মাজুলী: অসমৰ ভূখণ্ড
নিৰঞ্জন ঠেঙাল
গোলাঘাট, টেঙানী
অসম ইতিহাসৰ অন্য এক গৌৰৱচিহ্ন হ’ল পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ বুকুত অৱস্থিত নদী দ্বীপ হিচাপে সৰ্বত্ৰে পৰিচিত মাজুলী। ভৌগোলিক আকৰ্ষণৰ এক পৰ্যতন স্থলী এই মাজুলী কেৱল নদী দ্বীপেই নহয়, অসমৰ এখন জিলাও। মাজুলী নদী দ্বীপ অসমীয়া নৱ-বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ হৃদপিণ্ডস্বৰূপ। মাজুলীক জিলা হিচাপে অসম চৰকাৰে ২০১৬ বৰ্ষত স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। যাৰ বাবে ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো জিলা দ্বীপ হিচাপে ইতিহাস সৃষ্টি কৰিছিল। ভৌগোলিক পৰিৱেশ ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ (বিশেষকৈ ১৮ শতিকাৰ ডাঙৰ ভূমিকম্পৰ পৰৱৰ্তী সময়ত) গতিপথৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত এই দ্বীপটোৰ সৃষ্টি হৈছিল। দক্ষিণে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু উত্তৰে সোৱণশিৰী তথা খেৰকুটিয়া সুঁতিৰে আবৃত মাজুলী সেউজীয়া প্ৰকৃতি, বিল আৰু সূৰ্যাস্তৰ মনোৰম দৃশ্যৰ বাবে জনাজাত। মাজুলী বুলিলে সত্ৰ অন্যতম এক প্ৰাণকেন্দ্ৰ। যাৰ নিদৰ্শনৰ হেতু প্ৰত্যেক বছৰেই অত্যধিক পৰ্যতকৰ সমাগম দেখিবলৈ পোৱা যায়।
সত্ৰসমূহ: আধ্যাত্মিক আৰু সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ সত্ৰসমূহ হ’ল ১৫-১৬ শতিকাত মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত অনন্য বৈষ্ণৱ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান। এইবোৰ কেৱল ধৰ্মীয় স্থানেই নহয়, বৰঞ্চ কলা, সংগীত আৰু শিক্ষাৰো কেন্দ্ৰবিন্দু।
গাঁথনি: প্ৰতিখন সত্ৰৰে ‘নামঘৰ’ নামৰ এটা ডাঙৰ প্ৰাৰ্থনা গৃহ থাকে, য’ত ভক্তসকলে সমজুৱা প্ৰাৰ্থনা আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ বাবে সমবেত হয়।
সত্ৰীয়া জীৱন: অনেক সত্ৰ (উদাসীন সত্ৰ নামেৰে পৰিচিত) হ’ল আজীৱন অবিবাহিত থকা ‘ভকত’সকলৰ বাসস্থান, যিসকলে ‘হাটী’ নামৰ কোঠালীবোৰত বাস কৰে। তেওঁলোকে প্ৰাৰ্থনা আৰু পৰম্পৰাগত কলাসমূহ সংৰক্ষণৰ বাবে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰে।
কলাৰ সংৰক্ষণ: প্ৰতিখন সত্ৰৰে এক সুকীয়া বৈশিষ্ট্য আছে। উদাহৰণস্বৰূপে:
আউনীআটী সত্ৰ: প্ৰাচীন পুথি, অলংকাৰ আৰু ঐতিহাসিক সামগ্ৰীৰ বাবে বিখ্যাত।
কমলাবাৰী সত্ৰ: কলা, সংস্কৃতি আৰু শাস্ত্ৰীয় সত্ৰীয়া নৃত্যৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ।
চামগুৰি সত্ৰ: ‘ভাওনা’ত ব্যৱহৃত মুখাশিল্পৰ বাবে এই সত্ৰ বিশ্ববিখ্যাত।
এই সত্ৰসমূহতেই সত্ৰীয়াৰ এক উন্মুক্ত বিবৰণ আছে। যাৰ প্ৰচাৰ এতিয়া বিশ্বব্যাপী পৰিছে তেনে সত্ৰীয়া নৃত্যৰ জন্মস্থান মাজুলী। জনজীৱন আৰু জীৱনশৈলী মাজুলী বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ এক মিলনভূমি, য’ত ঘাইকৈ মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ লগতে দেউৰী, সোণোৱাল কছাৰী আৰু কোচ-ৰাজবংশী লোকসকলে বাস কৰে।
গৃহ নিৰ্মাণ: বছৰেকীয়া বানপানীৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ বহু লোকে ‘চাং ঘৰ’ত (বাঁহৰ খুঁটিৰ ওপৰত সজা ঘৰত) বাস কৰে। আৰু বানৰ সময়ত হোৱা দুৰ্যোগৰ পৰা অলপ হ’লেও সকাহ পাই।
কৃষি: ইয়াৰ মাটি অতি সাৰুৱা। কাৰণ বাৰ্ষিক বানৰ ফলত তাত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পলস পৰি ৰয়,যিয়ে সাৰৰ যোগান ধৰে।। কৃষকসকলে কোনো ধৰণৰ ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগ নকৰাকৈ প্ৰায় ১০০ তকৈও অধিক জাতৰ ধান খেতি কৰে।
হস্তশিল্প: মাজুলী ইয়াৰ সুন্দৰ হস্ততাঁত শিল্প (বিশেষকৈ মিচিং বস্ত্ৰ)।
উৎসৱ আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য মাজুলীৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱ হ’ল নৱেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা ‘ৰাস লীলা’। এই সময়ত গোটেই দ্বীপটো এটা মঞ্চত পৰিণত হয়, য’ত নৃত্য আৰু নাটকৰ জৰিয়তে ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ জীৱনক উদযাপন কৰা হয়। মাজুলীৰ অন্য এক নাম “ৰাস” বিশেষ। য’ত ভগৱানৰ অৱতাৰক সাৱলীলভাৱে উপস্থাপন কৰা হয়। প্ৰকৃতিপ্ৰেমীসকলৰ বাবেও মাজুলী এক স্বৰ্গৰাজ্য। ই হাড়গিলা আৰু চাইবেৰিয়ান ক্ৰেন আদিকে ধৰি বহুতো পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ বাসস্থান, যাৰ বাবে ইয়াত পক্ষী নিৰীক্ষণৰ এক সুন্দৰ সুযোগ থাকে। লগতে সূৰ্যাস্ত অন্যতম। গৰাখহনীয়াৰ ভাবুকি অপাৰ সৌন্দৰ্য্য থকা সত্ত্বেও মাজুলী গৰাখহনীয়াৰ তীব্ৰ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে। প্ৰতি বছৰে বাৰিষা ব্ৰহ্মপুত্ৰই দ্বীপটোৰ বুজন অংশ উটুৱাই লৈ যায়। যোৱা শতিকাটোত ইয়াৰ মাটিকালি বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে, যাৰ বাবে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰিবলৈ বিশ্বজুৰি আহ্বান জনোৱা হৈছে।
শেষত , মাজুলী কেৱল এখন ভূখণ্ড নহয়; ই অসমৰ ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ এক জীৱন্ত সংগ্ৰহালয়। ই এক সৰল আৰু আধ্যাত্মিক জীৱনশৈলীৰ প্ৰতীক যিটো আধুনিক যুগত বিৰল। মাজুলীক ৰক্ষা কৰা মানে কেৱল এটা দ্বীপক ৰক্ষা কৰা নহয়, বৰঞ্চ এটা সমগ্ৰ সভ্যতাক ৰক্ষা কৰা,সত্ৰীয়াকে আদি কৰি সংস্কৃতিক ৰক্ষা কৰা হ’ব।