অসমীয়া জনজীৱনত নষ্টালজিয়ে ভৰপূৰ এটি নাম -চাঙঘৰ
লক্ষীনন্দন কলিতা
অসমীয়া জনজীৱনৰ অতীত বুৰঞ্জী মেলিলে হয়টো চহা গ্ৰাম্য মানুহখিনিক প্ৰাধান্য দি তেওঁলোকৰ ওপৰত জাঁপিটোৰ দৰে থিয় হৈ থকা সেই যাদুকৰী আৱাসস্থলীটোনো কি বুলি যদি কোনোবাই সোধে তেন্তে একেমুখে ক’ব পাৰিম সেয়া হৈছে চাঙঘৰ। চাঙঘৰ অসমীয়া সমাজ-সংস্কৃতিৰ এক অনন্য ঐতিহ্য। ই কেৱল বাসস্থান নহয়, বৰং অসমৰ গ্ৰাম্য জীৱন, প্ৰকৃতিৰ সৈতে মানৱীয় সহাবস্থান আৰু আৱেগ-অনুভূতিৰ এক জীৱন্ত প্ৰতীক। যুগ যুগ ধৰি অসমীয়া মানুহে নদী, বন, বৰষুণৰ মাজত জীৱন গঢ়ি তুলিছে। এই জীৱনধাৰাৰ লগত খাপ খুৱাই সৃষ্টি হোৱা চাঙঘৰে আজিও অসমীয়া জাতিৰ পৰিচয় বহন কৰি আছে। আধুনিকতাৰ ঢৌত বহু পুৰণি ঐতিহ্য হেৰাই যোৱাৰ পথত থাকিলেও চাঙঘৰ আজিও অসমীয়া মানুহৰ হৃদয়ত স্মৃতি, শিপা আৰু সংস্কৃতিৰ ৰূপত বাচি আছে। চাঙঘৰ মূলতঃ মাটিৰ ওপৰত খুঁটি তুলি বনোৱা ঘৰ। বাঁহ, কাঠ, টোকৌপাত, তৃণ আদি প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰে এই ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। অসমৰ অধিক বৰষুণ আৰু বন্যাপ্ৰৱণ অঞ্চলত মানুহে নিজকে সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ এই ধৰণৰ ঘৰ সাজিছিল। বিশেষকৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ নদীপাৰ অঞ্চলত চাঙঘৰৰ প্ৰচলন অধিক দেখা যায়। মাটিৰ ওপৰত ঘৰ তুলিলে পানী সহজে ঘৰত সোমাব নোৱাৰে, লগতে সাপ-পোক-মাকড়ৰ উপদ্ৰৱো কম হয়। এই ব্যৱস্থা অসমীয়া মানুহৰ প্ৰকৃতি-জ্ঞান আৰু বুদ্ধিমত্তাৰ পৰিচয় বহন কৰে।চাঙঘৰ কেৱল এটা স্থাপত্যশৈলী নহয়, ই এক জীৱনদৰ্শন। এই ঘৰত মানুহে প্ৰকৃতিৰ সৈতে যুঁজ নকৰি মিলি থাকিবলৈ শিকিছে। বাঁহৰ মজিয়াত বৰষুণৰ টোপালৰ শব্দ, শীতৰ ৰাতিৰ জুঁইৰ উম, গৰমৰ দিনত বতাহৰ প্ৰবাল ঢৌ —এই সকলো অনুভৱে চাঙঘৰক এক জীৱন্ত অভিজ্ঞতালৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। চাঙঘৰত ডাঙৰ হোৱা এজন অসমীয়া মানুহৰ বাবে এই ঘৰ মানে শৈশৱৰ স্মৃতি, পৰিয়ালৰ মৰম আৰু গাঁওৰ সৰল জীৱনৰ প্ৰতিচ্ছবি।অসমীয়া সমাজত পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ বন্ধন অতি গভীৰ। চাঙঘৰৰ আঙিনা এই সম্পৰ্কৰ এক কেন্দ্ৰবিন্দু। সন্ধিয়া সময়ত পৰিয়ালৰ সকলো সদস্য একেলগে বহি কথা পতা, আইতাই সাধুকথা কোৱা, দেউতাকে জীৱনৰ অভিজ্ঞতা শ্বেয়াৰ কৰা—এইবোৰে পৰিয়ালিক সম্পৰ্ক অধিক দৃঢ় কৰি তোলে। আজিৰ ব্যস্ত জীৱনত যি আন্তৰিকতা আৰু সময়ৰ অভাৱ দেখা যায়, চাঙঘৰৰ জীৱনত সেই সম্প্ৰীতি সহজভাৱে উপলব্ধ হৈছিল। অসমীয়া উৎসৱ-পাৰ্বণৰ লগতো চাঙঘৰৰ গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। বিশেষকৈ ব’হাগ বিহু অসমীয়া মানুহৰ আটাইতকৈ আনন্দময় উৎসৱ। বিহুৰ দিনত চাঙঘৰৰ আঙিনাত ঢোল-পেঁপাৰ মাতত মুখৰিত হৈ উঠে। গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুৱে বিহু নাচে, ঘৰে ঘৰে পিঠা-লাড়ু বনোৱা হয় আৰু অতিথি আপ্যায়নেৰে ঘৰ ভৰি পৰে। এই উৎসৱসমূহে চাঙঘৰক আনন্দ, মিলন আৰু সংস্কৃতিৰ এক কেন্দ্ৰত পৰিণত কৰে।
চাঙঘৰৰ সৈতে অসমীয়া সাহিত্য আৰু সংগীতৰো গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। বহু কবি-সাহিত্যিকে চাঙঘৰক অসমীয়া জীৱনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। গাঁও, বৰষুণ, নদী আৰু চাঙঘৰৰ মিলনে অসমীয়া সাহিত্যত এক বিশেষ আবেগ সৃষ্টি কৰিছে। লোকগীত, বিহুগীত আৰু আধুনিক গীততো চাঙঘৰৰ উল্লেখ বাৰে বাৰে দেখা যায়। এই উল্লেখসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে চাঙঘৰ অসমীয়া মানুহৰ মনোজগতত কিমান গভীৰভাৱে স্থান দখল কৰি আছে।
কিন্তু আধুনিকতাৰ প্ৰভাৱত চাঙঘৰৰ সংখ্যা ক্ৰমাৎ কমি আহিছে। চিমেণ্ট আৰু ইটাৰ পকী ঘৰ নিৰ্মাণৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত বহু মানুহে পুৰণি চাঙঘৰ এৰি নতুন ধৰণৰ ঘৰলৈ গতি কৰিছে। নগৰায়ণ আৰু জীৱনধাৰাৰ পৰিৱর্তনে এই ঐতিহ্যক সংকটৰ সন্মুখীন কৰিছে। তথাপিও বহু মানুহে আজিও চাঙঘৰক নিজৰ শিপা আৰু পৰিচয়ৰ প্ৰতীক হিচাপে মানি লৈছে। বিশেষকৈ গাঁও অঞ্চলত আজিও চাঙঘৰ অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে বিদ্যমান।
বৰ্তমান সময়ত পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পৰম্পৰাগত স্থাপত্যৰ ওপৰত নতুনকৈ গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত চাঙঘৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। সম্পূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰে নিৰ্মিত এই ঘৰ পৰিৱেশ-বান্ধৱ। গৰমত ঠাণ্ডা আৰু শীতত তুলনামূলক উমাল হোৱা বাবে চাঙঘৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে আৰামদায়ক। আধুনিক বিজ্ঞানেও এতিয়া বুজিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে যে স্থানীয় পৰিৱেশ অনুযায়ী গঢ়ি উঠা পৰম্পৰাগত স্থাপত্যৰ বিশেষ মূল্য আছে। সেয়েহে বহু গৱেষকে চাঙঘৰৰ গঠন আৰু প্ৰকৃতি-সামঞ্জস্যৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰি আছে ।
চাঙঘৰৰ লগত জড়িত আছে অসমীয়া মানুহৰ মানসিক আৱেগো। বহু মানুহে নিজৰ গাঁও এৰি চহৰত বসবাস কৰিলেও মনত আজিও চাঙঘৰৰ স্মৃতি জীয়াই থাকে। দূৰত থাকিলেও শৈশৱৰ সেই বাঁহৰ ঘৰ, বৰষুণৰ দিন, গাঁৱৰ সেউজীয়া পথ আৰু পৰিয়ালৰ সৈতে কটোৱা মুহূৰ্তবোৰে তেওঁলোকক আৱেগিক কৰি তোলে। এই কাৰণেই চাঙঘৰ অসমীয়া মানুহৰ বাবে কেৱল এটা ঘৰ নহয়, ই এক অনুভূতি।
সামগ্ৰিকভাৱে ক’বলৈ গ’লে, চাঙঘৰ অসমীয়া সংস্কৃতি, ঐতিহ্য আৰু জীৱনবোধৰ এক মূল্যবান সম্পদ। ই অসমীয়া মানুহৰ প্ৰকৃতিৰ সৈতে গভীৰ সম্পৰ্ক, সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু আৱেগিক বন্ধনৰ প্ৰতীক। আধুনিকতাৰ যুগতো এই ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰা অতি প্ৰয়োজনীয়, কিয়নো চাঙঘৰৰ মাজতেই অসমীয়া জাতিৰ শিপা আৰু আত্মাৰ স্পন্দন লুকাই আছে। নতুন প্ৰজন্মই যদি এই ঐতিহ্যৰ মূল্য বুজি সংৰক্ষণ কৰে, তেন্তে চাঙঘৰ আগন্তুক দিনতো অসমীয়া মানুহৰ গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে জীয়াই থাকিব।