অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ ধাৰা আৰু ৰূপান্তৰ
কানুপ্ৰিয়া ডেকা
স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অসমীয়া বিভাগ
বৰপেটা, হাউলী
অসমীয়া সাহিত্যৰ বহল আকাশত ভৌতিক সাহিত্য এখন অতি বিশেষ কিন্তু অলপ অবহেলিত শাখা। ভয়, অজ্ঞাত, মৃত্যু, আত্মা, অদৃশ্য শক্তি—এইবোৰ কেবল ৰোমাঞ্চ বা আতংকৰ উৎস নহয়; ই মানুহৰ মনৰ গভীৰ আশংকা, অসন্তোষ, বেদনা আৰু অতীতৰ সোঁৱৰণিৰ সাহিত্যিক ৰূপ। অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যক কেৱল “ভূতৰ কাহিনী” বুলি সীমাবদ্ধ কৰিলে ইয়াৰ প্রকৃত মূল্য ধৰা নপৰে। ই আচলত সমাজ, মনোবিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতিৰ এক গুপ্ত দলিল।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ মূল শিপা অসমীয়া লোকবিশ্বাস আৰু লোককথাত বান্ধ খায় আছে। ডাইনী, প্ৰেতাত্মা, পিশাচ, বন-দেৱতা, পুৰণি গছৰ আত্মা, পুখুৰীৰ প্ৰেত—এই সকলোবোৰ অসমীয়া গ্ৰাম্য সংস্কৃতিত দীৰ্ঘদিন ধৰি বাস কৰি আহিছে। এইবোৰে মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ ভয় আৰু বিশ্বাসক আকাৰ দিয়ে। ককা-দেউতাৰ মুখে শুনা এই কাহিনীবোৰেই পাছলৈ লিখিত সাহিত্যৰ ৰূপ পায়।
এই সময়ছোৱাত ভৌতিকতা আছিল ধৰ্মীয় আৰু অলৌকিক বিশ্বাসৰ লগত জড়িত। ভূত-প্ৰেত মানে অশুভ শক্তি, পাপৰ ফল বা দেৱতাৰ অভিশাপ। মানুহে ভয় কৰিছিল, কিন্তু সেই ভয়ত এটা বিশ্বাসো আছিল।
উনবিংশ আৰু বিশ শতাব্দীৰ আৰম্ভণিত অসমীয়া সাহিত্যত ভৌতিক উপাদান লাহে লাহে প্ৰৱেশ কৰে। সেই সময়ৰ গল্পবোৰত ভূত আছিল বাস্তৱ সত্তা। লেখকে ভৌতিকতাৰ দ্বাৰা নৈতিক শিক্ষা দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল—পাপ কৰিলে ভূতৰ ৰূপে ঘূৰি আহিব, অন্যায় কৰিলে শাস্তি পোৱা যাব।
এই ধাৰাৰ ভৌতিকতা আছিল স্পষ্ট,আৰু বিশ্বাস-ভিত্তিক। পাঠকে ভয় কৰিছিল,কিন্তু সেই ভয় আছিল অলৌকিক শক্তিৰ প্ৰতি।
সময় বাগৰি যোৱাৰ লগে লগে অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যো সলনি হ’ল। শিক্ষাৰ বিস্তাৰ, বিজ্ঞানচিন্তা আৰু আধুনিক জীৱনৰ প্ৰভাৱে ভূতক বাহিৰৰ বস্তু নহয়, মানুহৰ মনৰ ভিতৰৰ ছাঁ হিচাপে চাবলৈ শিকালে।
এই পৰ্যায়ত ভৌতিকতা বাহিৰৰ ভূততকৈ ভিতৰৰ ভয়লৈ ঘূৰি আহে। নিসংগতা, দমন কৰা স্মৃতি, অপৰাধবোধ, অতীতৰ আঘাত—এইবোৰেই ভৌতিকতাৰ উৎস হৈ পৰে। কাহিনীত হয়তো ভূত নাথাকে, কিন্তু এক অদ্ভুত আতংক থাকে।
এইটো হৈছে অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ ৰূপান্তৰ—অলৌকিকৰ পৰা মনোবৈজ্ঞানিকলৈ।
আধুনিক অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যত সমাজৰ অন্ধকাৰ মুখ স্পষ্ট হৈ উঠে। নাৰী ওপৰত অত্যাচাৰ, যুদ্ধ, দৰিদ্ৰতা, অবিচাৰ—এইবোৰৰ পৰা জন্ম লোৱা বেদনাই ভৌতিক ৰূপ লয়।
বহু কাহিনীত আত্মা মানে কেৱল মৃত মানুহ নহয়; ই অন্যায়ৰ প্ৰতীক। যিজন ন্যায় নাপালে, যাৰ কণ্ঠ ৰোধ কৰা হ’ল—সেইজনেই আত্মা হৈ উভতি আহে। এইটো ভৌতিকতাৰ এক সামাজিক ৰূপ।
আজিৰ অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যত গ্ৰাম্য ভূত-পিশাচৰ ঠাইত আহিছে নগৰীয়া নিসংগতা। খালী ফ্লেট, লিফ্ট, হস্পিতাল, মোবাইল ফোন, কেমেৰা—এইবোৰেই নতুন ভৌতিক স্থান।
ভূত এতিয়া পুখুৰীৰ পৰা নাহে; হোৱাটছএপ মেছেজত আহে, CCTV কেমেৰাত ধৰা পৰে, বা বন্ধ কোঠাত অনুভৱ হয়। ই আধুনিক মানুহৰ একাকীত্ব আৰু বিচ্ছিন্নতাৰ প্ৰতীক।
আগতে পাঠকে ভৌতিক কাহিনী পঢ়ি কেৱল ভয় কৰিছিল। আজিৰ পাঠকে ভয়ৰ লগতে চিন্তা কৰে। ভূত মানে কি? ই কি আমাৰ ভিতৰৰ আতংক? ই কি সমাজৰ দোষ?
এই পৰিবর্তনেই অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যক অধিক গভীৰ আৰু সাহিত্যিক কৰিছে।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য এক দীঘল যাত্ৰাৰ ফল—লোকবিশ্বাসৰ ভূতৰ পৰা আধুনিক মনস্তাত্ত্বিক ছাঁলৈ। ইয়াত কেৱল ভয় নহয়; আছে মানুহৰ আত্মাৰ কণ্ঠ, সমাজৰ অন্ধকাৰ দিশ আৰু সময়ৰ চিহ্ন।
আজিৰ ভৌতিক সাহিত্যত ভূতকৈও ভয়ংকৰ হৈছে মানুহ নিজেই—তাৰ লুকোৱা বেদনা, স্মৃতি আৰু অপৰাধবোধ। এই ৰূপান্তৰেই অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যক কেৱল বিনোদন নহয়, এক গম্ভীৰ সাহিত্যিক ধাৰালৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য যিমানেই আধুনিক হওক, ইয়াৰ মূল শিপা এতিয়াও লোকসংস্কৃতিত গাঁথি আছে। আজিও বহু লেখকে ডাইনী, তান্ত্ৰিক, ওজা, বনদেৱী, নদীৰ আত্মা আদি চৰিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে। এইবোৰ কেৱল ভয় দেখুৱাবলৈ নহয়, ই অসমীয়া সমাজৰ বিশ্বাস–অবিশ্বাসৰ এক প্ৰতিফলন।
লোকগাঁথা, ভাওনা, নাম-কীৰ্তন, পুৰণি কাহিনী—এইবোৰৰ মাজত যি অদৃশ্য জগত আছে, সেয়াই ভৌতিক সাহিত্যৰ মালা। আধুনিক লেখকে এই লোকবিশ্বাসক নতুন দৃষ্টিকোণৰ পৰা চায়। আগতে যিটো অলৌকিক বুলি ধৰা হৈছিল, এতিয়া তাক মানসিক, সামাজিক বা ঐতিহাসিক পটভূমিত ব্যাখ্যা কৰা হয়।
অসমীয়া ভৌতিক কাহিনীত নাৰী চৰিত্ৰ বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে। আগতে নাৰী আত্মা মানে সাধাৰণতে ভুক্তভোগী—অন্যায়, হত্যাকাণ্ড, প্ৰেমভংগৰ শিকাৰ। সেয়ে তেওঁলোক ভূত হৈ উভতি আহে।
কিন্তু আধুনিক ভৌতিক সাহিত্যত এই নাৰী আত্মাই কেৱল কন্দি নাথাকে; সিহঁত প্ৰশ্ন কৰে, প্ৰতিবাদ কৰে, অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে থিয় হয়। এইটো এক ডাঙৰ ৰূপান্তৰ। ভৌতিকতাৰ মাজেৰে লেখকে নাৰীৰ দমন আৰু সমাজৰ নিষ্ঠুৰতা উন্মোচন কৰে।
অসমীয়া ভৌতিক কাহিনীৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ উপাদান হৈছে স্মৃতি। বহু সময়ত আত্মা মানে অতীতৰ এটা স্মৃতি যি মানুহে পাহৰিব নোৱাৰে। যুদ্ধ, বিচ্ছেদ, হত্যা, আত্মহত্যা—এইবোৰৰ স্মৃতি ভৌতিক ৰূপ লৈ বর্তমানলৈ ঘূৰি আহে।
এই ধাৰাত ভূত মানে অদৃশ্য নহয়; ই ইতিহাস। যি কথা কোৱা নহ’ল, যি বেদনা দিয়া হ’ল—সেইবোৰেই আত্মা হৈ জীয়াই থাকে।
অসমীয়া আধুনিক ভৌতিক সাহিত্যত সময় আৰু স্থান স্পষ্ট নহয়। অতীত আৰু বর্তমান একেলগে মিলি যায়। পুৰণি ঘৰ, চাহ বাগিচা, যুদ্ধকালীন স্মৃতি—এইবোৰ স্থান কেৱল পটভূমি নহয়, ই নিজেই চৰিত্ৰ।
এনে স্থানবোৰত সময় থমকি থাকে। সেই থমকি থকা সময়তেই ভৌতিকতাৰ জন্ম হয়।
আজিৰ অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যত ভূত মোবাইল, ফেচবুক, কেমেৰা, ই-মেইলৰ মাজেৰে প্ৰৱেশ কৰিছে। এইটো কেৱল ভয়ৰ নতুন মাধ্যম নহয়; ই মানুহৰ বিচ্ছিন্নতা, নকল পৰিচয় আৰু একাকীত্বৰ প্ৰতীক।
ডিজিটেল যুগত মানুহ সংযোগত আছে, কিন্তু মনত অকলশৰীয়া। সেই নিসংগতাই নতুন ভৌতিকতাৰ জন্ম দিয়ে।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য এতিয়া কেৱল ভূতৰ কাহিনী নহয়। ই মানুহৰ মন, সমাজ আৰু ইতিহাসৰ এক দলিল। লোকবিশ্বাসৰ পৰা মনোবৈজ্ঞানিক গভীৰতালৈ ইয়াৰ যাত্ৰাই অসমীয়া সাহিত্যক অধিক সমৃদ্ধ কৰিছে।
ভৌতিকতা আচলতে ভয়ৰ নহয়—ই সত্যৰ। যি কথা আমি মুখে ক’ব নোৱাৰো, সাহিত্যই তাক ভূতৰ মুখেৰে কৈ দিয়ে। সেই বাবেই অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য আজিও জীয়াই আছে, প্ৰাসংগিক আৰু গভীৰ।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ এটা গুৰুত্বপূর্ণ দিশ হৈছে পাঠকৰ মনত সৃষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া। ভৌতিক কাহিনী পঢ়োতে পাঠক কেৱল ভয় নাখায়; তেওঁ নিজৰ ভিতৰৰ ভয়কো চিনি পায়। কেতিয়াবা কাহিনীৰ আত্মাটো নিজৰ অতীতৰ ভুলৰ প্ৰতীক হৈ উঠে, কেতিয়াবা নিসংগতাৰ প্ৰতিচ্ছবি।
এই সাহিত্য পাঠকক প্ৰশ্ন কৰে—“মই কি কিবা কথা পাহৰি আছোঁ? মোৰ ভিতৰত কোনো অসমাপ্ত বেদনা আছে নেকি?” এই আত্মসমীক্ষাই ভৌতিক সাহিত্যক সাধাৰণ বিনোদনৰ ওপৰলৈ লৈ যায়।
আগৰ যুগত ভৌতিক কাহিনীৰ শেষত সাধাৰণতে এটা নৈতিক শিক্ষা আছিল—অন্যায় কৰাতোই শাস্তি পায়, সত্যৰ জয় হয়। আধুনিক যুগত এই ধাৰণা জটিল হৈছে। বহু কাহিনীত অন্যায় কৰোতোৱে শাস্তি নাপায়, কিন্তু ভুক্তভোগীৰ আত্মাই পাঠকৰ মনত প্রশ্ন জগায়।
ইয়াত নৈতিকতা আইন বা দণ্ডৰ ওপৰত নহয়, বিবেকৰ ওপৰত আধাৰিত। পাঠকেই ঠিক কৰিব লাগে কোন দোষী, কোন নিৰ্দোষ।
অসমীয়া নাটক, ভাওনা আৰু চলচ্চিত্ৰতো ভৌতিকতাৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। পুৰণি ভাওনাত দেৱ-দানৱৰ ৰূপত অশুভ শক্তিৰ প্ৰতীক আছিল; আধুনিক নাটক আৰু চিনেমাত ভূত মানে সমাজৰ অন্ধকাৰ দিশ।
এই আন্তঃসম্পৰ্কে ভৌতিক সাহিত্যক নতুন দৰ্শকৰ ওচৰলৈ লৈ গৈছে। কাহিনী এতিয়া কেৱল পৃষ্ঠাত নহয়, দৃশ্যত আৰু শব্দত জীয়াই উঠে।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য অধিক বৈজ্ঞানিক, মনস্তাত্ত্বিক আৰু দাৰ্শনিক হ’বলৈ গৈছে। কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, ডিজিটেল —এইবোৰো ভৌতিকতাৰ নতুন ক্ষেত্ৰ হ’ব।
ভূত হয়তো মৃত মানুহ নহ’ব; হয়তো ডাটা, ভাঙি যোৱা স্মৃতি, বা মচি দিয়া পৰিচয় হ’ব। কিন্তু ভয় থাকিব—কাৰণ ভয় মানুহৰ আত্মাৰ অংশ।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য এক সজীৱ ধাৰা। ই সময়ৰ সৈতে ৰূপ সলনি কৰিছে—লোকবিশ্বাসৰ ভূতৰ পৰা আধুনিক মনৰ ছায়ালৈ। কিন্তু ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য একেই—মানুহক নিজকে নিজৰ লগত চিনাকি কৰি দিবলৈ।
ভূত আচলতে বাহিৰত নহয়; ই আমাৰ ভিতৰত থকা কথা, দমন কৰা স্মৃতি আৰু লুকোৱা সত্য। সেই সত্যক স্পৰ্শ কৰাৰ সাহসেই অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ প্ৰকৃত শক্তি।
সমালোচনাৰ দৃষ্টিৰে
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য এতিয়া বহুখিনি উন্নত হলেও ইয়াত কিছুমান সীমাবদ্ধতা দেখা যায়। বহু লেখকে এতিয়াও কেৱল ভূত, ৰক্ত, হত্যা আৰু আচৰিত দৃশ্যতেই আবদ্ধ থাকে। ফলত কাহিনী ভয়ংকৰ হয়, কিন্তু গভীৰ নহয়।
ভৌতিক সাহিত্যৰ আচল শক্তি ভয় দেখুৱাত নহয়—প্ৰশ্নত। কিয় সেই আত্মাটো শান্ত নহ’ল? কিয় সেই ঘৰটো অভিশপ্ত? ইয়াৰ আঁৰত কিবা সামাজিক অন্যায়, মানসিক আঘাত বা অতীতৰ অন্যকথা থাকিব লাগে। এই দৃষ্টিভংগী সকলো কাহিনীত দেখা নাযায়।
আজিৰ নতুন প্ৰজন্মৰ অসমীয়া লেখকৰ আগত এক গুৰুত্বপূর্ণ দায়িত্ব আছে—ভৌতিক সাহিত্যক কেৱল বিনোদনৰ পৰা গভীৰ সাহিত্যলৈ লৈ যোৱা।
ডাইনী বা ভূতৰ কাহিনী লিখিলেই ভৌতিক নহয়। মানৱ মনৰ অন্ধকাৰ দিশ, নিসংগতা, অপৰাধবোধ, নিপীড়ন—এইবোৰো ভৌতিকতাৰ উৎস। যেতিয়া লেখকে এইবোৰ স্পৰ্শ কৰে, তেতিয়াই ভৌতিক সাহিত্য শক্তিশালী হয়।
অসমীয়া সমাজত বহু কথা আছে যিবোৰ মুখেৰ কোৱা নাযায়—নাৰী ওপৰত অত্যাচাৰ, ৰাজনৈতিক হিংসা, গোপন ইতিহাস, আত্মহত্যা, মানসিক ৰোগ। এইবোৰ ভৌতিক কাহিনীৰ মাজেৰে কোৱা যায়।
এইদৰে ভৌতিক সাহিত্য সমাজৰ এক আয়না হৈ উঠে—য’ত আমি আমাৰ বিকৃত, ভয়ংকৰ কিন্তু সত্য ৰূপটো দেখা পাওঁ।
য’ত ভূততকৈ সত্য বেছি ভয়ংকৰ। অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্য যেতিয়া এই সত্যক স্পৰ্শ কৰে, তেতিয়া ই কেৱল সাহিত্য নহয়, এক ধৰণৰ নীৰৱ বিদ্ৰোহ হৈ উঠে।
অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ ধাৰা এক স্থিৰ বস্তু নহয়—ই এক বোৱতী নদী। লোকবিশ্বাসৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ডিজিটেল যুগলৈ ই অবিৰত ৰূপ সলনি কৰিছে।
ভূতবোৰ হয়তো সলনি হৈছে, কিন্তু মানুহৰ ভয় সলনি হোৱা নাই। সেই ভয়, সেই বেদনা আৰু সেই সত্যক ভাষা দিয়া—এইয়াই অসমীয়া ভৌতিক সাহিত্যৰ প্ৰকৃত লক্ষ্য।