একাধিক আয়ৰ উৎসৰ পথ
ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা
মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ, অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়
আজাৰা,গুৱাহাটী
জীৱনটো এক দীঘলীয়া যাত্ৰা, য’ত সমৃদ্ধিৰ লগতে অভাৱ-অনাটনৰো সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। দৈনন্দিন জীৱন-যাপনৰ খৰচ, সন্তানৰ শিক্ষা, চিকিৎসা, যাতায়াত আৰু পৰিয়ালৰ অন্যান্য প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাটো সীমিত আয়ৰ বহু পৰিয়ালৰ বাবে এক প্ৰত্যাহ্বান। বিশেষকৈ এটা মাত্ৰ উপাৰ্জনৰ উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ’লে চাকৰি হেৰুওৱা, ব্যৱসায়ত মন্দা বা হঠাৎ কোনো জৰুৰী ব্যয়ৰ সৃষ্টি হোৱাৰ লগে লগে আৰ্থিক অনিশ্চয়তা বৃদ্ধি পায়। সেয়েহে বৰ্তমানৰ পৰিৱৰ্তনশীল অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশত একাধিক আয়ৰ উৎস গঢ়ি তোলাটো আৰ্থিক সুৰক্ষা আৰু স্বাৱলম্বিতাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ।
একাধিক আয়ৰ উৎস সৃষ্টি কৰা মানে একেলগে বহুতো কাম কৰা বা দিনে-ৰাতিয়ে পৰিশ্ৰম কৰি যোৱা নহয়। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে নিজৰ জ্ঞান, দক্ষতা, অভিজ্ঞতা, সময় আৰু উপলব্ধ সম্পদক সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি অতিৰিক্ত উপাৰ্জনৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰা। ইয়াৰ বাবে সদায় বৃহৎ মূলধন বা ডাঙৰ ব্যৱসায়ৰ প্ৰয়োজন নহয়। নিজৰ সামৰ্থ্য চিনাক্ত কৰি, কম পৰিসৰত কাম আৰম্ভ কৰি আৰু ধীৰে ধীৰে আগবাঢ়ি গৈ এই লক্ষ্যত উপনীত হ’ব পাৰি।
অতিৰিক্ত আয়ৰ কথা ভাবিলে বহুতে প্ৰথমে মূলধনৰ অভাৱৰ কথা চিন্তা কৰে। কিন্তু সকলো আয়ৰ উৎসৰ বাবে বৃহৎ বিনিয়োগৰ প্ৰয়োজন নহয়। বহু ক্ষেত্ৰত নিজৰ জ্ঞান, দক্ষতা, কৰ্ম-অভিজ্ঞতা আৰু সৃষ্টিশীলতাই আটাইতকৈ মূল্যৱান সম্পদ হিচাপে কাম কৰে। সেয়ে প্ৰথমে নিজৰ শিক্ষাগত যোগ্যতা, ভালদৰে কৰিব পৰা কাম, উপলব্ধ সঁজুলি, অতিৰিক্ত কামৰ বাবে থকা সময় আৰু নতুন দক্ষতা শিকাৰ সামৰ্থ্য মূল্যায়ন কৰা উচিত। লগতে নিজৰ অঞ্চলত কোনবোৰ সামগ্ৰী বা সেৱাৰ চাহিদা আছে, সেই বিষয়েও জানিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে। এই আত্মবিশ্লেষণে উপযুক্ত আয়ৰ পথ বাছনি কৰাত সহায় কৰে।
নিজৰ দক্ষতা ব্যৱহাৰ কৰি অতিৰিক্ত আয় সৃষ্টি কৰাটো এটা বাস্তৱসন্মত উপায়। উদাহৰণস্বৰূপে, বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ঘৰত পঢ়োৱা, অনলাইন টিউচন, ভাষা শিক্ষা, কম্পিউটাৰ প্ৰশিক্ষণ, অনুবাদ, লিখনি প্ৰস্তুত কৰা, ডিজাইন, ভিডিঅ’ সম্পাদনা, ফটোগ্ৰাফী আৰু হিচাপ-নিকাচৰ দৰে কাম সীমিত মূলধনেৰে আৰম্ভ কৰিব পাৰি। ধৰা হওক, এজন ব্যক্তিয়ে পাঁচজন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰতিমাহে ৫০০ টকাকৈ পঢ়ায়। তেন্তে তেওঁৰ মাহিলি অতিৰিক্ত আয় হ’ব ২,৫০০ টকা। আৰম্ভণিতে এই পৰিমাণ সৰু যেন লাগিলেও অভিজ্ঞতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কামৰ পৰিসৰো বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। একেদৰে ৰন্ধন, চিলাই, হস্তশিল্প বা খেতিৰ অভিজ্ঞতাকো উপাৰ্জনৰ সুযোগলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি।
বৰ্তমান সময়ত স্মাৰ্টফোন কেৱল যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়; ই শিক্ষা, ফ্ৰীলান্সিং, ডিজিটেল সেৱা, অনলাইন বিপণন আৰু বিষয়বস্তু সৃষ্টিৰো এক উপযোগী আহিলা। ৰন্ধন, কৃষি, স্থানীয় সংস্কৃতি, শিক্ষা, ভ্ৰমণ বা প্ৰযুক্তিৰ বিষয়ে জ্ঞান থকা ব্যক্তিয়ে ভিডিঅ’ আৰু লিখনিৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিজ্ঞতা আনৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰিব পাৰে। স্থানীয় ব্যৱসায়ীসকলেও সামাজিক মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ পৰিচিতি বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। অৱশ্যে অনলাইন মাধ্যমৰ পৰা তৎক্ষণাত আয় হ’ব বুলি আশা কৰা উচিত নহয়। নিয়মিতভাৱে মানসম্পন্ন বিষয়বস্তু প্ৰস্তুত কৰা, গ্ৰাহক বা দৰ্শকৰ আস্থা অৰ্জন কৰা আৰু ধৈৰ্যসহকাৰে কাম কৰি যোৱা প্ৰয়োজন। সেয়ে ডিজিটেল মাধ্যমক তাৎক্ষণিক উপাৰ্জনৰ নিশ্চিত পথ হিচাপে নহয়, বৰং দীৰ্ঘম্যাদী সম্ভাৱনা হিচাপে বিবেচনা কৰাটো অধিক বাস্তৱিক।
ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিবলৈ সদায় ডাঙৰ দোকান বা বৃহৎ মূলধনৰ প্ৰয়োজন নহয়। ঘৰুৱা খাদ্যসামগ্ৰী, টিফিন সেৱা, চিলাই-কাটাই, হস্তনিৰ্মিত সামগ্ৰী, কৃষিজাত সামগ্ৰী, স্থানীয় সামগ্ৰীৰ পুনৰ বিক্ৰী আৰু ম’বাইল বা কম্পিউটাৰ মেৰামতিৰ দৰে কাম সৰু পৰিসৰত আৰম্ভ কৰিব পাৰি। কিন্তু বিনিয়োগ কৰাৰ আগতে বজাৰৰ চাহিদা পৰীক্ষা কৰাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কোনোবাই ঘৰত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি বিক্ৰী কৰিব বিচাৰিলে প্ৰথমে সীমিত পৰিমাণত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি গ্ৰাহকৰ সঁহাৰি পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। চাহিদা আৰু লাভৰ সম্ভাৱনা সন্তোষজনক হ’লে পৰৱৰ্তী সময়ত ব্যৱসায়ৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। এইদৰে আৰম্ভণিতে সম্ভাৱ্য ক্ষতি কমোৱাৰ লগতে গ্ৰাহকৰ প্ৰকৃত প্ৰয়োজনো বুজিব পাৰি।
নতুন ব্যৱসায় বাছনি কৰোঁতে কেৱল জনপ্ৰিয় কামৰ পিছত দৌৰাৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ অঞ্চলৰ সমস্যাবোৰ চিনাক্ত কৰাটো অধিক ফলপ্ৰসূ। কোনো গাঁও বা সৰু চহৰত ভাল শিক্ষক, কম্পিউটাৰ সেৱা, খাদ্য যোগান, কৃষি-সহায়তা, যাতায়াত বা কাৰিকৰী সেৱাৰ চাহিদা থাকিব পাৰে। মানুহৰ সমস্যা সমাধান কৰিব পৰা সামগ্ৰী বা সেৱাই বজাৰত মূল্য সৃষ্টি কৰে।
কম আয় কৰা ব্যক্তিৰ বাবে একেলগে কেইবাটাও নতুন কাম আৰম্ভ কৰাটো সদায় উপযুক্ত নহয়। ইয়াৰ ফলত সময়, মনোযোগ আৰু আৰ্থিক সম্পদ বিভিন্ন দিশত বিভক্ত হৈ পৰিব পাৰে। সেয়ে প্ৰথমে বৰ্তমানৰ মূল আয়ৰ উৎসটো সুৰক্ষিত কৰি এটা অতিৰিক্ত আয়ৰ পথ বাছি লোৱা উচিত। সেই কামটো স্থিৰ আৰু লাভজনক হ’লে পৰৱৰ্তী সম্ভাৱনাৰ কথা ভাবিব পাৰি। এই প্ৰক্ৰিয়াটো এনেদৰে আগবঢ়াব পাৰি—আয়, সঞ্চয়, দক্ষতা বৃদ্ধি, অতিৰিক্ত আয় আৰু পৰিকল্পিত বিস্তাৰ।
অতিৰিক্ত আয়ৰ সম্পূৰ্ণ ধন খৰচ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াৰ এটা অংশ নিয়মিতভাৱে সঞ্চয় কৰিলে জৰুৰীকালীন পুঁজি গঢ়ি উঠিব পাৰে। অসুস্থতা, চাকৰি হেৰুওৱা বা অপ্ৰত্যাশিত পাৰিবাৰিক ব্যয়ৰ সময়ত এই সঞ্চয়ে সহায় কৰিব পাৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত নিজৰ আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বিপদ গ্ৰহণৰ সামৰ্থ্য অনুসৰি উপযুক্ত সঞ্চয় বা বিনিয়োগৰ বিকল্প বিবেচনা কৰিব পাৰি।
নিজৰ ওপৰত বিনিয়োগ কৰাৰ অন্যতম উপায় হৈছে নতুন দক্ষতা আহৰণ কৰা। ডিজিটেল সাক্ষৰতা, ভাষাজ্ঞান, যোগাযোগ দক্ষতা, কম্পিউটাৰ, ডিজিটেল ডিজাইন, ভিডিঅ’ সম্পাদনা, বিপণন, প্ৰগ্ৰামিং আৰু বিভিন্ন কাৰিকৰী দক্ষতাৰ মাজৰ পৰা নিজৰ আগ্ৰহ, যোগ্যতা আৰু বজাৰৰ চাহিদাৰ সৈতে খাপ খোৱা ক্ষেত্ৰ বাছি ল’ব পাৰি। নিজকে প্ৰশ্ন কৰিব পাৰি—আগন্তুক ছয় মাহত মই কোনটো দক্ষতা শিকিব পাৰোঁ, যাৰ বাবে কোনোবাই মোক ধন দিবলৈ আগ্ৰহী হ’ব?
ইয়াৰ লগতে সময়ৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনাও জৰুৰী। নিয়মীয়া চাকৰি বা ব্যৱসায়ৰ পিছত সন্ধিয়াৰ কিছু সময় বা সপ্তাহান্তৰ সময় অতিৰিক্ত কামৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কিন্তু অধিক উপাৰ্জনৰ লক্ষ্যত স্বাস্থ্য, বিশ্ৰাম আৰু পৰিয়ালক অৱহেলা কৰা উচিত নহয়। লক্ষ্য হ’ব লাগে অধিক ঘণ্টা কাম কৰা নহয়, বৰং উপলব্ধ সময়ক অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা।
প্ৰতিটো আয়ৰ উৎসৰ পৰা হোৱা উপাৰ্জন, খৰচ, লাভ আৰু ব্যয় হোৱা সময়ৰ হিচাপ নিয়মিতভাৱে ৰখা উচিত। ইয়াৰ বাবে এখন সাধাৰণ বহী বা ম’বাইলৰ নোটেই যথেষ্ট। কেৱল মুঠ আয়ৰ পৰিমাণ চাই কোনো কামৰ সফলতা নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি; প্ৰকৃত লাভ আৰু ব্যয় হোৱা সময়ো বিবেচনা কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, অধিক আয় দিয়া কাম এটাত যদি খৰচ আৰু সময় দুয়োটাই বেছি হয়, তেন্তে কম আয় দিয়া কিন্তু কম খৰচৰ আন এটা কাম অধিক লাভজনক হ’ব পাৰে।
আনহাতে, ‘কম সময়ত অধিক ধন’, ‘নিশ্চিত লাভ’ বা ‘পৰিশ্ৰম নকৰাকৈ অনলাইন আয়’ৰ দৰে প্ৰতিশ্ৰুতিৰ প্ৰতি সাৱধান হোৱা প্ৰয়োজন। কোনো আঁচনি বা বিনিয়োগত ধন বিনিয়োগ কৰাৰ আগতে ইয়াৰ পৰিচালনা, বিশ্বাসযোগ্যতা, সম্ভাৱ্য বিপদ আৰু লুকাই থকা মাচুলৰ বিষয়ে জানিব লাগে। স্থায়ী আয় সাধাৰণতে দক্ষতা, পৰিশ্ৰম, সময় আৰু দায়িত্বশীল সিদ্ধান্তৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
অতিৰিক্ত আয়ৰ কামে ভৱিষ্যতে নতুন কেৰিয়াৰৰ দুৱাৰো মুকলি কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, বন্ধুৰ বাবে ভিডিঅ’সম্পাদনা কৰি আৰম্ভ কৰা কামটো পিছলৈ নিয়মীয়া সেৱালৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব পাৰে। একেদৰে, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পঢ়োৱাৰ পৰা অনলাইন শিক্ষাদান বা শিক্ষামূলক বিষয়বস্তু সৃষ্টি কৰাৰ সুযোগ আহিব পাৰে। ঘৰুৱাভাৱে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ অভিজ্ঞতাই টিফিন সেৱা বা ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ ৰূপ ল’ব পাৰে। সেয়ে অতিৰিক্ত আয়ৰ কামক কেৱল বৰ্তমানৰ উপাৰ্জন হিচাপে নহয়, ভৱিষ্যতৰ সম্ভাৱনা হিচাপেও চোৱা উচিত।
এই যাত্ৰাত পৰিয়ালৰ সহযোগিতাও গুৰুত্বপূৰ্ণ। নতুন কাম আৰম্ভ কৰাৰ আগতে সময়, বিনিয়োগ, দায়িত্ব আৰু সম্ভাৱ্য বিপদৰ বিষয়ে পৰিয়ালৰ সৈতে আলোচনা কৰা ভাল। সীমিত আয়ৰ পৰিয়ালত বৃহৎ ঋণ লৈ অচিনাকি ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাতকৈ সৰু পৰিসৰত পৰীক্ষা কৰাটো অধিক বিচক্ষণ সিদ্ধান্ত।
আৰ্থিক স্বাৱলম্বিতা কোনো একেদিনাই লাভ কৰিব পৰা লক্ষ্য নহয়; ই এক ধাৰাবাহিক প্ৰক্ৰিয়া। সকলোৰে আৰম্ভণিৰ পৰিস্থিতি একে নহ’লেও প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ হাতত কিবা নহয় কিবা সম্পদ থাকে—জ্ঞান, দক্ষতা, অভিজ্ঞতা, সময় বা সৃষ্টিশীলতা। এই সম্পদসমূহ চিনাক্ত কৰি সঠিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিলে নতুন উপাৰ্জনৰ পথ সৃষ্টি কৰিব পাৰি।
মাহে অতিৰিক্ত ২,০০০ টকা উপাৰ্জন কৰাটো সৰু যেন লাগিব পাৰে, কিন্তু বছৰত ই ২৪,০০০ টকালৈ পৰিণত হয়। পিছলৈ আন এটা আয়ৰ উৎস যোগ হ’লে এই পৰিমাণ আৰু বৃদ্ধি পাব পাৰে। সৰু আৰম্ভণিৰ মূল্য সেয়েহে কেৱল টকাৰ পৰিমাণত সীমাবদ্ধ নহয়; ই নিজৰ দক্ষতাৰে মূল্য সৃষ্টি কৰাৰ আত্মবিশ্বাসো গঢ়ি তোলে।
আৰ্থিক স্থিৰতাৰ বাবে নিজৰ সামৰ্থ্য চিনাক্ত কৰা, বজাৰৰ চাহিদা বুজা, নতুন দক্ষতা আহৰণ কৰা, কম বিপদৰ পৰা আৰম্ভ কৰা, আয়ৰ হিচাপ ৰখা আৰু নিয়মিত সঞ্চয় কৰাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলা অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। ডাঙৰ সুযোগৰ বাবে অপেক্ষা নকৰি এটা দক্ষতা চিনাক্ত কৰা উচিত, উপযুক্ত সুযোগ বাছি লোৱা উচিত, সৰু পৰিসৰত আৰম্ভ কৰা উচিত আৰু ধৈৰ্যসহকাৰে আগবাঢ়ি যোৱা উচিত। আজিৰ সৰু পদক্ষেপেই কাইলৈৰ আৰ্থিক স্বাৱলম্বিতাৰ ভেটি স্থাপন কৰিব পাৰে।