বস্ত্ৰ আৰু পোছাক উদ্যোগত কেৰিয়াৰৰ সম্ভাৱনা
ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা
মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ,
অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয় ,
আজাৰা,গুৱাহাটী
এযোৰ ধুনীয়া মেখেলা-চাদৰ, এটা আকৰ্ষণীয় টি-চাৰ্ট, স্কুলৰ ইউনিফৰ্ম, এটা ব্ৰেণ্ডেড পোছাক বা অসমৰ পৰম্পৰাগত গামোচা—প্ৰতিটো বস্ত্ৰজাত সামগ্ৰীৰ আঁৰত আছে বহুজনৰ দক্ষতা, সৃষ্টিশীলতা আৰু পৰিশ্ৰম। দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ কৰা কাপোৰ কেৱল পৰিধানৰ সামগ্ৰী নহয়; ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে এক বৃহৎ উৎপাদন ব্যৱস্থা, বিভিন্ন ধৰণৰ পেছা আৰু ব্যাপক কৰ্মসংস্থাপনৰ সম্ভাৱনা।
আঁহৰ পৰা সূতা, সূতাৰ পৰা কাপোৰ আৰু কাপোৰৰ পৰা পোছাকলৈকে এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াত বিভিন্ন দক্ষ কৰ্মীৰ প্ৰয়োজন হয়। আধুনিক যুগত পৰম্পৰাগত বয়ন আৰু চিলাইৰ সৈতে ফেশ্বন ডিজাইন, টেকনিকেল টেক্সটাইল, ডিজিটেল প্ৰিন্টিং, কম্পিউটাৰাইজড কাটিং, গুণগত মান পৰীক্ষা, মাৰ্চেণ্ডাইজিং, ই-কমাৰ্চ, ব্ৰেণ্ডিং, ডিজিটেল মাৰ্কেটিং আদি সংযুক্ত হৈছে। ফলত বস্ত্ৰ আৰু পোছাক উদ্যোগত কেৰিয়াৰৰ পৰিসৰ আগতকৈ যথেষ্ট বিস্তৃত হৈছে।
এই উদ্যোগত প্ৰৱেশৰ অন্যতম সহজ পথ হৈছে চিলাই মেচিন অপাৰেটৰ হিচাপে কাম কৰা। ঔদ্যোগিক চিলাই মেচিনৰ সহায়ত বৃহৎ পৰিসৰত পোছাক প্ৰস্তুত কৰাৰ লগতে নিখুঁত চিলাই আৰু উৎপাদনৰ মান বজাই ৰখাটো এই পেছাৰ মূল দায়িত্ব। একেদৰে দৰ্জীৰো সদায় চাহিদা থাকে। কাপোৰ পৰিৱৰ্তন আৰু মেৰামতিৰ লগতে গ্ৰাহকৰ জোখ আৰু পছন্দ অনুসৰি স্কুল ইউনিফৰ্ম, অফিচ ৱেৰ, পৰম্পৰাগত পোছাক বা অন্যান্য কাষ্টমাইজড গাৰ্মেণ্ট তৈয়াৰ কৰিব পাৰি।
সৃষ্টিশীলতা আৰু ডিজাইনৰ প্ৰতি আগ্ৰহীসকলৰ বাবে পেটাৰ্ণ মেকাৰ, টেক্সটাইল ডিজাইনাৰ এচিষ্টেণ্ট আৰু এম্ব্ৰয়ডাৰী টেকনিচিয়ান আকৰ্ষণীয় পেছা। পেটাৰ্ণ মেকাৰে ডিজাইন আৰু জোখৰ ভিত্তিত পোছাকৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰে, আনহাতে এম্ব্ৰয়ডাৰী টেকনিচিয়ানে হাতেৰে বা কম্পিউটাৰাইজড মেচিনৰ সহায়ত সজ্জাগত কাম সম্পন্ন কৰে।
উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াৰ আন গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহ হ’ল স্পিনিং মেচিন অপাৰেটৰ, গাৰ্মেণ্ট কাটাৰ, ৱেভিং টেকনিচিয়ান আৰু ডাইং এণ্ড টেক্সটাইল প্ৰিন্টিং টেকনিচিয়ান। স্পিনিংত সূতা প্ৰস্তুত কৰা, ৱেভিঙত কাপোৰ বোৱা, কাটিঙত নিৰ্দিষ্ট আৰ্হি অনুসৰি কাপোৰ কটা আৰু ডাইং-প্ৰিন্টিঙত কাপোৰত ৰং আৰু নক্সা প্ৰয়োগ কৰা হয়।
এটা পোছাক প্ৰস্তুত কৰিলেই উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ নহয়। সামগ্ৰীৰ গুণগত মান নিশ্চিত কৰাটোও সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। কাপোৰৰ গুণগত মান পৰিদৰ্শক আৰু কাপোৰ পৰিদৰ্শন কাৰিকৰী কৰ্মীয়ে কাপোৰৰ দোষ, জোখ, চিলাই আৰু সামগ্ৰিক মান পৰীক্ষা কৰে। গাৰ্মেণ্ট ফিনিচিং টেকনিচিয়ানে ইস্ত্ৰী, থ্ৰেড ট্ৰিমিং, ভাঁজ আৰু চূড়ান্ত পৰীক্ষাৰ কাম সম্পন্ন কৰে। আনহাতে, টেক্সটাইল লেবৰেটৰী টেকনিচিয়ানে আঁহ, সূতা আৰু কাপোৰৰ বিভিন্ন গুণাগুণ পৰীক্ষা কৰে।
যন্ত্ৰপাতিৰ প্ৰতি আগ্ৰহ থকা শিক্ষাৰ্থীৰ বাবেও এই খণ্ডত সুযোগ আছে। টেক্সটাইল মেচিন মেইণ্টেনেন্স টেকনিচিয়ান আৰু ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল চিউইং মেচিন মেকানিকয়ে উৎপাদনত ব্যৱহৃত যন্ত্ৰপাতিৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ, ত্ৰুটি নিৰ্ণয় আৰু মেৰামতিৰ কাম কৰে।
পোছাক প্ৰস্তুত হোৱাৰ পিছত তাক বজাৰলৈ লৈ যোৱাৰ বাবেও বহুতো দক্ষ কৰ্মীৰ প্ৰয়োজন হয়। এপাৰেল প্ৰডাকচন ছুপাৰভাইজাৰে উৎপাদন লাইন আৰু কৰ্মীসকলৰ কাম তদাৰক কৰে। ৱেৰহাউচ এচিষ্টেণ্টে কেঁচামাল, আনুষংগিক সামগ্ৰী আৰু প্ৰস্তুত পোছাকৰ মজুত ব্যৱস্থাপনা কৰে। গাৰ্মেণ্ট পেকেজিং এচিষ্টেণ্টে সামগ্ৰী সঠিকভাৱে পেক কৰি বিতৰণৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰে।
ইয়াৰ উপৰি এপাৰেল মাৰ্চেণ্ডাইজিং এচিষ্টেণ্টে ক্ৰেতাৰ চাহিদা, উৎপাদন আৰু ডেলিভাৰীৰ মাজত সমন্বয় সাধন কৰে। বস্ত্ৰ বিক্ৰী কাৰ্যবাহীয়ে বিক্ৰী আৰু গ্ৰাহক সেৱাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ৰপ্তানিমুখী প্ৰতিষ্ঠানত ৰপ্তানি নথিপত্ৰ সহায়কৰ দৰে পেছাৰো প্ৰয়োজন হয়। অৰ্থাৎ এই উদ্যোগত কেৱল উৎপাদনেই নহয়, ব্যৱস্থাপনা, বিক্ৰী, বিপণন আৰু বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰতো কেৰিয়াৰৰ সুযোগ আছে।
এই খণ্ডত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ সকলোৰে উচ্চ শিক্ষাগত ডিগ্ৰী থকাটো বাধ্যতামূলক নহয়। দশম শ্ৰেণীৰ পাছতেই বিভিন্ন কৰ্মমুখী প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰি দক্ষতা অৰ্জন কৰিব পাৰি। ড্ৰেছ মেকিং, ছিউইং টেকন’লজি, এম্ব্ৰয়ডাৰী আৰু ফেশ্বন ডিজাইন এণ্ড টেকন’লজি আদি আইটিআই পাঠ্যক্ৰমে ব্যৱহাৰিক জ্ঞান প্ৰদান কৰে। ডিপ্লমা পৰ্যায়ত গাৰ্মেণ্ট টেকন’লজি, টেক্সটাইল টেকন’লজি, ফেশ্বন ডিজাইন আৰু এপাৰেল প্ৰডাকচন অধ্যয়ন কৰিব পাৰি।ইয়াৰ উপৰি চিলাই, কাটিং, এম্ব্ৰয়ডাৰী, বস্ত্ৰ ছপা আৰু গাৰ্মেণ্ট ফিনিচিং আদি বিষয়ত হ্ৰস্বম্যাদী দক্ষতা বিকাশ প্ৰশিক্ষণো গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপৰ জৰিয়তে বাস্তৱ কৰ্ম পৰিৱেশত অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ সুযোগ থাকে। পিএমকেভিৱাই, এনএছডিচিৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচী আৰু হস্ততাঁত প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তেও দক্ষতা উন্নয়ন কৰিব পাৰি।যিসকলে উচ্চ পৰ্যায়ত কেৰিয়াৰ গঢ়িব বিচাৰে, তেওঁলোকে টেক্সটাইল ইঞ্জিনিয়াৰিং, ফেশ্বন টেকন’লজি, এপাৰেল প্ৰডাকচন বা ফেশ্বন ডিজাইনত ডিগ্ৰী লাভ কৰিব পাৰে।
বস্ত্ৰ আৰু পোছাক উদ্যোগৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ’ল—ই চাকৰিৰ লগতে স্ব-নিয়োগ আৰু উদ্যোগীকৰণৰ সুযোগো প্ৰদান কৰে। প্ৰশিক্ষণ আৰু অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পিছত নিজাকৈ টেইলাৰিং শ্বপ, ফেশ্বন বুটিক, গাৰ্মেণ্ট মেনুফেকচাৰিং ইউনিট, এম্ব্ৰয়ডাৰী চেণ্টাৰ, ইউনিফৰ্ম চাপ্লাই ব্যৱসায় বা টেক্সটাইল প্ৰিন্টিং ইউনিট আৰম্ভ কৰিব পাৰি। ডিজিটেল যুগত অনলাইন ক্লথিং ব্ৰেণ্ডেও নতুন সম্ভাৱনা সৃষ্টি কৰিছে। ছ’চিয়েল মিডিয়া আৰু ই-কমাৰ্চৰ সহায়ত নিজস্ব ডিজাইন বা স্থানীয় বস্ত্ৰজাত সামগ্ৰী বহল বজাৰত বিক্ৰী কৰিব পাৰি। বিশেষকৈ মুগা, এৰী, পাট, গামোচা আৰু মেখেলা-চাদৰৰ দৰে অসমৰ পৰম্পৰাগত সামগ্ৰীৰ সৈতে আধুনিক ডিজাইন, উন্নত পেকেজিং, ব্ৰেণ্ডিং আৰু ডিজিটেল মাৰ্কেটিং সংযোগ কৰিব পাৰিলে দেশ-বিদেশৰ বজাৰত নতুন সুযোগ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
বস্ত্ৰ উদ্যোগ এতিয়া কেৱল পৰম্পৰাগত উৎপাদনত সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই। বহনক্ষম বস্ত্ৰশিল্প, জৈৱিক কপাহ, প্ৰাকৃতিক আঁহ, টেকনিকেল টেক্সটাইল, স্মাৰ্ট কাপোৰ, ডিজিটেল প্ৰিন্টিং আৰু স্বয়ংক্ৰিয় উৎপাদনৰ গুৰুত্ব ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে। একেদৰে থ্ৰীডি পেটাৰ্ণ মেকিং, এআই-ভিত্তিক গুণগত পৰিদৰ্শন, পুনঃব্যৱহাৰ, চাৰ্কুলাৰ ফেশ্বন আৰু ফেশ্বন ই-কমাৰ্চৰ দৰে নতুন ক্ষেত্ৰতো দক্ষ পেছাদাৰীৰ চাহিদা বৃদ্ধি পাব।সেয়ে ভৱিষ্যতৰ বস্ত্ৰ উদ্যোগত কেৱল হাতৰ কামৰ দক্ষতাই যথেষ্ট নহ’ব; তাৰ সৈতে ডিজিটেল, কাৰিকৰী আৰু ব্যৱসায়িক জ্ঞান সংযুক্ত কৰাটো অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব।
অসমৰ বাবে এই খণ্ডৰ গুৰুত্ব আৰু অধিক। মুগা, এৰী, পাট, গামোচা আৰু মেখেলা-চাদৰ কেৱল বস্ত্ৰজাত সামগ্ৰী নহয়, এইবোৰ ৰাজ্যখনৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰো অংশ। আধুনিক ডিজাইন, প্ৰযুক্তি, ব্ৰেণ্ডিং আৰু বজাৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে এই পৰম্পৰাগত সামগ্ৰীসমূহক সংযোগ কৰিব পাৰিলে স্থানীয় শিল্পী আৰু উৎপাদকৰ আয় বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে নতুন কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰিব পাৰি। যুৱক-যুৱতীসকলে উৎপাদনৰ উপৰি ডিজাইন, ব্ৰেণ্ডিং, পেকেজিং, ফটোগ্ৰাফী, ডিজিটেল মাৰ্কেটিং, ই-কমাৰ্চ, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ দৰে ক্ষেত্ৰতো কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰে। অৰ্থাৎ নিজৰ আগ্ৰহ আৰু দক্ষতা অনুসৰি কোনোবাই কাৰিকৰী, সৃষ্টিশীল, বাণিজ্যিক বা প্ৰযুক্তিগত দিশ বাছি ল’ব পাৰে।বস্ত্ৰ আৰু পোছাক উদ্যোগ হৈছে দক্ষতা, সৃষ্টিশীলতা, প্ৰযুক্তি আৰু উদ্যোগীকৰণৰ এক অনন্য সমন্বয়। এই খণ্ডত সফলতাৰ বাবে কেৱল ডিগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই; উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণ, হাতে-কামে অভিজ্ঞতা, নিয়মীয়া দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যোগী মানসিকতাইও সফল কেৰিয়াৰৰ পথ মুকলি কৰিব পাৰে। বিশেষকৈ অসমৰ পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰশিল্পক আধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু বিশ্ববজাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিব পাৰিলে বস্ত্ৰ কেৱল পৰিধানৰ সামগ্ৰী হৈ নাথাকি কেৰিয়াৰ, উদ্যোগ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম হিচাপে পৰিগণিত হ’ব পাৰে। কেৰিয়াৰ বিষয়ৰ বিভিন্ন কথা কোনো আগ্ৰহী শিক্ষাৰ্থীয়ে জানিব বিচাৰে,তেন্তে প্ৰত্যেক শনিবাৰে বিয়লি ৬-৯ বজাৰ ভিতৰত ফোন(৯৪৩৫১৮৮৩০)ত যোগাযোগ কৰিব পাৰে ।