাক্ষাৎকাৰৰ বাবে আত্মবিশ্বাসৰ প্ৰয়োজন। বিজ্ঞান অধ্যয়নৰ লক্ষ্য কেৱল এটা ডিগ্ৰী লাভ কৰাত সীমাবদ্ধ নহয়; নিজৰ জ্ঞানক দেশৰ বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ কামত প্ৰয়োগ কৰাৰ সুযোগ বিচৰাটোও এক অৰ্থপূৰ্ণ কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি হ’ব পাৰে। কেৰিয়াৰ বিষয়ৰ বিভিন্ন কথা কোনো আগ্ৰহী শিক্ষাৰ্থীয়ে জানিব বিচাৰে,তেন্তে প্ৰত্যেক শনিবাৰে বিয়লি ৬-৯ বজাৰ ভিতৰত ফোন(৯৪৩৫১৮৮৩০)ত যোগাযোগ কৰিব পাৰে ।