কুকুৰ পোহাৰ স্বাধীনতা, দায়িত্বৰ সীমাৰেখা
প্ৰেম বৈষ্ণৱ,বিহালী, বিশ্বনাথ
মানৱ সভ্যতাৰ আদিম স্তৰৰ পৰাই মানুহ আৰু পশু-পক্ষীৰ মাজত এক নিবিড় আৰু অচ্ছেদ্য সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠিছে। প্ৰকৃতিৰ বিশাল কোলাত বসবাস কৰা মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজন, সুৰক্ষা আৰু চখৰ বাবে বিভিন্ন জীৱ-জন্তুক নিজৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ দৰে আঁকোৱালি লৈছিল। মানুহৰ এই সহস্ৰাধিক বছৰীয়া ইতিহাসৰ আটাইতকৈ বিশ্বাসী, মৰমীয়াল আৰু বুদ্ধিমান সংগীটো হৈছে কুকুৰ। কুকুৰৰ আনুগত্য, তীক্ষ্ণ ঘ্ৰাণশক্তি আৰু নিৰ্ভীক পহৰাদাৰী গুণৰ বাবে ই মানুহৰ সমাজৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে। বৰ্তমানৰ আধুনিক গোলকীয় সমাজ ব্যৱস্থাত মানুহৰ জীৱনশৈলীৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। বিশেষকৈ নগৰীকৰণৰ প্ৰসাৰ, একক পৰিয়ালৰ সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু কৰ্মব্যস্ততাৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা মানসিক চাপৰ এই সময়ছোৱাত পোহনীয়া জীৱৰ প্ৰতি মানুহৰ আগ্ৰহ এক নতুন পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে। এতিয়া কুকুৰ পোহাটো কেৱল নিৰাপত্তাৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ থকাৰ লগতে এক আৱেগিক প্ৰয়োজন আৰু সামাজিক স্থিতিৰ পৰিচায়ক হিচাপেও বিবেচিত হৈছে। কিন্তু যিদৰে এজন ব্যক্তিৰ নিজৰ পচন্দ অনুসৰি কুকুৰ পালন কৰাৰ সম্পৰ্কত ব্যক্তিগত স্বাধীনতা আছে, তেনেদৰে সেই স্বাধীনতাৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ আছে কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক দায়িত্ব আৰু নৈতিক সীমাৰেখা। আমাৰ এই পৰ্যালোচনাত কুকুৰ পোহাৰ স্বাধীনতাৰ সমান্তৰালভাৱে এজন মালিকৰ কৰ্তব্য আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ বিভিন্ন দিশসমূহ বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰা হৈছে।
ঐতিহাসিক পটভূমি আৰু মানৱ সমাজত কুকুৰৰ ভূমিকা:- কুকুৰ আৰু মানুহৰ এই যুগ যুগান্তৰৰ সম্পৰ্কৰ আঁৰত এক গভীৰ ইতিহাস লুকাই আছে। আদিম যুগৰে পৰাই কুকুৰে মানুহক সহায় কৰি আহিছে। যেতিয়া মানুহে দলবদ্ধভাৱে হাবি-বনত চিকাৰ কৰিছিল, তেতিয়া কুকুৰৰ দ্ৰুত গতি আৰু শব্দৰ উৎস ধৰা পেলাব পৰা ক্ষমতাই মানুহৰ চিকাৰ অভিযান সফল কৰি তুলিছিল। পৰৱৰ্তী কালত মানুহে যেতিয়া কৃষি কাৰ্য আৰু স্থায়ী পশুপালন আৰম্ভ কৰিলে, তেতিয়াও কুকুৰেই আছিল শস্যৰ পথাৰ আৰু পশুধনক বন্য জীৱৰ আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা কৰা একমাত্ৰ নিৰ্ভৰযোগ্য পহৰাদাৰ। আমাৰ অসমৰ গ্ৰাম্য সমাজখনৰ লগত কুকুৰৰ এক নিবিড় সম্পৰ্ক আছে। অতীতত গাঁৱৰ ঘৰবোৰ মুকলি আছিল আৰু চোতালত এটা কুকুৰ থকাটো এক ধৰণৰ প্ৰথা আছিল। ৰাতি কোনো অচিনাকি ব্যক্তি ঘৰৰ ওচৰলৈ আহিলে বা কোনো বিপদৰ জাননী পালে কুকুৰৰ ভুকভুকনিয়ে গৃহস্থক সজাগ কৰি দিছিল। আজিৰ যুগত কুকুৰৰ ব্যৱহাৰিক গুৰুত্ব অধিক বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান আৰক্ষী বাহিনী আৰু সৈন্যবাহিনীৰ চোৰাংচোৱা অভিযান, বোমা বা ড্ৰাগছৰ দৰে নিচাযুক্ত দ্ৰব্য বিচাৰি উলিওৱা কামত কুকুৰৰ অৱদান অদ্বিতীয়। আনকি বহুতো শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম বা দৃষ্টিহীন ব্যক্তিৰ বাবেও প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত কুকুৰ এক নিৰ্ভৰযোগ্য সাৰথি হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। গতিকে কুকুৰ পোহা কাৰ্যটো কেৱল এক চখ নহয়, ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱহাৰিক আৰু মানসিক দিশ আছে।
আধুনিক সমাজত কুকুৰ পালনৰ মানসিক আৰু সামাজিক কাৰণ:- আজিৰ ব্যস্ততাপূৰ্ণ আৰু যান্ত্ৰিক পৃথিৱীত মানুহৰ মাজত একাকিত্বৰ সমস্যাটো ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাইছে। বহুতো অকলশৰীয়া ব্যক্তি বা বৃদ্ধ লোকে নিজৰ সংগী হিচাপে এটা কুকুৰ পোহাটো পচন্দ কৰে। এটা কুকুৰৰ লগত সময় অতিবাহিত কৰিলে মানসিক চাপ আৰু উদ্বেগ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায় বুলি চিকিৎসাবিজ্ঞানেও প্ৰমাণ কৰিছে। চহৰীয়া জীৱনত য’ত চুবুৰীয়াৰ লগত পাৰস্পৰিক যোগাযোগ কমি আহিছে, তাত এটা পোহনীয়া কুকুৰে পৰিয়ালৰ এজন সদস্যৰ দৰেই মৰম আৰু সাহচৰ্য প্ৰদান কৰে। একেদৰে পৰিয়ালৰ শিশুসকলৰ বাবেও কুকুৰ হ’ল খেলিবলৈ এক উত্তম লগৰীয়া। জীৱ-জন্তুৰ লগত শৈশৱৰ পৰাই ডাঙৰ-দীঘল হোৱা শিশুৰ মনত জীৱ-জগতৰ প্ৰতি দয়া, মমতা আৰু দায়িত্ববোধ সোনকালে গঢ় লৈ উঠে। বৰ্তমান সময়ত বিভিন্ন উন্নত আৰু বিদেশী জাতৰ কুকুৰ পালন কৰাটো বহু লোকৰ বাবে এক বিশেষ চখ হৈ পৰিছে। কোনোবাই যদি পমেৰিয়ান বা পাগৰ দৰে সৰু কুকুৰ পোহাটো ভাল পায়, আন কোনোবাই আকৌ জাৰ্মান শেফাৰ্ড, ৰটৱাইলাৰ বা গোল্ডেন ৰিট্ৰিভাৰৰ দৰে শক্তিশালী আৰু বুদ্ধিমান কুকুৰ পালন কৰে। এই পচন্দসমূহৰ মাজত মানুহৰ স্বাধীনতা লুকাই থাকে। কিন্তু এটা প্ৰাণীক ঘৰলৈ অনাৰ লগে লগে সি কেৱল এটা জন্তু হৈ নাথাকে, ই এক জীৱন্ত সত্তা আৰু ইয়াৰ প্ৰতি আমাৰ দায়বদ্ধতা চিৰস্থায়ী হোৱাটো আৱশ্যক।
সামাজিক দায়বদ্ধতা আৰু আনৰ প্ৰতি সচেতনতা:- আমাৰ সমাজত প্ৰত্যেকৰে ব্যক্তিগত অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা আছে, কিন্তু সেই স্বাধীনতা আনৰ অসুবিধাৰ কাৰণ হ’ব নালাগে। এজন কুকুৰৰ মালিকৰ বাবে তেওঁৰ কুকুৰটো অতি মৰমৰ আৰু আপোন হ’ব পাৰে, কিন্তু সেই একেই কুকুৰটো এজন অচিনাকি ব্যক্তিৰ বাবে এক ভীতিৰ কাৰণ হোৱাটো তেনেই স্বাভাৱিক। সমাজত সকলো মানুহৰ মানসিকতা একে নহয়, বহুতো ব্যক্তি আছে যিয়ে কুকুৰক জন্মগতভাৱে ভয় কৰে বা কুকুৰৰ উপস্থিতিৰ বাবে অস্বস্তি অনুভৱ কৰে। সেয়েহে এজন সচেতন মালিক হিচাপে আমি সমাজৰ আনসকলৰ অনুভূতি আৰু সুৰক্ষাৰ প্ৰতি সন্মান জনোৱা উচিত। বিশেষকৈ আমাৰ ঘৰলৈ বিভিন্ন চৰকাৰী আৰু সামাজিক কামত বহুতো লোক আহে। লোকপিয়লৰ তথ্য সংগ্ৰহকাৰী, স্বাস্থ্য বিভাগৰ আশাকৰ্মী, বিদ্যুৎ বিভাগৰ কৰ্মচাৰী, সংবাদ পত্ৰ বিতৰণ কৰা ল’ৰাজন বা ডাকোৱালজনৰ কথা এবাৰ ভাবি চাওক। তেওঁলোকে নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰিবলৈ গৈ যদি এটা হঠাতে জঁপিয়াই অহা বা ভুকি থকা কুকুৰৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়, তেন্তে তেওঁলোকৰ মানসিক অৱস্থা কি হ’ব পাৰে? বহু সময়ত বাতৰি কাকতত দেখিবলৈ পোৱা যায় যে কোনোবা কৰ্মচাৰী বা বাটৰুৱাক ঘৰৰ ভিতৰত সোমাওঁতে বা ৰাস্তাৰে যাওঁতে কুকুৰে কামুৰি গুৰুতৰভাৱে আহত কৰিছে। এনে ঘটনাৰ বাবে সেই ব্যক্তিজনৰ কৰ্মজীৱনত ব্যাঘাত জন্মাৰ লগতে তেওঁৰ মনত এক দীৰ্ঘম্যাদী আতঙ্কৰ সৃষ্টি হয়। গতিকে, ঘৰত আলহী বা যিকোনো অপৰিচিত ব্যক্তি আহিলে কুকুৰটোক সঠিকভাৱে নিয়ন্ত্ৰণত ৰখা বা শিকলিৰে সুৰক্ষিত ঠাইত বান্ধি ৰখাটো মালিকৰ এক অপৰিহাৰ্য নৈতিক দায়িত্ব।
শব্দ প্ৰদূষণ আৰু ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ শান্তি ভঙ্গৰ প্ৰসংগ:- কুকুৰৰ ভুকভুকনি এটা প্ৰাকৃতিক আৰু সহজাত বিষয় হ’লেও, ই কেতিয়াবা শব্দ প্ৰদূষণৰ এক প্ৰধান কাৰণ হৈ পৰিব পাৰে। বিশেষকৈ ঘন জনবসতিপূৰ্ণ এলেকাবোৰত বা ফ্লেটসমূহত কুকুৰৰ অনবৰত চিঞৰ-বাখৰে ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ শান্তি বিঘ্নিত কৰে। নিশাৰ ভাগত যেতিয়া সকলোৱে শান্তিৰে বিশ্ৰাম ল’ব বিচাৰে, তেনে সময়ত কুকুৰে অকাৰণত ভুকিলে ঘৰৰ বৃদ্ধ ব্যক্তি, সৰু ল’ৰা-ছোৱালী আৰু ৰোগীসকলৰ যথেষ্ট অসুবিধা হয়। একেদৰে পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ পঢ়া-শুনাতো ইয়াৰ দ্বাৰা ব্যাঘাত জন্মে। বহু ক্ষেত্ৰত দেখা যায় যে মালিকে কুকুৰটোৰ এই কাৰ্যত গুৰুত্ব নিদিয়ে, যিটো ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে সংঘাতৰ কাৰণ হৈ পৰে। কুকুৰটোৱে কিবা শাৰীৰিক কষ্ট পাইছে নেকি বা সি কিবা কথাত বিচলিত হৈছে নেকি – সেইবোৰ দিশত চকু দিয়াটো মালিকে নিশ্চিত কৰিব লাগে। ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে মধুৰ সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিবলৈ হ’লে আমি আমাৰ পোহনীয়া জীৱটোৰ কাৰ্যাৱলীৰ ওপৰত সদায় এক দায়িত্বশীল দৃষ্টি ৰখা উচিত। কাৰণ আমাৰ ব্যক্তিগত আনন্দই আন কাৰোবাৰ বাবে অশান্তি কঢ়িয়াই অনাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয়।
ৰাজহুৱা স্থানৰ পৰিচ্ছন্নতা আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ নীতি:- পোহনীয়া কুকুৰক বাহিৰলৈ ফুৰাবলৈ নিয়াটো তাৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে অতি উত্তম, কিন্তু ইয়াতো কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক নিয়ম মানি চলাটো দৰকাৰ। বহুতৰে এক অভ্যাস আছে যে তেওঁলোকে নিজৰ কুকুৰটোক বাহিৰলৈ লৈ যায় আৰু ৰাজহুৱা ৰাস্তাত বা আনৰ ঘৰৰ সমুখৰ বাগিচাত কুকুৰটোক মল-মূত্ৰ ত্যাগ কৰিবলৈ সুযোগ দিয়ে। এয়া এক অতি অশোভনীয় আৰু অনৈতিক কাম। ৰাস্তা-ঘাট আৰু পদপথবোৰ আমাৰ সকলোৰে উমৈহতীয়া সম্পত্তি আৰু ইয়াৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা ৰক্ষা কৰাটো আমাৰ এক প্ৰাথমিক কৰ্তব্য। উন্নত সমাজ এখনত কুকুৰ ফুৰাবলৈ নিলে মালিকে লগত একোখন মোনা ৰখাৰ নিয়ম আছে যাতে কুকুৰে ৰাস্তাত লেতেৰা কৰিলে তেওঁ সেয়া নিজৰ দায়িত্বত পৰিষ্কাৰ কৰি দিব পাৰে। আমাৰ দেশতো এনে এক সচেতনতাৰ আজিৰ দিনত অতি প্ৰয়োজন। ইয়াৰ উপৰিও ৰাজহুৱা স্থানত কুকুৰক কেতিয়াও মুকলিকৈ এৰি দিব নালাগে। কুকুৰটো যিমানেই শান্ত স্বভাৱৰ নহওক কিয়, হঠাৎ কোনো বাহনৰ তীব্ৰ হৰ্ণ বা আন কোনো অস্বাভাৱিক দৃশ্য দেখি সি বিচলিত হৈ ৰাস্তাত দৌৰি দিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত পথ দুৰ্ঘটনা হোৱাৰ লগতে কুকুৰটোৰো প্ৰাণ হানি হ’ব পাৰে। সেয়েহে বাহিৰলৈ ওলালে সদায় এখন মজবুত ৰছী বা শিকলি ব্যৱহাৰ কৰাটো আটাইতকৈ সুৰক্ষিত আৰু আইনসংগত পথ।
উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণ আৰু স্বাস্থ্যবিধিৰ গুৰুত্ব:- এটা কুকুৰ পোৱালি ঘৰলৈ অনাৰ লগে লগে তাক উপযুক্ত সামাজিক শিক্ষা আৰু আচৰণৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়াটো আৱশ্যক। কুকুৰক কেৱল এসাজ খাবলৈ দিলেই এজন মালিকৰ দায়িত্ব শেষ নহয়। তাক কেনেকৈ মানুহৰ সৈতে মিলিব লাগে, কাৰ ওপৰত ভুকিব লাগে আৰু কেতিয়া শান্ত হৈ থাকিব লাগে – সেইবোৰ কথা লাহে-লাহে শিকাব লাগে। উপযুক্ত প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে কুকুৰৰ মনৰ পৰা হিংস্ৰ ভাব বহু পৰিমাণে আঁতৰ কৰিব পাৰি। আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ’ল কুকুৰটোৰ স্বাস্থ্যৰ যতন। পোহনীয়া কুকুৰক নিয়মিতভাৱে আৰু সময়মতে প্ৰতিষেধক বেজি বা ভেকচিন দিয়াটো আইনগতভাৱেও বাধ্যতামূলক। বিশেষকৈ জলাতঙ্ক বা ৰেবিজৰ দৰে মাৰাত্মক ৰোগৰ পৰা কুকুৰটোক আৰু সমাজৰ লোকসকলক ৰক্ষা কৰিবলৈ হ’লে পশু চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ মতে সকলো নিৰ্দেশনা পালন কৰিব লাগে। কুকুৰৰ স্বাস্থ্যৰ চাফ-চিকুণতাৰ ওপৰত ঘৰৰ বাকী সদস্যসকলৰ স্বাস্থ্যও নিৰ্ভৰ কৰে। কুকুৰৰ গাৰ নোম বা উফিৰ পৰা বহু ব্যক্তিৰ এলাৰ্জী বা উশাহ-নিশাহৰ সমস্যা হ’ব পাৰে। গতিকে কুকুৰটোক নিয়মিতভাৱে গা ধুওৱা, নোমবোৰ ব্ৰাছ কৰা আৰু তাৰ থকা ঠাইখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাৰ দায়িত্ব মালিকে সুচাৰুৰূপে পালন কৰিব লাগে।
দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু আৱেগিক দায়বদ্ধতা:- আজিকালি বহুতৰে মাজত এক প্ৰৱণতা দেখা যায় যে তেওঁলোকে আনক দেখি বা কোনো বোলছবিৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ হঠাতে আৱেগৰ বশৱৰ্তী হৈ এটা কুকুৰ পোৱালি কিনি আনে। কিন্তু কেইমাহমানৰ পাছত যেতিয়া কুকুৰটো ডাঙৰ হয় আৰু তাৰ দায়িত্ববোৰ বাঢ়ি যায়, তেতিয়া বহুতৰে ধৈৰ্য আৰু আগ্ৰহ কমি আহে। মনত ৰখা উচিত যে কুকুৰ পোহা মানে এটা ১০-১৫ বছৰীয়া দীৰ্ঘকালীন দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰা। কুকুৰটোও মানুহৰ দৰেই বুঢ়া হ’ব, অসুস্থ হ’ব – সেই প্ৰতিটো কঠিন সময়ত মালিকজন তাৰ কাষত থকাটো একান্ত প্ৰয়োজন। সমাজত কেতিয়াবা এক অতি দুখলগা দৃশ্য দেখা পোৱা যায় যে কুকুৰটো অলপ বেমাৰী হ’লে বা বয়স হ’লে মালিকে তাক নিৰ্দয়ভাৱে ৰাস্তাত এৰি দি আহে। এয়া এক অতি নিষ্ঠুৰ, অমানৱীয় আৰু পাপ কাম। এটা নিৰপৰাধ প্ৰাণীক আশ্ৰয় দি তাৰ পাছত তাক অসহায় অৱস্থাত ৰাস্তাৰ কুকুৰৰ মাজত এৰি দিয়াটো কোনো সভ্য মানুহৰ লক্ষণ হ’ব নোৱাৰে। গতিকে কুকুৰ এটা পালন কৰাৰ আগতে নিজৰ আৰ্থিক সামৰ্থ্য, ঘৰৰ পৰিৱেশ আৰু মানসিক প্ৰস্তুতিৰ বিষয়ে দহবাৰ চিন্তা কৰিহে পদক্ষেপ লোৱা উচিত।
শিশু আৰু পোহনীয়া কুকুৰৰ সম্পৰ্কৰ সাৱধানতা:- শিশু থকা ঘৰত কুকুৰ পোহাৰ ক্ষেত্ৰত সদায় বিশেষ সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব লাগে। শিশুৱে খেলাৰ চলেৰে কেতিয়াবা কুকুৰৰ নেজত ধৰি টানে বা তাৰ কাণত কিবা বস্তুৰে জোকাই দিয়ে। তেনে অৱস্থাত কুকুৰে অসহ্য বোধ কৰি বা নিজৰ আত্মৰক্ষাৰ বাবে শিশুক কামুৰি দিয়াৰ সম্ভাৱনা থাকে। সেয়েহে শিশু আৰু কুকুৰ একেলগে থাকোতে সদায় কোনোবা দায়িত্বশীল বয়োজ্যেষ্ঠ ব্যক্তিৰ কড়া চকু থকাটো জৰুৰী। একে সময়তে শিশুসকলকো শিকাব লাগে যে জীৱ-জন্তুৰো প্ৰাণ আছে, সিহঁতৰো আমাৰ দৰেই বিষ হয় আৰু সিহঁতকো সন্মান তথা মৰম কৰিব লাগে। এনে শিক্ষাই শিশুক ভৱিষ্যতে এজন দয়ালু মানুহ হিচাপে গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।
আৰ্থিক দায়বদ্ধতা আৰু খাদ্যৰ যতন:- কুকুৰ পোহাটো কোনো সহজ কাম নহয়, কাৰণ ইয়াৰ সৈতে এক নিৰ্দিষ্ট আৰ্থিক খৰচ জড়িত হৈ থাকে। কুকুৰটোৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পুষ্টিকৰ খাদ্য, ঔষধ, চিকিৎসকৰ ফীজ আৰু অন্যান্য সা-সুবিধাৰ বাবে মাহিলী এক বাজেটৰ প্ৰয়োজন। বহুতে কুকুৰক ঘৰৰ সকলো অৱশিষ্ট খাদ্য দিয়ে, যিটো তাৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে ক্ষতিকাৰক হ’ব পাৰে। কুকুৰৰ বাবে কোনবোৰ খাদ্য বিষাক্ত, যেনে চকলেট, পিয়াজ আদিৰ বিষয়ে মালিকজন সচেতন হ’ব লাগে। খাদ্যৰ অভাৱত বা নিম্নমানৰ খাদ্যৰ বাবে কুকুৰ এটা হিংস্ৰ হৈ উঠিব পাৰে। গতিকে তাৰ আহাৰৰ ক্ষেত্ৰত এক নিৰ্দিষ্ট অনুশাসন মানি চলাটো মালিকৰ অন্যতম কৰ্তব্য।
পৰিবহণ আৰু ভ্ৰমণৰ সময়ত দায়িত্ব:- বহু সময়ত কুকুৰৰ গৰাকীসকলে নিজৰ পোহনীয়া জন্তুটোক লগত লৈ গাড়ীৰে বা অন্য মাধ্যমেৰে ভ্ৰমণ কৰে। তেনে সময়ত যাতে কুকুৰটোৱে আন যাত্ৰীৰ অসুবিধা নকৰে, তাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিব লাগে। ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিয়মবোৰ ভালদৰে জানি ল’ব লাগে। কুকুৰটোক গাড়ীত সুৰক্ষিতভাৱে ৰাখিবলৈ বিশেষ ‘ছিট বেল্ট’ বা খাঁচ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ভ্ৰমণৰ সময়ত কুকুৰটোৱে যাতে জধে-মধে ৰাস্তাত জঁপিয়াই নপৰে তাৰ বাবে মালিকজন অধিক সতৰ্ক হোৱা দৰকাৰ।
সামগ্ৰিকভাৱে ক’বলৈ গ’লে, কুকুৰ পোহাৰ স্বাধীনতা আমাৰ ব্যক্তিগত অধিকাৰ আৰু ই আমাৰ জীৱনলৈ আনন্দ কঢ়িয়াই আনে। কিন্তু এই আনন্দ তেতিয়াহে পূৰ্ণতা পায় যেতিয়া ই সমাজৰ বাবে সমস্যাৰ কাৰণ নহয়। দায়িত্বৰ সীমাৰেখাইহে আমাক এজন প্ৰকৃত পশুপ্ৰেমী আৰু সচেতন নাগৰিক হিচাপে পৰিচয় দিয়ে। জীৱ-জন্তুৰ প্ৰতি থকা মৰম হ’ল মানৱীয় গুণৰ এক শ্ৰেষ্ঠ প্ৰকাশ। কুকুৰৰ দৰে এক বিশ্বাসী আৰু নিঃস্বাৰ্থ প্ৰাণীক নিজৰ ঘৰত স্থান দি আমি আমাৰ মনৰ বিশালতাহে প্ৰদৰ্শন কৰোঁ। কিন্তু আমাৰ এই ব্যক্তিগত পচন্দই যাতে আন কাৰোবাৰ স্বাধীনতা, সুৰক্ষা বা মানসিক শান্তিত ব্যাঘাত নজন্মায়, তাৰ প্ৰতি আমি প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে সজাগ থকা উচিত। এজন দায়িত্বশীল মালিক হ’বলৈ হ’লে কেৱল মৰম কৰিলেই নহ’ব, তাৰ লগত সামাজিক শৃঙ্খলাৰো জ্ঞান থাকিব লাগিব। যদি আমি প্ৰত্যেকেই কুকুৰ পালনৰ নিয়মসমূহ সঠিকভাৱে আৰু নিষ্ঠাৰে পালন কৰোঁ, তেন্তে আমাৰ সমাজত কুকুৰ পোহা মানুহ আৰু সমাজৰ আনসকলৰ মাজত এক সুন্দৰ আৰু সুস্থ সহাৱস্থান গঢ়ি উঠিব। আমাৰ লক্ষ্য হ’ব লাগে এনে এখন সমাজ গঢ়া, য’ত মানুহে প্ৰকৃতি আৰু জীৱ-জন্তুক মৰম কৰিব আৰু সেই মৰমৰ মাজত সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শনো সদায় জিলিকি থাকিব। কুকুৰ পোহাৰ স্বাধীনতা আৰু সামাজিক সুৰক্ষা -এই দুই ধাৰণাৰ মাজত এক সূক্ষ্ম সমতা ৰক্ষা কৰিব পাৰিলেহে আমাৰ আধুনিক জীৱন অধিক সুখময়, মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু অৰ্থপূৰ্ণ হৈ উঠিব। প্ৰতিজন কুকুৰৰ মালিকে যদি এই সচেতনতা দেখুৱায়, তেন্তে কুকুৰ পোহা কাৰ্যটো কেৱল এটা ব্যক্তিগত বিলাস হৈ নাথাকি এক উন্নত সামাজিক সংস্কৃতি হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ব। জীৱৰ প্ৰতি দয়া আৰু মানুহৰ প্ৰতি সন্মান – এই দুই আদৰ্শৰ মাজেৰেই আমি এক শিক্ষিত আৰু সভ্য সমাজৰ দিশে আগুৱাই যাব পাৰিম।