ফাগুন: ৰঙৰ ঋতু আৰু প্ৰকৃতিৰ হাঁহি
কানুপ্ৰিয়া ডেকা
স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অসমীয়া বিভাগ
বৰপেটা, হাউলী
ফাগুন বুলিলে আমাৰ মনত প্ৰথমে ভাহি উঠে ৰঙৰ এখন জগত। শীতৰ স্নিগ্ধ, কেতিয়াবা কুহুমীয়া নিস্তব্ধতাক বিদায় জনাই ফাগুনে প্ৰকৃতিক নতুন ৰূপত সজাই তোলে। এই ঋতুটো কেৱল পঞ্জিকাৰ এটা মাহ নহয়, ই হৈছে উলাহ, সজীৱতা আৰু নতুন আশাৰ এক উজ্জ্বল প্ৰতীক। সেউজীয়া কুঁহিপাত, পলাশ-শিমলুৰ ৰঙা-কমলা ফুল, আৰু মিঠা উষ্ণ বতাহ—এই সকলো মিলি ফাগুনক সঁচাকৈয়ে “ৰঙৰ ঋতু” বুলি ক’বলৈ বাধ্য কৰে।
শীতৰ শেষভাগত গছ-লতাবোৰ যেন কিছুদিনৰ বাবে নিস্তব্ধ হৈ থাকে। পাত সৰি যোৱা ডালবোৰত এক প্ৰকাৰৰ শূন্যতা দেখা যায়। কিন্তু ফাগুন আহিলেই সেই শূন্যতা পূৰণ হয়। ডালত ডালত নতুন কুঁহিপাত গজে, সেউজীয়া ৰঙেৰে বন-বনানী ভৰি উঠে। পলাশ আৰু শিমলুৰ ফুলে গছবোৰক অগ্নিৰ দৰে জ্বলাই তোলে। এই ৰঙবোৰে কেৱল চকুতেই নহয়, মনতো উষ্ণতা আনে। যেন প্ৰকৃতিয়ে নিজেই হাঁহি উঠিছে।
ফাগুনক “প্ৰকৃতিৰ হাঁহি” কোৱাৰ মূল কাৰণ এই সজীৱতা। বতাহত থাকে এক বিশেষ সুৰভি। গছৰ ফুলৰ মিঠা গন্ধে পৰিবেশটো মুগ্ধ কৰে। পখিলাবোৰ ফুলে-ফুলে উৰি ফুৰে, মৌমাখিবোৰ ব্যস্ত হৈ পৰে। পখিলাৰ পাখিত ৰঙৰ খেলা দেখা যায়। আকাশখনো যেন আগতকৈ অধিক নীলা আৰু স্পষ্ট লাগে। এই সকলোবোৰ মিলি ফাগুনৰ দিনবোৰক এক সপোনময় ৰূপ দিয়ে।
অসমীয়া সমাজত ফাগুনৰ বিশেষ স্থান আছে। এই সময়ছোৱাত ৰঙালী বিহুৰ আগমনী ধ্বনি শুনা যায়। গাঁওবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে বিহুৰ গীত অনুশীলন কৰে। ঢোল, পেঁপা, গগনা আদিৰ সুৰেৰে পৰিবেশ উলাহেৰে ভৰি উঠে। ফাগুনৰ বতাহত সেই সুৰবোৰে এক বিশেষ আবেগ জগাই তোলে। বিহু কেৱল এটা উৎসৱ নহয়; ই হৈছে মিলন, আনন্দ আৰু ঐক্যৰ প্ৰতীক। ফাগুন এই উলাহৰ সূচনা কৰে।
ফাগুনে মানুহৰ মনতো গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। শীতৰ দিনবোৰত যি আলস্য আৰু নিস্তব্ধতা থাকে, ফাগুন আহিলেই সেয়া আঁতৰাই যায়। নতুন কাম আৰম্ভ কৰাৰ বাবে এই সময়টো অত্যন্ত উপযোগী বুলি গণ্য কৰা হয়। কৃষিজীৱী সমাজত এই সময়ছোৱাত পথাৰসমূহো নতুন সপোনেৰে ভৰি উঠে। ধান কটা শেষ, এতিয়া আগন্তুক বীজ ৰোপনৰ প্ৰস্তুতি। প্ৰকৃতি আৰু মানুহৰ জীৱন একে সুৰত আগবাঢ়ে।
ফাগুন মানেই প্ৰেমৰ ঋতু বুলিও কোৱা হয়। প্ৰকৃতিৰ সজীৱতা মানুহৰ অন্তৰতো নতুন অনুভৱৰ জন্ম দিয়ে। কবি-সাহিত্যিকসকলে ফাগুনক লৈ অসংখ্য কবিতা, গীত আৰু গল্প ৰচনা কৰিছে। পলাশৰ ৰঙা ফুলক বহুতে প্ৰেমৰ প্ৰতীক হিচাপে চায়। ফাগুনৰ মিঠা বতাহত ডেকা-গাভৰুৰ মন সপোনেৰে ভৰি উঠে। কিন্তু এই প্ৰেম কেৱল ব্যক্তিগত নহয়; ই জীৱন আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি এক গভীৰ ভালপোৱাৰ প্ৰকাশ।
চহৰ আৰু গাঁও—দুয়ো ঠাইতেই ফাগুনৰ ৰূপ ভিন্ন ভিন্ন ধৰণে দেখা যায়। গাঁৱত পলাশ-শিমলুৰে ৰঙীন পথাৰ, বিহুৰ গীতৰ ধ্বনি আৰু প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য অধিক স্পষ্ট। চহৰত যদিও কংক্ৰিটৰ ঘৰ-বিল্ডিঙৰ মাজত প্ৰকৃতিৰ স্থান কম, তথাপিও উদ্যান, পথৰ কাষৰ গছ আৰু আকাশৰ ৰঙেৰে ফাগুনৰ উপস্থিতি অনুভৱ কৰিব পাৰি। অৰ্থাৎ, ফাগুনক ৰোধ কৰিব নোৱাৰি; ই সকলো ঠাইতে নিজৰ হাঁহি বিলায়।
ফাগুনে আমাক এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা দিয়ে—পৰিৱৰ্তন জীৱনৰ অংশ। শীতৰ দৰে কেতিয়াবা জীৱনতো কঠিন সময় আহে। কিন্তু সেই সময় চিৰস্থায়ী নহয়। তাৰ পিছত ফাগুন আহে, নতুন পাতা গজে, ফুল ফুলি উঠে। সেয়েহে ফাগুন আশা আৰু পুনর্জন্মৰ প্ৰতীক। ই আমাক সাহস দিয়ে যে যিমানেই দুখ আহক, তাৰ পিছত নিশ্চয় সুখ আহিব।
সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰতো ফাগুনৰ বিশেষ প্ৰভাৱ আছে। বহু গীতত ফাগুনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। কবিসকলে ফাগুনক লৈ প্ৰকৃতিৰ ৰূপ, প্ৰেমৰ অনুভৱ আৰু জীৱনৰ দৰ্শন প্ৰকাশ কৰিছে। চিত্ৰশিল্পীসকলে পলাশৰ ৰঙা ফুল আৰু সেউজীয়া বনানীৰ ছবি আঁকি ফাগুনৰ সৌন্দৰ্য কাগজত ধৰি ৰাখিছে। অৰ্থাৎ, ফাগুন কেৱল ঋতু নহয়; ই সৃষ্টিশীলতাৰ অনুপ্ৰেৰণা।
ফাগুনৰ আন এটা বিশেষ দিশ হৈছে পৰিবেশৰ লগত আমাৰ সম্পৰ্ক। এই ঋতুত প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্য উপভোগ কৰি আমি উপলব্ধি কৰোঁ যে পৰিবেশ সংৰক্ষণ কিমান গুৰুত্বপূৰ্ণ। যদি বন-জংঘল নাথাকে, পলাশ-শিমলুৰ গছ কটা যায়, তেন্তে ফাগুনৰ এই ৰঙবোৰো নোহোৱা হৈ যাব। সেয়েহে ফাগুন আমাক প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষাৰ কথা স্মৰণ কৰাই দিয়ে।ফাগুন সঁচাকৈয়ে ৰঙৰ ঋতু আৰু প্ৰকৃতিৰ হাঁহি। ই আমাৰ জীৱনত আনন্দ, সজীৱতা আৰু নতুন আশাৰ বাণী আনে। পলাশৰ ৰঙা ফুল, সেউজীয়া কুঁহিপাত, বিহুৰ গীত আৰু মিঠা বতাহ—এই সকলোবোৰ মিলি ফাগুনক অনন্য কৰি তোলে। শীতৰ নিস্তব্ধতাৰ পিছত যেতিয়া ফাগুন আহে, তেতিয়া প্ৰকৃতি যেন হাঁহি উঠে আৰু আমাকো হাঁহিবলৈ শিকায়।
ফাগুন সেয়েহে কেৱল এটা ঋতু নহয়—ই হৈছে জীৱনৰ এক উজ্জ্বল উৎসৱ, যিয়ে প্ৰতিবছৰে আমাৰ মনত নতুন সপোন আৰু আশাৰ ৰঙেৰে এখন নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰে।
ফাগুনৰ ৰঙৰ মাজত এক গভীৰ দাৰ্শনিক অৰ্থো লুকাই থাকে। শীতত যিবোৰ গছ একেবাৰে নিঃসহায় যেন লাগে, ফাগুন আহিলেই সিহঁত পুনৰ জীৱন্ত হৈ উঠে। এই দৃশ্য আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে জীৱনত যিমানেই বাধা আহক, সেয়া স্থায়ী নহয়। সময়ৰ সোঁতে সকলো সলনি হয়। যেনেকৈ শীতৰ নিস্তব্ধতাৰ পিছত ফাগুন আহে, তেনেকৈ দুখৰ পিছতো সুখ আহে। এই শিক্ষাই ফাগুনক কেৱল সৌন্দৰ্যৰ নহয়, আশা আৰু ধৈৰ্যৰো ঋতু কৰি তোলে।
ফাগুনৰ প্ৰভাৱ কেৱল প্ৰকৃতি আৰু মানুহৰ মনতেই সীমাবদ্ধ নহয়; ই সামাজিক জীৱনতো গভীৰভাৱে প্ৰতিফলিত হয়। গাঁৱত এই সময়ত সমূহীয়া অনুষ্ঠান, নাম-প্ৰসঙ্গ, গীত-নৃত্য আদিয়ে সমাজক একত্ৰিত কৰে। মানুহে একেলগে বহি গান গায়, হাসে-খেলে আৰু সম্পৰ্কবোৰ অধিক দৃঢ় কৰে। ফাগুন যেন মিলনৰ এক উপলক্ষ। এই মিলনেই সমাজক শক্তিশালী কৰে।
শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবেও ফাগুন এক বিশেষ সময়। পৰীক্ষাৰ চাপৰ মাজতো প্ৰকৃতিৰ এই সজীৱতা মনত এক ধৰণৰ শান্তি আনে। গছৰ কুঁহিপাত, পখিলাৰ উৰাণ, আৰু মিঠা বতাহে মনটো সতেজ কৰি তোলে। মন সতেজ থাকিলে চিন্তাও স্পষ্ট হয়। সেয়েহে ফাগুনক বহুতে “সৃষ্টিৰ ঋতু” বুলিও কয়, কাৰণ এই সময়ত চিন্তা-ভাবনা আৰু সৃষ্টিশীলতাই নতুন দিশ পায়।
ফাগুনত প্ৰকৃতিৰ ৰঙবোৰ বিশেষকৈ উজ্জ্বল হয়। পলাশৰ ৰঙা, শিমলুৰ কমলা, কপৌ ফুলৰ সেউজীয়া-হালধীয়া আদি ৰঙেৰে গছবোৰ যেন চিত্ৰশিল্পীৰ তুলি স্পৰ্শ কৰা এখন ছবি হৈ পৰে। সূৰ্যাস্তৰ সময়ত এই ৰঙবোৰ আকাশৰ সোনালী আভাৰ লগত মিশি এক অপূৰ্ব দৃশ্য সৃষ্টি কৰে। এনে সময়ত মনটো স্বাভাৱিকভাৱে কবিতাময় হৈ উঠে। বহু কবিয়ে ফাগুনক লৈ হৃদয়স্পৰ্শী কবিতা লিখিছে, কাৰণ এই ঋতুত অনুভৱৰ গভীৰতা বেছি অনুভৱ কৰা যায়।
ফাগুনৰ সৈতে জড়িত আছে কৃষিৰো বিশেষ দিশ। কৃষকসকলে পথাৰত আগন্তুক চাষৰ বাবে প্ৰস্তুতি লয়। মাটিৰ গন্ধ, বতাহৰ উষ্ণতা আৰু সূৰ্যৰ কোমল তাপ—এই সকলোবোৰ কৃষিৰ বাবে উপযোগী পৰিবেশ সৃষ্টি কৰে। কৃষকৰ আশা-আকাংক্ষা ফাগুনৰ লগত জড়িত থাকে। সেয়েহে এই ঋতু কেৱল সৌন্দৰ্যৰ নহয়, জীৱিকাৰো প্ৰতীক।
ফাগুনে আমাক পৰিবেশ সচেতন হ’বলৈও আহ্বান জনায়। যিমানেই উন্নতি নহওক কিয়, যদি আমি বন-জংঘল সংৰক্ষণ নকৰোঁ, তেন্তে ফাগুনৰ এই প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য ক্ৰমে হ্ৰাস পাব। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱত ঋতুচক্ৰৰ সলনি হোৱাটো আমাৰ বাবে চিন্তাৰ বিষয়। সেয়েহে ফাগুনৰ সৌন্দৰ্য উপভোগ কৰাৰ লগতে আমি প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে দায়িত্ব ল’ব লাগিব। গছ ৰোপণ, পানী সংৰক্ষণ আৰু পৰিবেশৰ প্ৰতি যত্ন লোৱাটো আমাৰ কৰ্তব্য।
ফাগুন হৈছে জীৱনৰ এক উজ্জ্বল অধ্যায়। ই প্ৰকৃতিক হাঁহিবলৈ শিকায়, মানুহক আশাবাদী হ’বলৈ শিকায় আৰু সমাজক একতাৰ সুৰত বান্ধে। ফাগুনৰ ৰঙবোৰ কেৱল বাহ্যিক সৌন্দৰ্য নহয়; ই আমাৰ অন্তৰৰো ৰঙ। শীতৰ পিছত ফাগুন আহে—এই সৰল সত্যটো জীৱনৰ গভীৰ দৰ্শন বহন কৰে।
এইদৰে ফাগুন সদায়েই থাকিব আমাৰ মনৰ মাজত—ৰঙৰ ঋতু হিচাপে, প্ৰকৃতিৰ হাঁহি হিচাপে, আৰু নতুন আশাৰ বাণী হিচাপে।