ঐতিহ্য আৰু আধুনিকতাৰ দোমাজাত কাতিবিহু – ৰাজু কলিতা

পূৰ্বৰ কাতিবিহু আৰু বৰ্তমানৰ কাতিবিহুৰ মাজৰ সময়ানুক্ৰমিক পৰিৱৰ্তনসমূহ সামাজিক, সাংস্কৃতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু মানসিক দৃষ্টিভংগীৰ পৰা অত্যন্ত তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। কাতিবিহু বা কঙালী বিহু হৈছে অসমীয়া কৃষি সংস্কৰণৰ এনে এক সংবেদনশীল উৎসৱ, য’ত আনন্দ বা উছৱৰ ৰং-ধেমালিতকৈ আত্মসংযম, ভক্তি আৰু ভৱিষ্যতৰ প্ৰচুৰ্যৰ আশা অধিক মুখ্য হৈ পৰে। সময়ৰ গতিধাৰাত এই বিহুৰ পালন ৰীতি আৰু মনোভাৱত যি সূক্ষ্ম অথচ গভীৰ পাৰ্থক্য গঢ়ি উঠিছে, সেয়া আমাৰ সমাজব্যৱস্থাৰ ক্ৰমবিকাশৰেই এক নিদৰ্শন। পূৰ্বৰ কাতিবিহুৰ মূল সঁচ আছিল প্ৰকৃতিৰ সৈতে অকৃত্রিম একাত্মতা আৰু গাঁৱলীয়া সমাজখনৰ নিভাঁজ সৰলতা। অতীতত কাতিবিহুক ‘কঙালী’ বোলা হৈছিল কাৰণ সেই সময়ছোৱাত কৃষকৰ ভঁৰালৰ ধান শেষ হৈ আহে আৰু পথাৰৰ নতুন ধান ধোৱা ধানহে হৈ থাকে অৰ্থাৎ শস্য উৎপাদনৰ চূড়ান্ত পৰ্যায়ৰ পূৰ্বৰ এক কঠিন সংক্ৰান্তি। তথাপিও অভাৱ আৰু সংকটে কৃষকৰ মনৰ আশা আৰু ভক্তিক ম্লান কৰিব পৰা নাছিল। পুৱাৰ পৰাই গাঁৱৰ প্ৰতিটো পৰিয়ালত অনাবিল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হৈছিল। ঘৰ-দুৱাৰ, পদূলি, পথাৰৰ আলি আৰু গোহালি চাফ-চিকুণ কৰি পুৰণি কালৰ মানুহে প্ৰকৃতি আৰু গৃহদেৱতাক আদৰিবলৈ প্ৰস্তুত হৈছিল। বিশেষকৈ মাংগলিক তুলসী গছজোপাক ঘৰৰ চোতালৰ বৰপীৰাত বা মঠত সংৰোপণ কৰি অতি ভক্তিৰে তাৰ গুৰিত মাটিৰ চাকিত সৰিয়হৰ তেল ঢালি বন্তি প্ৰজ্বলন কৰা হৈছিল। একেদৰে পথাৰৰ ৰুপহী ধাননিৰ মাজত, পদূলিমুখত, গোহালিত, তামোল-পানৰ বাৰীত আৰু ভঁৰালঘৰৰ আগত চাকি জ্বলোৱাটো আছিল এক বাধ্যতামূলক নীতি। পথাৰৰ ধাননি ডেকাত ওখ বাঁহৰ টোঙত ‘আকাশবন্তি’ জ্বলোৱাৰ পৰম্পৰা আছিল এক সুন্দৰ কাৰিকৰী আৰু আধ্যাত্মিক সংযোগ ই কেৱল স্বৰ্গীয় পিতৃ-পুৰুষলৈ আগবঢ়োৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিয়েই নাছিল, বৰঞ্চ পথাৰৰ অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগক পোহৰৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত কৰি বিনষ্ট কৰাৰ এক পাৰম্পৰিক জৈৱিক উপায়ো আছিল। একেদৰে কঙালীৰ নিশা শস্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আৰু অপায়-অমংগল দূৰ কৰিবলৈ ‘শূপ জ্বলোৱা’ বা খেৰৰ মৈদাম সাজি পোহৰ কৰাৰ পৰম্পৰাও ঘৰে ঘৰে চলিছিল। সৰল গাঁৱলীয়া মানুহখিনিয়ে তুলসীৰ তলত ধূপ-ধূনা জ্বলাই নাম-প্ৰসংগ কৰি গোটেই ৰাতি পবিত্ৰতা ৰক্ষা কৰিছিল আৰু সৰু সৰু ল’ৰা-ছোৱালীয়ে ‘তুলসীৰ তলে তলে মৃগপহু চৰে…’ গাই সমগ্ৰ পৰিৱেশটো এক অনন্য আধ্যাত্মিক সুৰধ্বনিৰে মুখৰিত কৰি তুলিছিল। তাত নাছিল কোনো বাহ্যিক জাকজমকতা, আছিল কেৱল শস্য-শ্যামলা বসুন্ধৰাৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু একাগ্ৰ প্ৰাৰ্থনা। তাৰ বিপৰীতে, বৰ্তমানৰ কাতিবিহুৰ প্ৰেক্ষাপটত এক ব্যাপক যান্ত্ৰিক আৰু আধুনিক ৰূপান্তৰ লক্ষ্য কৰা যায়। আধুনিক শিক্ষা, চহৰীকৰণ, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু বিশ্বায়নৰ ফলত আমাৰ কৃষিভিত্তিক সমাজখন যিদৰে সলনি হৈছে, কাতিবিহু পালনৰ ধাৰণাতো তাৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ পৰিছে। আজিৰ দিনত গ্ৰাম্য জীৱনৰ সেই নিৰ্জু শান্ত পৰিৱেশ বহু পৰিমাণে বিলুপ্ত হৈছে। চহৰ বা উপ-নগৰসমূহৰ আৱাসিক ফ্লেট বা অট্টালিকাসমূহত কংক্ৰিটৰ চোতালত কৃত্ৰিম প্লাষ্টিক বা মাটিৰ টাবত তুলসী ৰুই বিহু পালন কৰিবলগীয়া হৈছে, য’ত পূৰ্বৰ মুকলি প্ৰকৃতিৰ সুবাস আৰু নিৰ্মলতা অনুপস্থিত। পূৰ্বতে য’ত কাঠ-বাঁহ আৰু মাটিৰ চাকিত সৰিয়হৰ তেলৰ সুগন্ধি ধোঁৱাই পৰিৱেশ ধন্য কৰিছিল, আজিকালি তাৰ স্থানত প্লাষ্টিকৰ চাকি, মোমবাতি, বা কেতিয়াবা কাৰেণ্টৰ টুনি-লাইটে লৈছে। কাতিবিহুৰ সেই গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক তথা বৈজ্ঞানিক দিশসমূহ যেনে আকাশবন্তি প্ৰজ্বলন বা পথাৰত কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ নিয়মসমূহ সময়ৰ লগে লগে আধুনিক ৰাসায়নিক কীটনাশকৰ বহুল ব্যৱহাৰৰ বাবে বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰিছে। নতুন প্ৰজন্মই আকাশবন্তিৰ ভৌতিক আৰু পাৰম্পৰিক তাৎপৰ্য বহুপৰিমাণে অনুধাৱন কৰিব পৰা নাই।তদুপৰি, তথ্য-প্ৰযুক্তি আৰু ছচিয়েল মিডিয়াৰ এই আধুনিক যুগত ঐতিহ্য পালনৰ শৈলীটো সম্পূৰ্ণভাৱে আচাৰ-কেন্দ্ৰিকৰ পৰা প্ৰদৰ্শন-কেন্দ্ৰিকলৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছে। তুলসীৰ তলত চাকি এগছি জ্বলাই অন্তৰৰ গভীৰ ভক্তিৰে শস্যৰ মংগল কামনা কৰাতকৈ চাকি জ্বলোৱাৰ মুহূৰ্তটোক কেমেৰাত আবদ্ধ কৰি ডিজিটেল মাধ্যমত ভাগ-বাটোৱাৰা কৰাৰ প্ৰৱণতাইহে প্ৰধান্য লাভ কৰা দেখা যায়। সংসাৰৰ দৈনন্দিন ধাৱমান ব্যস্ততাৰ বাবে আজিকালি বহু পৰিয়ালে পথাৰলৈ গৈ চাকি জ্বলোৱাৰ সময় বা সুবিধা নাপায়, কেৱল ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতা পালনৰ খাতিৰত চোতালৰ তুলসী গছজোপাতে চাকি এগছি জ্বলাই বিহুৰ ইতিকৰ্তব্য সামৰে। মন কৰিবলগীয়া যে, পূৰ্বৰ কাতিবিহুৰ যি কঙালী ৰূপ অৰ্থাৎ অভাৱ আৰু সংকটৰ ছাঁ আছিল, বৰ্তমানৰ অৰ্থনৈতিক আধুনিকতা আৰু সুচল যোগান ব্যৱস্থাৰ বাবে সেই খাদ্য সংকটৰ পোনপটীয়া অনুভূতি এতিয়া পূৰ্বৰ দৰে তীব্ৰ হৈ থকা নাই। তথাপিও, উপাদান বা পালনৰ আড়ম্বৰ যিয়েই নহওক কিয়, কাতিবিহুৰ যি মূল বাণী বা আত্মা অৰ্থাৎ নিৰহংকাৰ মানসিকতাৰে প্ৰকৃতিক শ্ৰদ্ধা জনোৱা, কৃষি আৰু শস্যৰ সুৰক্ষা কামনা কৰা আৰু অনাগত দিনবোৰত পৃথিৱীখন সুজলা-সুফলা হৈ পৰাৰ বাবে ঈশ্বৰৰ ওচৰত আশীৰ্বাদ খোজা সেই আধ্যাত্মিক অনুভৱটো এতিয়াও প্ৰতিগৰাকী অসমীয়াৰ হৃদয়ত অপৰিবৰ্তিত হৈ আছে। সংক্ষেপে ক’বলৈ গ’লে, পূৰ্বৰ কাতিবিহু আছিল প্ৰকৃতি, কৃষি আৰু নিভাঁজ ভক্তিৰ এক অকৃত্রিম মেলবন্ধন, আৰু বৰ্তমানৰ কাতিবিহু হৈছে সময়ৰ আহ্বানত আধুনিক জীৱনশৈলী, প্ৰযুক্তি আৰু নগৰীয় মানসিকতাৰ লগত খাপ খাই জীয়াই থকা এক সজীৱ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য।