দেশৰ স্বাধীনতাৰ হকে ছহিদ বৰণ কৰা কেইবাগৰাকী অসমীয়া সংগ্ৰামী নাৰীঃ এটি আলোকপাত
নাছিৰ আহমেদ, শিমলাবাৰী, গোৱালপাৰা
অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰাই অসমীয়াসকল আছিল স্বাধীনচিতীয়া, মুক্তিকামী, দেশৰ স্বাধীনতা যুঁজাৰু আৰু তেওঁলোকৰ তেজত প্ৰবাহিত হৈ আছিল বিপ্লৱীসত্তা।
মোগল যুগত দিল্লীৰ বাদছাহ সকলে সোতৰবাৰ অসম আক্ৰমণ কৰিও পৰাভূত কৰিব পৰা নাছিল। অসমীয়া সেনাৰ সৌৰ্যবীৰ্য দেখি মোগল সেনাপতি ৰামসিংহয়ে প্ৰশংসাত পঞ্চমুখ হৈ মন্তব্য কৰিছিল, এনেদৰে —
” এই দেশৰ ৰজাৰ গৌৰৱ, পাত্ৰমন্ত্ৰীসকলৰ গৌৰৱ, সেনাপতিসকলৰ গৌৰৱ ; য’ত প্ৰতিজন সৈন্যই নাও চলোৱা,কাড় মৰা,খাৱৈ খন্দা,হিলৈ মৰা এই সকলোতেই পাকৈত। এনেদৰে পাকৈত ৰণুৱা মই ক’তো দেখা নাই।”
অসমৰ মহিয়সী আহোম ৰমণী মূলা গাভৰুয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰত মহাবিক্ৰমেৰে যুদ্ধ কৰি প্ৰাণ আহুতি দিয়া আৰু জেৰেঙাৰ সতী জয়মতীৰ মহান আত্মত্যাগৰ কথাও ইতিহাসবিদ সকলে শ্ৰদ্ধাৰে সোঁৱৰণ কৰে।
তাৰ পিছত আহিল দেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলন। ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামত অসমৰ অৱদান আছিল অনন্য আৰু গৌৰৱোজ্জল। ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছৰে পৰা আৰম্ভ কৰি ১৯৪৭ চনলৈকে অসমৰ কৃষক, ছাত্ৰ, মহিলা আৰু সাধাৰণ জনতাই ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যবাদী আৰু ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ গঢ়ি তুলিবলৈ আন্দোলনত জঁপিয়াই পৰিছিল। বিশেষকৈ জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত গঢ়ি উঠা দেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ অংশ হিচাপে অহিংস নীতিৰ আধাৰত অসহযোগ আন্দোলন,সত্যাগ্ৰহ আন্দোলন, লোণ আইন অমান্য আন্দোলন, পূৰ্ণ স্বৰাজ আৰু ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত লাখ লাখ অসমীয়া আবাল-বৃদ্ধ- বনিতাই দেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত যোগদান কৰাৰ বাবে ব্ৰিটিছ শাসকৰ দ্বাৰা পৰিচালিত পুলিচ প্ৰশাসনে নানা ধৰণৰ অত্যাচাৰ, নিৰ্যাতন, কাৰাদণ্ড , আজীৱন নিৰ্বাসন দণ্ড আৰু হাজাৰ হাজাৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামীক নিৰ্বিচাৰে গুলিয়াই আহত আৰু নিহত কৰিছিল। এই ক্ষেত্ৰত অসংখ্য অসমীয়া স্বাধীনতা সংগ্ৰামী নাৰীয়ো দেশৰ হকে প্ৰাণপণে যুঁজি ছহিদ বৰণ কৰিছিল ।
এতিয়া, মই দেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ছহিদ বৰণ কৰা কেইবাগৰাকী অসমীয়া সংগ্ৰামী নাৰীৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিম। ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত সমগ্ৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ প্ৰথম সংগ্ৰামী মহিলা ছহিদ আছিল মালতী মেম ওৰফে মুংৰী ওৰাং। দৰং জিলাৰ লালমাটি চাহবাগিচাৰ মহিলা শ্ৰমিক মুংৰী ওৰাঙে অসহযোগ আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচী মৰ্মে মহাত্মা গান্ধীৰ মাদক দ্ৰব্য নিবাৰণী’ৰ আহ্বানত গঢ়ি উঠা বৰাক উপত্যকাৰ চাহ- বাগিচাৰ মদ নিবাৰণী সংস্থাৰ সক্ৰিয় কৰ্মী হিচাপে অংশ গ্ৰহণ কৰি মাদক দ্ৰব্যৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰাৰ বাবে ১৯২১ চনত বৃটিছ চৰকাৰৰ পুলিচৰ গুলী বৰ্ষণত তেওঁ ছহিদ বৰণ কৰিছিল।
দেশৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত অংশ গ্ৰহণ কৰি ছহিদ বৰণ কৰা আন এগৰাকী নাৰী হ’ল দৰং জিলাৰ গহপুৰত ১৯২৪ চনৰ ২২ডিচেম্বৰত জন্ম গ্ৰহণ কৰা সংগ্ৰামী নেত্ৰী কনকলতা বৰুৱা।
জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত গঢ়ি উঠা ১৯৪২ চনৰ ‘কুইট ইণ্ডিয়া বা ভাৰত ত্যাগ ‘ আন্দোলনত অনুপ্ৰাণিত হৈ তেওঁ ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ নেতৃত্বত গঠিত ‘ মৃত্যু বাহিনী’ত যোগদান কৰে।
১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ‘ মৃত্যু বাহিনী’ৰ নেত্ৰী কনকলতা বৰুৱাৰ আহ্বানত এদল সত্যাগ্ৰহীয়ে গহপুৰ থানা দখল কৰি জাতীয় পতাকা উত্তোলনৰ চেষ্টা কৰাত ব্ৰিটিছ শাসকৰ পুলিচ বাহিনীয়ে তেওঁলোকক বাধা প্ৰদান কৰাত এক উত্তেজনাময় পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয়। পুলিচ বাহিনীৰ ধাৰাষাৰ গুলী বৰ্ষণত কনকলতা বৰুৱাৰ বুকুৰ মাজেৰে গুলী সৰকি যোৱাত তেওঁ থিতাতে মৃত্যুক সাৱটি লৈ ছহিদ বৰণ কৰে। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ মাটিত ঢলি পৰোঁতেও জাতীয় পতাকা হাতত খামুচি ধৰি আছিল।
অসম তথা ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত তেওঁৰ এই অসীম সাহসিকতা আৰু আত্মত্যাগৰ কথা আজিও সকলো ভাৰতবাসীয়ে অত্যন্ত শ্ৰদ্ধাৰ সৈতে স্মৰণ কৰে।
দৰং জিলাৰ বৰগাঁও মৌজাৰ নিজ বৰগাঁও নামৰ ঠাইত ১৯৩০ চনত জন্ম গ্ৰহণ কৰা তিলেশ্বৰী বৰুৱা নামৰ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এগৰাকী সংগ্ৰামী সত্তাই ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচী মৰ্মে ঢেকীয়াজুলি থানাত পতাকা উত্তোলন কৰিবলৈ যোৱা সমদলকাৰীক উদ্দেশ্য কৰি পুলিচে গুলী চালনা কৰাত তিলেশ্বৰী বৰুৱাই মাত্ৰ তেৰ বছৰ বয়সতে গুলীৱিদ্ধ হৈ ১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত কনকলতা বৰুৱাই ছহিদ বৰণ কৰাৰ দিনাই থিতাতে মৃত্যুবৰণ কৰি ছহিদ হয়।
১৮৮৫ চনত নগাঁৱৰ বঢ়মপুৰত জন্ম গ্ৰহণ কৰা ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সক্ৰিয় যুঁজাৰু ভোগেশ্বৰী ফুকননীয়ো ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত অংশ গ্ৰহণ কৰি ১৯৪২ চনৰ ১৮চেপ্তেম্বৰত বঢ়মপুৰত জাতীয় পতাকা উত্তোলন কৰিবলৈ আগবাঢ়ি যাওঁতে পুলিচৰ গুলীত গুলীৱিদ্ধ হৈ তিনিদিনৰ পিছত তেওঁ শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।
১৯২০ চনৰ নগাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা খহুলী দেৱী বা খহুলী নাথ বিয়াল্লিছৰ গণ আন্দোলনত ছহিদ হোৱা অসমৰ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।
ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে কংগ্ৰেছ নেত্ৰী পুষ্পলতা দাসৰ সভাপতিত্বত অহা ২০ ছেপ্টেম্বৰত ঢেকিয়াজুলি থানাত জাতীয় পতাকা উত্তোলন কৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। খহুলী দেৱীয়ো এই কাৰ্যসূচীত অংশ গ্ৰহণ কৰি ঢেকিয়াজুলি থানাত পতাকা উত্তোলন কৰিবলৈ সম্পূৰ্ণ সাজু হ’ল। থানাৰ দাৰোগা মহীধৰ বৰা আৰু সমদলৰ নেতৃত্ব দিয়া কমলা দাসৰ মাজত বাক-বিতণ্ডাৰ ফল স্বৰূপে পুলিচে নিৰ্বিচাৰে গুলী চালনা কৰাত আন সংগ্ৰামী সকলৰ লগতে গৰ্ভৱতী খহুলী দেৱীয়ো গুলীৱিদ্ধ হৈ মৃত্যুমুখত পৰে।
১৮৭৪ চনত ঢেকিয়াজুলিত জন্মগ্ৰহণ কৰা কুমলী দেৱীয়ো আছিল ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ এগৰাকী সক্ৰিয় সংগ্ৰামী।
তেওঁ ১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ঢেকিয়াজুলি থানাত সংগ্ৰামী সতীৰ্থৰ সৈতে সমদল যাত্ৰা কৰি ভাৰতৰ ত্ৰিৰংগা পতাকা উত্তোলনৰ কৰিবলৈ যাওঁতে পুলিচৰ গুলীত প্ৰাণ আহুতি দি ছহিদ বৰণ কৰে।
লখিমপুৰৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী লীলা নেওগনীয়ে স্বাধীনতা সংগ্ৰামত যোগদান কৰি লখিমপুৰৰ বিভিন্ন ঠাইত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীত অংশ গ্ৰহণ কৰি ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে আন্দোলন চলাই গৈছিল। ১৯৪২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত বৃটিছ বিৰোধী এক আন্দোলনত সক্ৰিয় অংশ গ্ৰহণ কৰি পুলিচৰ লাঠি চালনাত লীলা নেওগনী আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ দুমাহৰ পিছত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।
ঢেকিয়াজুলিৰ থুনুকী দাস নামৰ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী নাৰীয়ো ১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সমদলত অংশগ্ৰহণ কৰি পুলিচৰ লাঠি চালনাত গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ কিছুদিনৰ পিছতে মৃত্যুমুখত পৰে।
১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ঢেকিয়াজুলিৰ আন এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী জালুকী কছাৰিয়নীয়ে সমদলত অংশগ্ৰহণ কৰি পুলিচৰ দ্বাৰা বাওঁকান্ধত গুলীৱিদ্ধ হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে।
১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ঢেকিয়াজুলি থানাত পুলিচে নিৰ্মম ভাৱে কৰা লাঠি চালনাত ঢেকিয়াজুলিৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী কন চুতীয়ানীয়ো গুৰুতৰভাবে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ শৰীৰ ভাগি পৰাত কিছুদিন পিছতেই কৰুণ মৃত্যুক সাৱটি লয়।
স্বাধীনতা আন্দোলনৰ আন এগৰাকী অগ্ৰণী সেনানী টিয়কৰ ৰেৱতী লাহনে ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত সক্ৰিয় অংশ গ্ৰহণ কৰি দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে কাৰাবাস খাটিছিল। সেই সময়তে , নিউম’নিয়া ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ দ্ৰুত অৱনতি ঘটি কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰাৰ কিছুদিন পিছতেই তেওঁ মৃত্যুমুখত পৰে।
১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ঢেকিয়াজুলিৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সমদলত অংশগ্ৰহণ কৰা পদুমী গগৈ পুলিচৰ লাঠি চালনাত আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱা সত্ত্বেও তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ছমাহৰ কাৰাবাসৰ শাস্তি প্ৰদান কৰিছিল। কিন্তু, পুলিচৰ লাঠি চালনাত গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ তেওঁৰ শৰীৰ ভাঙি পৰাত কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰিয়েই মৃত্যুমুখত পৰে।
১৯৪২ চনৰ ২০ চেপ্তেম্বৰত ঢেকিয়াজুলিৰ গোলাপী চুতীয়ানীয়ে ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সমদলত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল । পুলিচে বাধা প্ৰদান কৰাৰ উপৰিও নিৰ্বিচাৰে গুলী বৰ্ষণ আৰু লাঠি চালনাও কৰিছিল। পুলিচৰ এই নিৰ্মম লাঠি চালনাত গোলাপী চুতীয়ানী গুৰুতৰভাৱে আহত হৈ পিছত মৃত্যুক আকোঁৱালি লয়।
আইন অমান্য আন্দোলনৰ এগৰাকী অগ্ৰণী নেত্ৰী গোলাঘাটৰ দাৰিকী দাসী বৰুৱানীয়ে মাদক দ্ৰব্য বিৰোধী আন্দোলনত নেতৃত্ব দিছিল। এই অভিযানৰ লগত জড়িত হোৱাৰ অপৰাধত ১৯৩২ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক ব্ৰিটিছ চৰকাৰে গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ছমাহৰ বাবে কাৰাগাৰলৈ নিক্ষেপ কৰে। গ্ৰেপ্তাৰৰ সময়ত গৰ্ভাৱস্থাত থকা এই গৰাকী মহিলাই চৰকাৰে আগবঢ়োৱা জামিনৰ সুবিধা অগ্ৰাহ্য কৰি দেশপ্ৰেমৰ অতুলনীয় আদৰ্শ দাঙি ধৰিছিল। কাৰাবাসতে তেওঁ অসুস্থ হৈ ১৯৩২ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত মৃত্যুবৰণ কৰে।
অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এগৰাকী অন্যতম প্ৰসিদ্ধ ছহিদ তথা দেশপ্ৰেমিক কমলা মিৰিৰ ঘৰ আছিল গোলাঘাট জিলাৰ ৰঙামাটি মৌজাৰ ওপৰটেমেৰা গাঁৱত। ১৯৪০ চনৰ ২৪ জুনত কংগ্ৰেছ দলৰ নেতা শংকৰ চন্দ্ৰ বৰুৱাই তেওঁক গোলাঘাট জিলাৰ শান্তি বাহিনীৰ অধিনায়ক হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। ১৯৪২ চনৰ ২১ চেপ্তেম্বৰত কমলা মিৰিৰ নেতৃত্বত এটা ১২ জনীয়া শান্তি সেনাৰ দল গোলাঘাট জিলা কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যালয়লৈ পদব্ৰজে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ২২ চেপ্তেম্বৰত গৈ অন্য শান্তি সেনাৰ দলসমূহৰ লগত যোগদান কৰে। ২৩ চেপ্তেম্বৰ তাৰিখে ৰাতি পুলিচে কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যালয়ৰ পৰা কমলা মিৰি আৰু অন্যান্য কেইজনমানক আটক কৰে। ৮ অক্টোবৰত তেওঁক ন্যায়াধীশ আৰু দত্তই তেওঁক ৮ মাহত কাৰাদণ্ড বিহি যোৰহাটৰ জেললৈ লৈ যোৱা হয়। ১৯৪৩ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে গান্ধীৰ আমৰণ অনশনৰ লগত সংগতি ৰাখি কমলা মিৰিয়ে অনশন আৰম্ভ কৰাৰ ফলত হৃদযন্ত্ৰৰ অসুখৰ বাবে তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ দ্ৰুত অৱনতি ঘটাত জেলতে সতীৰ্থ ডাক্তৰ হৰেকৃষ্ণ দাসৰ তত্বাবধানত চিকিৎসা আৰম্ভ হয় যদিও তেওঁৰ ১৯৪৩ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত যোৰহাট কাৰাগাৰৰ পৰা ওলাই আহিয়েই মৃত্যুমুখত পৰে।
থুলমূল ভাৱে দেশৰ স্বাধীনতাৰ হকে ছহিদ বৰণ কৰা কেইবাগৰাকী অসমীয়া সংগ্ৰামী নাৰীৰ বিষয়ে আলোকপাত কৰা হ’ল।