শৈশৱৰ গৰমৰ বন্ধ আৰু আজিৰ গৰমৰ বন্ধ
কানুপ্ৰিয়া ডেকা
স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অসমীয়া বিভাগ
হাউলী, বৰপেটা
মানুহৰ জীৱনত শৈশৱ হৈছে বসন্তৰ দৰে এক সেউজীয়া ঋতু। সেই ঋতুৰ প্ৰতিটো দিনেই যেন আনন্দ, কৌতূহল আৰু সপোনেৰে ৰঙীন। এই শৈশৱৰ স্মৃতিবোৰৰ ভিতৰত গৰমৰ বন্ধৰ স্থান বিশেষ। বিদ্যালয়ৰ ঘণ্টাধ্বনি, পাঠ্যপুথিৰ চাপ আৰু পৰীক্ষাৰ উৎকণ্ঠাৰ পৰা মুক্তি দি গৰমৰ বন্ধই শিশুমনক দিছিল এক মুক্ত আকাশ, য’ত সিহঁতে নিজৰ মনৰ পাখী মেলি উৰিব পাৰিছিল। কিন্তু সময়ৰ সোঁতে সোঁতে গৰমৰ বন্ধৰ ৰূপ, ৰং আৰু অনুভৱ বহু পৰিমাণে সলনি হৈছে। শৈশৱৰ গৰমৰ বন্ধ আৰু আজিৰ গৰমৰ বন্ধৰ মাজত এই পৰিৱৰ্তনৰ কাহিনী যেন এখন সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰো প্ৰতিচ্ছবি।
আগৰ দিনৰ গৰমৰ বন্ধ মানেই আছিল আনন্দৰ এক অন্তহীন উৎসৱ। বিদ্যালয় বন্ধ হোৱাৰ খবৰ শুনিয়েই শিশুসকলৰ মন আনন্দত নাচি উঠিছিল। যেন খিৰিকীৰে সোমাই অহা এজাক বসন্তৰ বতাহে মনৰ সকলো কোণ উজলাই তুলিছিল। সেই সময়ত মোবাইল ফোন, ইণ্টাৰনেট বা ভিডিঅ’ গেমৰ আকৰ্ষণ নাছিল। সেয়েহে শিশুসকলৰ খেলৰ মঞ্চ আছিল গাঁৱৰ পথাৰ, গছৰ তল, নদীৰ পাৰ বা ঘৰৰ চোতাল।
গছত উঠা, লুকাভাকু খেলা, কাবাডী,গুটি খেল, চোৰ-পুলিচ, কণীযুঁজ অথবা সন্ধিয়া বেলি দল বান্ধি খেল-ধেমালি কৰাটো আছিল সেই সময়ৰ গৰমৰ বন্ধৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। শিশুসকলৰ হাঁহিৰ শব্দই যেন গাঁওখনৰ আকাশখনো মুখৰ কৰি তুলিছিল। সূৰ্যৰ প্ৰখৰ ৰ’দকো তেতিয়া সিহঁতে উপেক্ষা কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ আনন্দৰ আগত গৰমৰ তাপো যেন ম্লান হৈ পৰিছিল।
গৰমৰ বন্ধৰ আন এক মধুৰ দিশ আছিল ককা-আইতা বা মামা খুৰাৰ গাঁৱলৈ ফুৰিবলৈ যোৱা। গাঁৱৰ সেউজীয়া পথ, পুখুৰীৰ পানী, বাঁহবনৰ সুৰ, আম-কঁঠালৰ সুবাস আৰু নিশাৰ জোনাকী পৰুৱাৰ পোহৰ—এই সকলোবোৰে শিশুমনত এক অনন্য আনন্দৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ককা-আইতাৰ মুখৰ পৰা শুনা সাধুকথা আৰু জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ কাহিনীবোৰ আছিল যেন অমূল্য সম্পদ। সেই কাহিনীবোৰে কেৱল মনোৰঞ্জনেই কৰা নাছিল, জীৱনৰ বহু মূল্যবান শিক্ষাও প্ৰদান কৰিছিল।
কিন্তু আজিৰ গৰমৰ বন্ধৰ চিত্ৰ বহুলাংশে ভিন্ন। আধুনিক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিয়ে মানুহৰ জীৱন সহজ কৰি তুলিছে যদিও শিশুমনৰ জগতখনত ইয়াৰ প্ৰভাৱ গভীৰ। আজিৰ বহু শিশুৰ গৰমৰ বন্ধ কটিছে মোবাইল ফোন, টেলিভিছন, ভিডিঅ’ গেম আৰু সামাজিক মাধ্যমৰ মাজত। পথাৰ আৰু চোতালৰ ঠাই দখল কৰিছে মোবাইলৰ সৰু পৰ্দাই। বন্ধু-বান্ধৱীৰ সৈতে সন্মুখীন হৈ খেলাৰ সলনি এতিয়া বহুতে অনলাইন গেমৰ জগতত ব্যস্ত হৈ থাকে।
আজিৰ অভিভাৱকসকলেও সন্তানৰ ভৱিষ্যৎক লৈ অধিক সচেতন। ফলস্বৰূপে গৰমৰ বন্ধত শিশুসকলৰ বাবে বিভিন্ন কোচিং ক্লাছ, নৃত্য শিক্ষা, সংগীত শিক্ষা, কম্পিউটাৰ প্ৰশিক্ষণ বা আন আন পাঠ্যক্ৰমৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। নিঃসন্দেহে এইবোৰ শিশুৰ দক্ষতা বৃদ্ধিত সহায়ক, কিন্তু একে সময়তে ই গৰমৰ বন্ধৰ স্বতঃস্ফূৰ্ত আনন্দৰ কিছু অংশ কেঢ়ি নিয়া যেন লাগে। যি বন্ধ এক সময়ত আছিল মুক্ত আকাশৰ দৰে বিস্তৃত, সেয়া এতিয়া কেতিয়াবা সময়সূচীৰ গণ্ডীৰ ভিতৰত সীমাবদ্ধ হৈ পৰে।
চহৰীয়া জীৱনশৈলীয়েও এই পৰিৱৰ্তনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। আগৰ দৰে খোলা পথাৰ, খেলপথাৰ বা নিৰাপদ খেলৰ স্থান এতিয়া সকলো ঠাইতে সহজলভ্য নহয়। বহুত শিশুৱে বহুতল অট্টালিকাৰ মাজত ডাঙৰ হয়, য’ত প্ৰকৃতিৰ সান্নিধ্য সীমিত। ফলত গৰমৰ বন্ধৰ বহু স্মৃতি এতিয়া ডিজিটেল ফাইল আৰু ফটোৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ থাকে।
অৱশ্যে আজিৰ গৰমৰ বন্ধ সম্পূৰ্ণৰূপে নেতিবাচক বুলিও ক’ব নোৱাৰি। আধুনিক যুগৰ শিশুসকলে অনলাইন পাঠ্যক্ৰম, শিক্ষামূলক ভিডিঅ’, নতুন ভাষা শিক্ষা, বিজ্ঞানৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা, চিত্ৰাংকন বা সৃষ্টিশীল কামৰ জৰিয়তে বহু নতুন দক্ষতা আহৰণ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিছে। পৃথিৱীৰ যিকোনো প্ৰান্তৰ জ্ঞান এতিয়া তেওঁলোকৰ আঙুলিৰ মূৰত উপলব্ধ। সেয়েহে আজিৰ গৰমৰ বন্ধেও নতুন সম্ভাৱনাৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছে।
প্ৰকৃততে শৈশৱৰ গৰমৰ বন্ধ আৰু আজিৰ গৰমৰ বন্ধৰ মাজত পাৰ্থক্য থাকিলেও দুয়োটাৰে নিজস্ব সৌন্দৰ্য আছে। আগৰ দিনৰ বন্ধত আছিল প্ৰকৃতিৰ সান্নিধ্য, মানৱীয় সম্পৰ্কৰ উষ্ণতা আৰু সহজ-সৰল আনন্দ; আনহাতে আজিৰ বন্ধত আছে জ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু বিশ্বব্যাপী সুযোগৰ দুৱাৰ। প্ৰয়োজন মাথোঁ এই দুয়োটাৰ মাজত এক সুন্দৰ সামঞ্জস্য স্থাপন কৰা।
যদি আজিৰ শিশুসকলে মোবাইল আৰু ইণ্টাৰনেটৰ লগতে প্ৰকৃতি, খেল-ধেমালি, কিতাপ পঢ়া আৰু পৰিয়ালৰ সৈতে সময় কটোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰে, তেন্তে গৰমৰ বন্ধ সঁচাকৈয়ে জীৱনৰ এক পূৰ্ণাঙ্গ শিক্ষালয় হৈ উঠিব। কাৰণ শিক্ষা কেৱল পাঠ্যপুথিৰ পৃষ্ঠাত সীমাবদ্ধ নহয়; জীৱনৰ প্ৰতিটো অভিজ্ঞতাই মানুহক নতুন কিবা শিকায়।
শৈশৱৰ গৰমৰ বন্ধ আছিল যেন মুক্ত আকাশত উৰি ফুৰা এজাক চৰাইৰ দৰে, আৰু আজিৰ গৰমৰ বন্ধ হৈছে প্ৰযুক্তিৰ পাখি লগোৱা এক নতুন যাত্ৰা। সময় সলনি হৈছে, পৰিৱেশ সলনি হৈছে, কিন্তু গৰমৰ বন্ধৰ মূল উদ্দেশ্য—আনন্দ, বিশ্ৰাম আৰু আত্মবিকাশ—আজিও একেই আছে। এই মূল্যবোধক অটুট ৰাখিব পাৰিলেই গৰমৰ বন্ধৰ প্ৰকৃত সৌন্দৰ্য চিৰদিন জীয়াই থাকিব।সময়ৰ সোঁতে সোঁতে মানুহৰ জীৱনশৈলী যিদৰে সলনি হৈছে, সেইদৰে সলনি হৈছে শৈশৱৰ সংজ্ঞাও। আগৰ দিনৰ শিশুসকলে প্ৰকৃতিৰ বুকুত খেলি-ধেমালি কৰি, বতাহৰ সৈতে দৌৰি, বৰষুণৰ পানীত তিতি আৰু মাটিৰ সোঁদা গোন্ধ বুকুত সাঁচি ডাঙৰ হৈছিল। আজিৰ শিশুসকলে কিন্তু বহুলাংশে চাৰিদেৱালৰ মাজত, ডিজিটেল পৰ্দাৰ সন্মুখত আৰু সময়ৰ কঠোৰ নিয়মৰ মাজত শৈশৱ অতিবাহিত কৰে। ইয়াৰ ফলত গৰমৰ বন্ধৰ আনন্দ আৰু অভিজ্ঞতাও ক্ৰমাৎ ৰূপান্তৰিত হৈছে।
আগৰ গৰমৰ বন্ধত পুৱাই উঠি বন্ধুবান্ধৱীৰ সৈতে গছৰ তলত বহি গল্প কৰা, আম বা জাম পাৰিবলৈ যোৱা, পুখুৰীৰ পাৰত বহি মাছৰ খেল চাই থকা বা সন্ধিয়া বেলি জোনাকৰ পোহৰত দৌৰি ফুৰা—এইবোৰ আছিল একেবাৰে সাধাৰণ দৃশ্য। তেতিয়া সময় যেন অলপ ধীৰে বাগৰি গৈছিল। দিনবোৰ দীঘল আছিল, আৰু প্ৰতিটো মুহূৰ্ত যেন আনন্দৰ এক নতুন দুৱাৰ মুকলি কৰি দিছিল।
আজি সেই দৃশ্য বহু ঠাইত সোঁৱৰণি হৈ পৰিছে। ব্যস্ত নগৰীয়া জীৱন, শিক্ষাৰ প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰযুক্তিৰ দ্ৰুত বিস্তাৰে শিশুসকলৰ জগতখনক এক নতুন ৰূপ দিছে। বহু শিশুৱে গৰমৰ বন্ধৰ সময়ত বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰম, অনলাইন শ্ৰেণী বা প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত ব্যস্ত হৈ থাকে। সৃষ্টিশীলতাৰ বিকাশৰ বাবে এইবোৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা থাকিলেও, কেতিয়াবা ই শৈশৱৰ স্বতঃস্ফূৰ্ত আনন্দক সীমিত কৰি তোলে।
গৰমৰ বন্ধৰ প্ৰকৃত সৌন্দৰ্য লুকাই আছে স্বাধীনতা আৰু অনুসন্ধিৎসাৰ মাজত। এই সময়খিনিত শিশুসকলে নিজৰ পছন্দৰ কাম কৰিবলৈ, নতুন কিবা জানিবলৈ আৰু পৃথিৱীখনক নতুন চকুৰে চাবলৈ সুযোগ পায়। কোনোবাই কিতাপ পঢ়ি নতুন জগতৰ সৈতে পৰিচিত হয়, কোনোবাই ছবি আঁকে, কোনোবাই সংগীত শিকে, আন কোনোবাই প্ৰকৃতিৰ সৈতে সময় কটাই জীৱনৰ সূক্ষ্ম সৌন্দৰ্য অনুভৱ কৰে।
সেয়েহে আজিৰ প্ৰয়োজন হৈছে গৰমৰ বন্ধক কেৱল বিশ্ৰামৰ সময় বা কেৱল অধ্যয়নৰ সময় হিচাপে নাচাব। ইয়াক আত্মঅন্বেষণ, সৃষ্টিশীলতা আৰু মানৱীয় সম্পৰ্ক শক্তিশালী কৰাৰ এক মূল্যৱান সুযোগ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব লাগে। যদি শিশুসকলক মোবাইল আৰু ইণ্টাৰনেটৰ জগতৰ লগতে প্ৰকৃতি, সাহিত্য, খেল-ধেমালি আৰু পৰিয়ালৰ উষ্ণতাৰ সোঁততো বোৱাই নিয়া যায়, তেন্তে গৰমৰ বন্ধ অধিক অৰ্থপূৰ্ণ হৈ উঠিব।
শৈশৱৰ গৰমৰ বন্ধৰ স্মৃতিবোৰ বহু সময়ত মানুহৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ উজ্জ্বল সম্পদ হৈ ৰয়। সময় পাৰ হয়, মানুহ ডাঙৰ হয়, দায়িত্ব বৃদ্ধি পায়, কিন্তু সেই গৰমৰ আবেলি, সেই আমগছৰ ছাঁ, সেই বন্ধু-বান্ধৱীৰ হাঁহি আৰু সেই নিৰ্ভাৰ দিনবোৰ স্মৃতিৰ আকাশত জোনাকী পৰুৱাৰ দৰে চিকমিকাই থাকে।
সেইবাবেই গৰমৰ বন্ধ কেৱল বিদ্যালয়ৰ পৰা লাভ কৰা এটা অৱকাশ নহয়; ই শৈশৱৰ হৃদস্পন্দন, স্মৃতিৰ ভঁৰাল আৰু জীৱনৰ এক অনন্য অধ্যায়। সময় যিমানেই সলনি নহওক কিয়, গৰমৰ বন্ধৰ সেই সৰল আনন্দ, সেই মুক্ত আকাশ আৰু সেই শৈশৱৰ সপোনবোৰ মানুহৰ মনত চিৰদিন জীয়াই থাকিব।