অসমীয়াক সহজ বুলি কোৱা সকলৰ বাবে এটা উত্তৰ
কানুপ্ৰিয়া ডেকা
স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অসমীয়া বিভাগ
বৰপেটা, হাউলী
“অসমীয়া ভাষা সহজ”—এই বাক্যটো আমি প্ৰায়েই শুনিবলৈ পাওঁ। বহুতে ভাবে, যিহেতু এই ভাষাটো ঘৰত, সমাজত বা দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, সেয়েহে ইয়াক আয়ত্ত কৰাটোও নিশ্চয় সহজ। কিন্তু ভাষাৰ দৈনন্দিন ব্যৱহাৰ আৰু ভাষাৰ শৈক্ষিক অধ্যয়ন—এই দুয়োটাৰ মাজত আছে আকাশ-পাতাল পাৰ্থক্য। যিসকলে অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যক অনাৰ্চ বা উচ্চ শিক্ষাৰ বিষয় হিচাপে অধ্যয়ন কৰিছে, তেওঁলোকেহে ভালদৰে উপলব্ধি কৰে যে অসমীয়া কেৱল কথা-বতৰাৰ ভাষা নহয়; ই এক গভীৰ, সমৃদ্ধ আৰু বহুমাত্ৰিক জ্ঞানৰ ভঁৰাল।
এটা ভাষা ক’ব পাৰিলেই সেই ভাষাটো সম্পূৰ্ণ আয়ত্ত কৰা হয় বুলি ক’ব নোৱাৰি। আমি দৈনন্দিন জীৱনত বহু শব্দ ব্যৱহাৰ কৰোঁ, কিন্তু সেই শব্দৰ উৎপত্তি, ব্যাকৰণগত ৰূপ, অৰ্থৰ পৰিৱৰ্তন, অলংকাৰিক প্ৰয়োগ বা সাহিত্যিক তাৎপৰ্য সকলোৰে জ্ঞান আমাৰ নাথাকে। অনাৰ্চৰ পাঠ্যক্ৰমত ভাষাবিজ্ঞান, ধ্বনিবিজ্ঞান, ৰূপতত্ত্ব, বাক্যতত্ত্ব, শব্দতত্ত্ব, ছন্দ, অলংকাৰ, সাহিত্যৰ ইতিহাস, সমালোচনা, লোকসাহিত্য, তুলনামূলক সাহিত্য আদি বহু জটিল বিষয় অধ্যয়ন কৰিব লাগে। এই অধ্যয়নে বুজাই দিয়ে যে অসমীয়া ভাষাৰ গভীৰতা কিমান বিস্তৃত।
অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসো এক বিশাল অধ্যায়। চৰ্যাপদৰ যুগৰ পৰা শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱৰ বৈষ্ণৱ সাহিত্য, বুৰঞ্জী সাহিত্য, অৰুণোদয় যুগ, জোনাকী যুগ, ৰামধেনু যুগ, আধুনিক আৰু উত্তৰ-আধুনিক সাহিত্য—প্ৰতিটো যুগৰ নিজস্ব বৈশিষ্ট্য, ভাষাশৈলী আৰু সাহিত্যিক দৰ্শন আছে। এই সকলোবোৰ বিষয় বুজিবলৈ কেৱল পঢ়িলেই নহয়, বিশ্লেষণী দৃষ্টিভংগী আৰু গভীৰ অধ্যয়নৰো প্ৰয়োজন হয়।
আনহাতে, অসমীয়া ব্যাকৰণক বহুতে সহজ বুলি ভাবে। কিন্তু ব্যাকৰণৰ সূক্ষ্ম নিয়ম, সন্ধি, সমাস, কাৰক, বিভক্তি, প্ৰত্যয়, উপসৰ্গ, বাক্যৰ গঠন, ভাষাৰ ৰূপান্তৰ, শব্দৰ শুদ্ধ ব্যৱহাৰ আদি বিষয়সমূহ গভীৰভাৱে অধ্যয়ন নকৰাকৈ সহজে আয়ত্ত কৰিব নোৱাৰি। এটা মাত্ৰ বাক্যৰ ব্যাকৰণগত বিশ্লেষণ কৰিবলৈও কেতিয়াবা বহু চিন্তা কৰিবলগীয়া হয়।
অনাৰ্চৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বহু সময় পুৰণি পুথি, প্ৰাচীন ভাষা, সাহিত্য সমালোচনা, গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধ, বিভিন্ন সাহিত্য তত্ত্ব আদিৰ সৈতে পৰিচিত হ’ব লাগে। বিশ্বসাহিত্যৰ তত্ত্ব, ভাৰতীয় কাব্যতত্ত্ব, পাশ্চাত্য সাহিত্য সমালোচনাৰ ধাৰা, ভাষাবৈজ্ঞানিক মতবাদ—এই সকলো বিষয় অসমীয়া বিষয়টোৰ লগত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। সেয়েহে ইয়াক “সহজ বিষয়” বুলি কোৱাটো বাস্তৱ সত্যৰ সৈতে মিল নাখায়।
এটা ভাষাৰ সৌন্দৰ্য কেৱল শব্দত নাথাকে; তাৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, লোকবিশ্বাস, সমাজজীৱন আৰু জাতীয় চেতনাতো লুকাই থাকে। অসমীয়া ভাষাই অসমৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু জাতিসত্তাক কঢ়িয়াই আনিছে। এই ভাষাক অধ্যয়ন কৰা মানে কেৱল এটা বিষয় পঢ়া নহয়; নিজৰ শিপা, ঐতিহ্য আৰু পৰিচয়ক জানিবলৈ এক অবিৰাম যাত্ৰা আৰম্ভ কৰা।
দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে, সমাজত এতিয়াও এনে এক মানসিকতা আছে যে বিজ্ঞান, চিকিৎসা, অভিযান্ত্ৰিক বা ব্যৱসায় শিক্ষা যেনে কঠিন, ভাষা বিষয়বোৰ যেন তেনে নহয়। কিন্তু এই ধাৰণা অমূলক। প্ৰতিটো বিষয়ৰ নিজৰ নিজস্ব জটিলতা, সৌন্দৰ্য আৰু অধ্যয়নৰ পদ্ধতি থাকে। ভাষা বিষয়ত সফল হ’বলৈও একে ধৰণৰ অধ্যৱসায়, অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণী ক্ষমতাৰ প্ৰয়োজন হয়।
অসমীয়াক সহজ বুলি কোৱা সকলৰ বাবে উত্তৰ এটাই—এবাৰ অসমীয়া অনাৰ্চৰ পাঠ্যক্ৰম, সাহিত্যৰ ইতিহাস, ভাষাবিজ্ঞান, সমালোচনা আৰু কাব্যতত্ত্বৰ গভীৰতালৈ সোমাই চাওক। তেতিয়াহে বুজিব যে অসমীয়া কেৱল এটা ভাষা নহয়; ই এক জ্ঞান-সমুদ্ৰ। এই সমুদ্ৰৰ গভীৰতা কূলত থিয় হৈ অনুমান কৰিব নোৱাৰি; ইয়াৰ গভীৰতা উপলব্ধি কৰিব পাৰি কেৱল ইয়াৰ মাজলৈ নামি সাঁতুৰি চালে।
অসমীয়া ভাষাক সহজ বুলি কোৱাত দোষ নাই, যদি সেই “সহজ” শব্দটোৱে ভাষাটোৰ সৰল ব্যৱহাৰক বুজায়। কিন্তু ইয়াৰ জ্ঞান, সাহিত্য, ব্যাকৰণ আৰু বৌদ্ধিক গভীৰতাক সহজ বুলি গণ্য কৰাটো ভাষাটোৰ প্ৰতি এক অবিচাৰ। ভাষা যিমানেই পঢ়া যায়, সিমানেই নতুন দুৱাৰ মুকলি হয়; সিমানেই উপলব্ধি হয়—অসমীয়া এক অনন্ত সাধনা।
সেয়েহে, অসমীয়াক সহজ বুলি কোৱা সকলৰ বাবে বিনম্ৰ উত্তৰ এটাই—অসমীয়া সহজ যেন লাগে, কিন্তু ইয়াৰ গভীৰতালৈ নামিলেহে বুজি পোৱা যায়, এই ভাষা কিমান বিশাল, কিমান সমৃদ্ধ আৰু কিমান গৌৰৱময়।
আজি বহুতে বিষয় বাছনি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কেৱল চাকৰিৰ সম্ভাৱনা বা সমাজৰ ধাৰণাকহে গুৰুত্ব দিয়ে। ফলত ভাষা আৰু সাহিত্যক পঢ়িবলৈ আগবঢ়া শিক্ষাৰ্থীসকলক কেতিয়াবা তুচ্ছ-তাচ্ছিল্যও কৰা হয়। “অসমীয়া লৈ কি হ’ব?”, “এইটো পঢ়িবলৈ ইমান কষ্ট কিয়?”—এনে প্ৰশ্ন তেওঁলোকে সঘনাই শুনিবলগীয়া হয়। কিন্তু প্ৰকৃততে, এই প্ৰশ্নবোৰেই ভাষা আৰু সাহিত্যৰ মূল্য নুবুজাৰ প্ৰমাণ।
এজন অসমীয়া অনাৰ্চৰ শিক্ষাৰ্থীৰ দিনটো কেৱল গল্প-কবিতা পঢ়াতেই নাযায়। তেওঁক একেটা কবিতাৰ প্ৰতিটো শব্দ, প্ৰতীক, চিত্ৰকল্প, অলংকাৰ, দাৰ্শনিক তাৎপৰ্য, সামাজিক পটভূমি আৰু সাহিত্যিক মূল্য বিশ্লেষণ কৰিবলগীয়া হয়। একেটা গদ্যৰ আঁৰত লুকাই থকা লেখকৰ চিন্তা, সময়, সমাজ আৰু সংস্কৃতিকো বুজিবলৈ চেষ্টা কৰিবলগীয়া হয়। এই অধ্যয়ন মুখস্থ বিদ্যাৰে সম্ভৱ নহয়; ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন যুক্তিবোধ, বিশ্লেষণী ক্ষমতা আৰু গভীৰ পঠন।
অসমীয়া ভাষাৰ আন এটা উল্লেখযোগ্য দিশ হ’ল ইয়াৰ উপভাষাৰ বৈচিত্ৰ্য। কামৰূপী, গোৱালপৰীয়া, পূৰ্বাঞ্চলীয়, মধ্য অসমীয়া আদি বিভিন্ন উপভাষাই ভাষাটোক অধিক সমৃদ্ধ কৰিছে। এই বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো ভাষাটোৰ ঐক্য ৰক্ষা হোৱাৰ ইতিহাস জানিবলৈ ভাষাবিজ্ঞানৰ গভীৰ অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ উপৰিও টাই, বড়ো, মিচিং, কাৰ্বি, ৰাভা আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ ভাষা-সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱেও অসমীয়া ভাষাক এক অনন্য ৰূপ দান কৰিছে।
আজিৰ ডিজিটেল যুগত ইংৰাজীৰ প্ৰভাৱ দিনক দিনে বৃদ্ধি পাইছে। এনে সময়ত অসমীয়া ভাষাৰ শুদ্ধ ব্যৱহাৰ, সাহিত্য চৰ্চা আৰু গৱেষণাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু অধিক বাঢ়িছে। ভাষা কেৱল যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়; ই এখন জাতিৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু আত্মপৰিচয়ৰ বাহক। ভাষা দুৰ্বল হ’লে জাতিৰ সাংস্কৃতিক ভেটিও দুৰ্বল হৈ পৰে।
সেয়েহে, অসমীয়া ভাষাক সহজ বুলি কোৱাৰ আগতে ইয়াৰ গভীৰতা অনুভৱ কৰাৰ চেষ্টা কৰা উচিত। ভাষাটোৰ প্ৰতি সন্মান জনোৱাটো মানে কেৱল ভাষাটোক ভালপোৱা নহয়, নিজৰ মাটি, নিজৰ সংস্কৃতি আৰু নিজৰ পৰিচয়কো সন্মান জনোৱা। অসমীয়া অনাৰ্চ কেৱল এখন ডিগ্ৰী নহয়; ই হৈছে জ্ঞান, সাধনা, ধৈৰ্য আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে এক গভীৰ আত্মীয়তাৰ যাত্ৰা।
শেষত এয়াই ক’ব পাৰি—অসমীয়া সহজ নহয়, অসমীয়া সৰল। কিন্তু সৰলতাৰ আঁৰত লুকাই আছে এক অসীম গভীৰতা। সেই গভীৰতালৈ যিসকলে নামিছে, তেওঁলোকেহে জানে যে এই ভাষাক আয়ত্ত কৰা মানে কেৱল এখন বিষয় পঢ়া নহয়; ই এক জীৱনজোৰা সাধনা।