কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI)ৰ যুগতো মানুহৰ বিকল্প নোহোৱা কিছুমান পেছা
ড° বুলজিৎ বুঢ়াগোহাঁই
কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা তথা
মুৰব্বী, যান্ত্রিক অভিযান্ত্রিক বিভাগ,
অসম ডন বস্ক’ বিশ্ববিদ্যালয়
কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) দ্ৰুতগতিত শিক্ষা, চিকিৎসা, উদ্যোগ, প্ৰশাসন আদি বহু ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰিছে। তথ্য বিশ্লেষণ, স্বয়ংক্ৰিয় ব্যৱস্থা আৰু যান্ত্ৰিক কাৰ্য্যত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI)ই যথেষ্ট সাফল্য দেখুৱাইছে। তথাপিও কিছুমান পেছা আছে, যিবোৰক সম্পূৰ্ণৰূপে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI)ৰ দ্বাৰা সলনি কৰা এতিয়াও অতি কঠিন বা প্ৰায় অসম্ভৱ। এই পেছাবোৰত মানুহৰ অনুভূতি, সহানুভূতি, নৈতিক বিচাৰ, সৃষ্টিশীলতা, শাৰীৰিক দক্ষতা আৰু গভীৰ মানৱীয় সংযোগ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। শিক্ষক, চিকিৎসক, মনোবিজ্ঞানী, শিল্পী, সমাজকৰ্মী, খেলুৱৈ আৰু নেতৃত্বমূলক ব্যক্তিসকলৰ দৰে পেছাত মানৱ গুণেই মূল শক্তি।
সৃষ্টিশীল পেছাবোৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI)ই সহজে দখল কৰিব নোৱাৰে। শিল্পী, লেখক, কবি, সংগীতজ্ঞ, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক , ফেশ্বন ডিজাইনাৰ, অভিনেতা আদিয়ে নিজৰ জীৱন-অভিজ্ঞতা, অনুভৱ আৰু কল্পনাশক্তিৰ জৰিয়তে মৌলিক সৃষ্টি কৰে। কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই ছবি আঁকিব পাৰে, সংগীত ৰচনা কৰিব পাৰে বা লেখা প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে; কিন্তু সেয়া অধিকাংশ ক্ষেত্ৰতে বিদ্যমান তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা অনুকৰণমূলক সৃষ্টি। গভীৰ মানৱীয় অনুভূতি, সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা আৰু আত্মপ্ৰকাশৰ শক্তি এতিয়াও মানুহৰ এক বিশেষত্ব।
গভীৰ মানৱীয় সংযোগৰ প্ৰয়োজন থকা পেছাবোৰতো কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) ৰ সীমাবদ্ধতা স্পষ্ট। মনোবিজ্ঞানী, পৰামৰ্শদাতা, সমাজকৰ্মী, শিক্ষক—বিশেষকৈ শিশুশিক্ষা আৰু বিশেষ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত—কেৰিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা আৰু লাইফ ক’চসকলে মানুহৰ সূক্ষ্ম অনুভূতি বুজি সহানুভূতিশীলভাৱে কাম কৰিব লাগে। চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছসকলেও কেৱল ৰোগ নিৰ্ণয়েই নহয়, ৰোগীৰ মানসিক অৱস্থা বুজি আশ্বাস আৰু সাহস যোগাব লাগে। বিশ্বাস, সংবেদনশীলতা আৰু নৈতিক দায়িত্ব এই ক্ষেত্ৰসমূহত অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, যিবোৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই সম্পূৰ্ণৰূপে অনুকৰণ কৰিব নোৱাৰে।
যিবোৰ বৃত্তিত শাৰীৰিক দক্ষতা আৰু পৰিস্থিতিগত নমনীয়তাৰ প্ৰয়োজন হয়, সেইবোৰো কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা(AI)ৰ বাবে কঠিন। ইলেক্ট্ৰিচিয়ান, প্লাম্বাৰ, কাঠমিস্ত্ৰী, চেফ, পেৰামেডিকেল বা অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ কৰ্মচাৰীৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিটো দিনেই নতুন আৰু অনিশ্চিত পৰিস্থিতি আহে। তাত তাৎক্ষণিক সিদ্ধান্ত, বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত সমস্যা সমাধান আৰু শাৰীৰিক দক্ষতাৰ প্ৰয়োগ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিপদজনক পৰিস্থিতিত সাহস আৰু দায়িত্ববোধৰ প্ৰয়োজন হয়—যিবোৰ এতিয়াও কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই (AI)ৰ সীমাৰ বাহিৰত।
নেতৃত্ব আৰু কৌশলগত চিন্তাধাৰাৰ পেছাবোৰতো মানুহৰ গুৰুত্ব অক্ষুণ্ণ। উদ্যোগপতি, চিইঅ’, ৰাজনৈতিক নেতা বা শীৰ্ষ পৰিচালকে দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগী, অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু মূল্যবোধৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সিদ্ধান্ত ল’ব লাগে। নেতৃত্ব কেৱল পৰিসংখ্যা বা তথ্য বিশ্লেষণ নহয়; ই মানুহক অনুপ্ৰাণিত কৰা, দল গঠন কৰা আৰু বিশ্বাস সৃষ্টি কৰাৰ এক মানৱীয় প্ৰক্ৰিয়া। অনিশ্চিত আৰু জটিল পৰিৱেশত এই মানৱীয় গুণসমূহ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI)ই সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিস্থাপন কৰিব নোৱাৰে।
আইনী, ন্যায়িক আৰু নৈতিক ক্ষেত্ৰতো মানুহৰ বিচাৰ অতি প্ৰয়োজনীয়। বিচাৰক, উকীল, কূটনীতিবিদ বা তদন্তকাৰী সাংবাদিকসকলে পৰিস্থিতি, প্ৰমাণ আৰু মানৱীয় উদ্দেশ্য গভীৰভাৱে বিশ্লেষণ কৰি সিদ্ধান্ত লয়। কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই তথ্য বিশ্লেষণত সহায় কৰিব পাৰে, কিন্তু ন্যায়বোধ আৰু নৈতিক মূল্যায়নৰ চূড়ান্ত দায়িত্ব মানুহৰ হাততেই থাকে।
কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই সহায়ক হিচাপে বহু ক্ষেত্ৰত দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিব, সময় বচাব আৰু উৎপাদনশীলতা উন্নত কৰিব। তথাপিও অনুভূতি, সহানুভূতি, সৃষ্টিশীলতা, নৈতিক বিচাৰ আৰু জটিল সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতা মানুহৰ স্বাভাৱিক শক্তি। ভৱিষ্যতে মানুহ আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ সহাৱস্থান, সহযোগিতা আৰু সমন্বয়েই কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নতুন দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰিব; কিন্তু মূল্যবোধ আৰু দায়িত্বৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে মানুহেই থাকিব।